Afgelopen week was er veel commotie omdat Kamerlid Pepijn van Houwelingen in een debat dreigementen uitte aan het adres van D66'er Sjoerd Sjoerdsma ("Uw tijd komt nog wel, er komen tribunalen"). Kamervoorzitter Vera Bergkamp wil in gesprek met andere partijen en vindt dat het Forum voor Democratie-Kamerlid over de schreef is gegaan. NU.nl spreekt met politicoloog Léonie de Jonge, die de FVD ziet radicaliseren.

Wie is Léonie de Jonge

  • Leonie de Jonge doet onderzoek naar populisme, radicaal-rechts en extreemrechtse politiek.
  • Ze promoveerde op een onderzoek naar rechts-radicale partijen in Nederland, België en Luxemburg.

Dinsdag 16 november: FVD-Kamerlid Van Meijeren praat bedreigingen goed.

Tijdens een coronadebat zegt Gideon van Meijeren dat hij "trots" is op Forum-aanhangers die intimiderende mailtjes sturen naar Volt-Kamerlid Nilüfer Gündogan. Zij vertelt dat ze veel "shit" in haar inbox krijgt van de aanhangers van Denk en Forum voor Democratie. Ook haar moeder ontvangt berichten. "Ik ben enorm trots op onze achterban, dat ze alles op alles zetten om mevrouw Gündogan ervan te overtuigen dat ze met het absurde coronabeleid moet stoppen", zegt Van Meijeren.

De Jonge: "De reactie van Van Meijeren vind ik heel verontrustend. Niet alleen worden parlementsleden geïntimideerd, het wordt ook nog eens aangewakkerd door een Kamerlid. En dat doet hij in de grote zaal van de Tweede Kamer, het hart van de democratie."

Kamervoorzitter Vera Bergkamp zegt als reactie op het relaas van Gündogan: "Heel vervelend als je zulke vervelende mailtjes krijgt."

"De voorzitter had hier steviger moeten ingrijpen. Ze kan duidelijker zeggen: dit gaat te ver en dit moet je terugnemen. Als voorzitter kan je ook een formele waarschuwing geven of iemand schorsen."

Woensdag 17 november: FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen bedreigt D66'er Sjoerd Sjoerdsma

Van Houwelingen bedreigt collega-Kamerlid Sjoerdsma met 'tribunalen'
143
Van Houwelingen bedreigt collega-Kamerlid Sjoerdsma met 'tribunalen'

Tijdens de begrotingsbehandeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken botsen Van Houwelingen en Sjoerdsma. Van Houwelingen noemt de D66'er een clown en zegt: "Uw tijd komt nog wel, er komen tribunalen."

De Jonge: "Van Houwelingen gaat weer een stap verder. Bij het woord tribunaal denk je meteen aan oorlogsmisdadigers. Dat dit in het parlement gebeurt is ongekend. Wat we zien is de normalisering van radicaal-rechts en extreemrechts gedachtegoed in de Tweede Kamer."

Vicekamervoorzitter Ockje Tellegen zegt: "Dat zijn dreigementen, ik vind het niet fraai."

"Dat is net niet de goede reactie. Je moet hier veel steviger ingrijpen."

Vera Bergkamp komt met een verklaring, waarin ze schrijft: "Bedreigingen en intimidaties zijn, in welke vorm dan ook, uit den boze". En: "In de plenaire zaal vind ik het ontoelaatbaar. Hier moeten we een grens trekken."

"Hierover zal door de Kamervoorzitter met partijen wordt gesproken om in de toekomst beter voorbereid te zijn. Bergkamp zei ook dat ze dat niet zelf kan doen en dat ze daar alle Kamerleden voor nodig heeft. Als Kamervoorzitter heb je wel een extra verantwoordelijkheid om iemand erop te wijzen dat hij of zij over een grens gaat."

Thierry Baudet twittert: "Altijd weer ons-kent-ons, huilie huilie bij de bevriende journalisten, het kliekje mensen dat het met elkaar eens is. Walgelijk".

"Baudet kiest de slachtofferrol. Bij radicaal en extreemrechts zie je dat vaak: ophef veroorzaken, en als het maatschappelijk debat op gang komt in de slachtofferrol kruipen en zeggen dat je wordt geboycot en buitengesloten. Hij suggereert een stille meerderheid te vertegenwoordigen, maar hij vertegenwoordigt een kleine luidruchtige minderheid."

Bij Op1 waren Volt-Kamerlid Nilüfer Gündogan en journaliste Natasha van Weezel te gast. Zij zijn allebei bedreigd. Goede keuze van Op1?

"Goed dat Op1 besluit gebeurtenissen in een context te plaatsen en niet de daders uit te nodigen. Dat is een interessante verschuiving. Sinds de moord op Pim Fortuyn was de algemene tendens dat groepen in de samenleving niet gehoord werden en dat die een platform moesten krijgen. Daarin lijkt nu verandering te komen. Baudet was altijd welkom aan de talkshowtafels als hij weer eens een ideetje had. Zelfs toen hij zijn vleugel de Kamer binnen liet takelen werd daar een item over gemaakt. Nu zie je hem minder."

Op1-Presentator Charles Groenhuijsen zegt tijdens de uitzending "dat mensen die anderen bedreigen of daartoe oproepen niet welkom zijn aan tafel".

"Heel bijzonder, het is volgens mij voor het eerst dat een talkshowredactie laat weten: er zijn grenzen. Goed om dat zo tegenover de kijkers te doen. Voor mijn proefschrift heb ik gesproken met hoofdredacteuren van kranten en televisieprogramma's en die vonden zonder uitzondering dat álle geluiden gehoord moesten worden. Met zijn opmerking is Groenhuijsen de eerste die een ander geluid laat horen."

Donderdag 18 november: Omroepen reageren

Op1-coördinator Bert Huisjes (WNL) laat weten dat het niet uitnodigen van leden van Forum voor Democratie-politici "geen strikt beleid en geen cordon sanitaire" is. Ook RTL laat weten dat iedereen welkom is. Dat lijkt een afzwakking van de uitspraak van Charles Groenhuijsen.

De Jonge: "In Hilversum zal je altijd verschillende geluiden horen. En van een cordon sanitaire zal zeker geen sprake zijn. De nieuwe omroep Ongehoord Nederland komt eraan. Die zullen veel aandacht geven aan Baudet en zijn partij. Er is geen sprake van een aardverschuiving, maar wat Groenhuijsen doet is wel een signaal, om te laten weten dat wat er gezegd wordt niet oké is."

Vrijdag 19 november: 'Ondermijnen van de democratie'

Tijdens een campagnebijeenkomst zegt de plaatselijke Forum-lijsttrekker Peter Verstegen: "We hebben geschiedenis geschreven, het ondermijnen van democratie, we waren erbij." Vervolgens geven Baudet en Verstegen elkaar lachend een high five.

De Jonge: "Letterlijker kan het bijna niet toch?"

Op dezelfde bijeenkomst in Mill zegt Baudet dat het verzet "overal veel te slap is". Hij stelt dat "ook hier concentratiekampen zullen komen" voor ongevaccineerden. Een dag later explodeert de situatie in Rotterdam, waar de politie met scherp schiet tijdens een coronademonstratie.

"Dat hadden we ook al op Urk, tijdens de eerste avondklokrellen. Toen hoorde je hem ook niet, daar moet je niet meer verbaasd over zijn. Je moet niet meer verwachten dat Baudet van dit soort dingen afstand gaat nemen."

In de Telegram-groep Forum voor Democratie-geluid plaatst iemand een foto van D66'er Sjoerdsma, met de tekst: "Lach maar zolang het nog kan." Daaronder verschijnen commentaren als "let's hang him" en "hangen met dat kreng".

"Als volksvertegenwoordiger moet je daar afstand van nemen, maar dat doet Baudet niet. Dat is een verschil met Geert Wilders. Die trekt wel duidelijk een grens bij oproepen tot geweld. Bij Forum is die grens aan het vervagen. De vraag onder politicologen is: hebben we hier te maken met radicaal-rechts (een partij die binnen de bestaande democratische rechtsorde dingen wil veranderen) of extreemrechts (een partij die geweld niet uitsluit om veranderingen te bewerkstelligen)? Er zijn inmiddels genoeg signalen die erop wijzen dat we met Forum voor Democratie inmiddels te maken hebben met een extreemrechtse partij."