De Tweede Kamer wil het leenstelsel zo snel mogelijk afschaffen en weer vervangen door de basisbeurs, bleek tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Demissionair minister van Onderwijs Ingrid van Engelshoven laat weten dat het demissionaire kabinet al verschillende plannen heeft klaarliggen, maar dat het aan een nieuw kabinet is om dit te regelen.

Het leenstelsel werd in 2015 ingevoerd door coalitiepartijen VVD en PvdA, met steun van D66 en GroenLinks. Doordat studenten vanaf dat moment zelf moesten lenen om hun studie te kunnen betalen, hebben bijna twee op de drie studenten een studieschuld.

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen stemden alle partijen, behalve de VVD, voor de afschaffing van het leenstelsel.

Hoewel de Kamer het leenstelsel dus wil afschaffen, werd er in de twee aangenomen moties niet gesproken over hoe dit moet worden betaald. Demissionair onderwijsminister Van Engelshoven (D66) liet vrijdagochtend weten dat het kabinet al plannen heeft klaarliggen, maar dat het aan een nieuw kabinet is om daar een keuze uit te maken. "Iedereen snapt dat dit zo'n grote stelselwijziging is, dat moet echt een nieuw kabinet doen."

Of er compensatie moet komen voor de studenten die de afgelopen jaren een flinke schuld hebben opgebouwd, is volgens Van Engelshoven ook aan een nieuw kabinet. Zij zegt dat daar "een behoorlijk kostenplaatje" aan hangt. Het gaat volgens haar om "mogelijk meerdere miljarden die je niet kunt besteden aan de kwaliteit van het hoger onderwijs".

Minister blij met motie tegen leenstelsel: 'Mooie nacht voor studenten'
50
Minister blij met motie tegen leenstelsel: 'Mooie nacht voor studenten'

Studentenorganisaties noemen het een reden tot groot feest

"Het is fantastisch nieuws dat een ruimschootse meerderheid van de Kamer zich definitief heeft uitgesproken tegen het leenstelsel. Een volgend kabinet kan dankzij deze moties simpelweg niet meer om de invoering van een nieuw studiefinancieringsstelsel heen: dit is de genadeklap voor het leenstelsel", aldus voorzitter Lisanne de Roos van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO). De moties zijn "een reden tot groot feest voor studerend Nederland", aldus De Roos.

De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) spreekt van een belangrijke stap voor meer kansengelijkheid in het onderwijs. Voorzitter Ama Boahene: "Het leenstelsel vergroot de ongelijkheid tussen studenten enorm. Het is ontzettend goed nieuws dat een ruime Kamermeerderheid zich nu tegen dit stelsel uitspreekt."

De studentenbond zegt wel dat dit slechts het begin is. Boahene: "Uit de aangenomen

motie volgen nog geen concrete acties. Het is nu zaak om in samenwerking met studentenorganisaties een alternatief voor het leenstelsel te ontwikkelen. En voor de leenstelselgeneratie moet er compensatie komen."

Architecten leenstelsel trokken handen er al eerder vanaf

In de laatste verkiezingsprogramma's had alleen de VVD het leenstelsel nog opgenomen. De andere partijen pleitten voor het terugbrengen van de basisbeurs.

"Als een systeem op papier klopt maar in de praktijk niet werkt, moet je zeggen: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald", schreef GroenLinks-leider Jesse Klaver in mei 2019 al in een mail aan de partijleden. Ook de PvdA, onder leiding van Lodewijk Asscher, draaide in dat jaar van standpunt. D66 ging een jaar later overstag.