Demissionair minister Ingrid van Engelshoven (Emancipatie) maakte zaterdag excuses voor de oude Transgenderwet. Dat deed zij namens het demissionair kabinet, in de Ridderzaal. Wat stond er in die oude wet? En wat is het verschil met de nieuwe?

Hoe zit het ook alweer?

  • Een transgender persoon is iemand die zich niet (of niet helemaal) thuisvoelt in het lichaam waarin diegene geboren is. Wie in het lichaam van een vrouw is geboren, voelt zich bijvoorbeeld man, of andersom.
  • Een intersekse persoon is geboren in een lichaam dat niet helemaal past in het hokje 'man' of 'vrouw'. Omdat het bijvoorbeeld mannelijke én vrouwelijke kenmerken heeft.
  • Een (medische) transitie is een manier om je lichaam (helemaal of deels) aan te laten passen aan het gewenste geslacht. Dit gebeurt door operaties en/of hormonen.

De oude Transgenderwet bestond van 1985 tot 2014. Volgens die wet mochten transgender en intersekse personen hun geslacht aanpassen in hun geboorteakte. Maar daarvoor golden wel strenge eisen.

Zo moesten ze hun lichaam laten aanpassen aan het gewenste geslacht én zich laten steriliseren. Een heftige beslissing, die je niet kunt terugdraaien. Bovendien wil lang niet iedere transgender in (een hele medische) transitie.

Toch was dit verplicht voordat je je geslacht kon laten aanpassen op de geboorteakte. En dat is belangrijk voor veel transgenders. Want het geslacht op je geboorteakte komt ook op belangrijke documenten, zoals je paspoort, rijbewijs en diploma's.

In 2014 werden deze eisen in de Transgenderwet geschrapt. Daardoor is het nu makkelijker om van geslacht te veranderen op je geboorteakte. Hiervoor is alleen nog een verklaring nodig van een deskundige. Die moet vaststellen dat je echt in staat bent om dit zelf te beslissen. En dat je dit echt (en blijvend) wil.

Maar nieuwe wet of niet, in 2019 spande het Transgendercollectief een rechtszaak aan tegen de Staat. Volgens de organisatie was de oude wet in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. En heeft de wet veel schade aangericht, zowel financieel als psychisch.

Het Transgendercollectief eiste:

  • dat het kabinet het leed van de slachtoffers erkent.
  • dat het kabinet excuses maakt.
  • dat het kabinet slachtoffers financieel compenseert.

In een brief aan de Tweede Kamer maakten de ministers Ingrid van Engelshoven (Emancipatie) en Sander Dekker (Rechtsbescherming) vorig jaar hun excuses. "De wet leidde tot veel leed en stelde mensen voor onmogelijke keuzes", schreven zij onder meer. Ook beloofden ze een tegemoetkoming van 5.000 euro. Die is bedoeld voor mensen die in transitie gingen, of zich lieten steriliseren in de tijd dat de oude wet gold.

Zaterdag biedt Van Engelshoven nog eens haar excuses aan in de Ridderzaal. Hierbij zijn ook transgender personen en intersekse personen aanwezig, die te maken hadden met de oude wet.

Volgens het kabinet komen zo'n tweeduizend mensen in aanmerking voor het geldbedrag.

Het Transgendercollectief is blij met de excuses. De organisatie noemt het indrukwekkend dat de overheid verantwoordelijkheid neemt. En dat de overheid het verdriet erkent dat de wet veroorzaakte. "Dat verdriet gold voor alle transgender en intersekse personen: zij die aan de ingrijpende voorwaarden hebben voldaan, en zij die hun transitie uitstelden of zonder de juiste papieren door het leven moesten", schrijft het collectief.