De compensatieregeling voor spaarders en beleggers trekt een behoorlijke wissel op de Belastingdienst, ongeacht voor welke oplossing wordt gekozen. Tweede Kamerleden schrokken dinsdagavond van de uitleg van ambtenaren van het ministerie van Financiën en de Belastingdienst.

"Ik maak mij enigszins ongerust. Dit is een duidelijke winstwaarschuwing", zei D66-Kamerlid Romke de Jong.

VVD'er Folkert Idsinga: "Dit zijn alarmerende berichten."

"Is het wel mogelijk om dit snel te doen?", vroeg Derk Jan Eppink (JA21) zich af.

De ambtenaren praatten de Kamerleden bij over de oplossingen en mogelijke gevolgen die staatssecretaris Marnix van Rij (Belastingdienst) vrijdag naar het parlement had gestuurd.

Er moet namelijk zo snel mogelijk een oplossing komen voor spaarders en beleggers die in de afgelopen jaren te veel belasting hebben betaald. De Hoge Raad veegde eind vorig jaar het kabinetsbeleid van tafel en oordeelde dat gedupeerde belastingbetalers recht hebben op compensatie.

Het enorme kostenplaatje was al bekend, de rekening kan oplopen tot maximaal 11,7 miljard euro, daar komen nu de mogelijke uitvoeringsproblemen bij. De oplossing moet onder andere juridisch houdbaar, rechtvaardig, uitvoerbaar en tijdig zijn.

Fiscus loopt vast bij mogelijke golf van nieuwe bezwaren

De vraag is ook in hoeverre de oplossing wordt geaccepteerd door de belastingbetalers. Mocht de gekozen oplossing namelijk tot veel weerstand leiden (en er dus veel bezwaarschriften binnenkomen), dan loopt de uitvoering vast, waarschuwden ambtenaren van de Belastingdienst.

Er gaat dan veel tijd zitten in het reageren op bezwaren of beroepen. De druk op de BelastingTelefoon en correspondentie via de post neemt toe. Ander toezicht komt dan in het gedrang, waardoor fouten in andere aangiftes over het hoofd worden gezien.

Daarnaast is er haast geboden. Vanaf 2025 moet er een definitieve oplossing liggen, dan hoopt het kabinet belasting te heffen op het werkelijk behaald rendement. In de tussentijd moet er met spoedwetgeving zo snel mogelijk een tussenoplossing komen voor de jaren 2023 en 2024.

Problemen ook te voelen bij andere delen in Belastingdienst

De uitvoering is enorm complex, benadrukten de ambtenaren meerdere keren. Het gaat allereerst om heel veel aangiften van mensen met veel spaargeld die worden belast in de zogenoemde box 3. De Belastingdienst verwacht er voor dit jaar 1,9 miljoen.

De onzekerheid over de uiteindelijke oplossing werkt ook door bij de inkomensafhankelijke regelingen als de studiefinanciering of toeslagen.

Dat alles moet ook allemaal worden gezien tegen de achtergrond van de zeer verouderde en vaak gammele ICT-systemen van de Belastingdienst.

Woensdag debatteert de Kamer met Van Rij over de mogelijke oplossingen. "Een belangrijke dag", aldus een belastingambtenaar.