De leden van het CDA willen dat de fracties in het parlement niet meewerken aan de Voltooid Leven-wet van D66. Ook willen zij niet in een kabinet zitten dat het leenstelsel voor studenten in stand houdt. Dat bleek zaterdag tijdens de stemmingen van de resoluties op het partijcongres in Den Bosch.

De Voltooid Leven-wet is volgens de leden "onverenigbaar met de grondbeginselen van het CDA", zo staat in de ledenoproep die zaterdag brede steun kreeg op het partijcongres in Den Bosch. De formatie wordt daardoor nog ingewikkelder.

Bijna 90 procent van de CDA-leden die hun stem mochten uitbrengen was het hiermee eens.

De CDA'ers vroegen ook om er geen zogenoemde 'vrije kwestie' van te maken, waarbij Kamerleden zelf een afweging maken en zo ook tegen het fractiestandpunt kunnen stemmen.

Medisch-ethische onderwerpen zijn doorgaans wel een vrije kwestie bij het CDA. Partijleider Wopke Hoekstra benadrukte dat eerder deze week nogmaals.

D66 wil de wet de komende periode in het parlement behandelen. Ouderen (vanaf 75 jaar) mogen met de wet zelf bepalen wanneer zij een einde aan hun leven maken als zij vinden dat zij "lijden aan een voor mensen te lang geworden leven", zoals D66 het zelf definieert.

CDA al sinds invoering tegen leenstelsel

Het CDA is al sinds de invoering ervan tegen het leenstelsel, dat de basisbeurs verving.

De resolutie maakte veel tongen los. "We moeten het voor eens en altijd oplossen en er een breekpunt van maken", zei iemand. Een andere spreker: "Het normaliseren van schulden van jongeren door de overheid staat haaks op de idealen van het CDA."

Partijvoorzitter Marnix van Rij en Hoekstra benadrukten zaterdag voor de stemming nogmaals dat zij er hetzelfde over denken, maar zij willen de onderhandelaars alleen niet opzadelen met een breekpunt. Overigens is de formatie officieel nog niet begonnen.

"De fractie moet keuzes maken en onderhandelen. Een breekpunt meegeven is een last meegeven", zei Van Rij.

Het advies mocht niet baten; ruim 70 procent van de leden wil er een breekpunt van maken. Overigens is in de Kamer inmiddels ook een meerderheid die van het leenstelsel af wil.

Formatie wordt nu nog ingewikkelder

De aangenomen moties maken de eventuele formatieonderhandelingen niet eenvoudiger. Met name de Voltooid Leven-resolutie ligt gevoelig in Den Haag.

Medisch-ethische vraagstukken zijn al een blokkerende factor. D66 wil daarom in de huidige coalitie niet verder met de ChristenUnie.

Nu vindt de partij de christendemocraten tegenover zich die gruwen van de Voltooid Leven-wet, een van de pronkstukken van D66.

Hoewel het partijbestuur vindt dat onderhandelaars ruimte geboden moet worden, is zij van mening dat sommige onderwerpen zwaarder wegen dan anderen. "De Voltooid Leven-wet is daar een ultiem voorbeeld van."