Een extraparlementair kabinet komt steeds meer in zicht als oplossing voor de impasse in de kabinetsformatie. Informateur Johan Remkes noemde deze vorm dinsdag bij naam in zijn brief aan negen fractievoorzitters waarmee hij wil overleggen. Maar wat is een extraparlementair kabinet precies?

De meest besproken opties (en waarom ze niet lukken)

  • Minderheidskabinet met VVD, CDA en D66. Informateur Johan Remkes kwam dinsdag tot de conclusie dat dat niet haalbaar lijkt
  • Voortzetting huidige coalitie (VVD, CDA, D66 en ChristenUnie). D66 wil echter niet nog eens met CU, vanwege de ver uit elkaar liggende standpunten over onder meer abortus en voltooid leven
  • Kabinet met VVD, CDA en D66, aangevuld met GroenLinks of PvdA. GL en PvdA willen echter niet zonder elkaar in een kabinet stappen
  • Kabinet met VVD, CDA, D66, GroenLinks én PvdA. Rutte en Hoekstra zien een dergelijk 'links blok' echter niet zitten

Bij een extraparlementair kabinet zijn partijen niet gebonden aan een regeerakkoord, maar aan een beknopt regeringsprogramma. Partijen in zo'n kabinet leggen dus niet precies vast wat er moet gebeuren in de komende jaren.

Er kunnen ministers in zitten van veel verschillende partijen. Daardoor kunnen die partijen zich vrijer voelen om af en toe tegen het kabinetsbeleid te stemmen.

Denk bijvoorbeeld aan een kabinet van VVD, D66 en CDA, aangevuld met ministers van PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. Die laatste drie partijen kunnen dan oppositie voeren, maar voelen zich wel (deels) verbonden met het kabinet. Niemand lijkt precies te weten hoe deze vorm er in de praktijk uit zou moeten zien.

De bewindslieden hebben met een beknopt regeringsprogramma meer mogelijkheden om eigen beleid uit te werken. Ook wordt er wel gepleit om ministers en staatssecretarissen van zo'n kabinet aan te stellen die wat verder afstaan van het Binnenhof. Maar dat hoeft niet te gebeuren.

De Nederlandse naoorlogse politiek kende slechts één keer eerder een extraparlementair kabinet. Dat was onder leiding van de PvdA'er Joop den Uyl in de jaren zeventig.

Partijen liepen er tot nu toe niet warm voor. "Partijen kiezen er nadrukkelijk voor om een minderheidsvariant te verkiezen boven andere alternatieven", zei oud-informateur Mariëtte Hamer over deze optie tijdens de presentatie van haar eindadvies begin deze maand.