Op het CDA-congres in Den Bosch wordt zaterdag het evaluatierapport over de verkiezingsnederlaag besproken. Maar er was vooral veel aandacht en applaus voor iemand die niet aanwezig was: het vertrokken Kamerlid Pieter Omtzigt.

"Het vertrek van Pieter Omtzigt was niet de door mij gewenste uitkomst", zei interim-partijvoorzitter Marnix van Rij bij zijn inleidende woorden. Vanuit de zaal klonk luid applaus.

Op de agenda staat een discussie over het evaluatierapport van Liesbeth Spies over de verkiezingsnederlaag, maar de vragen vanuit de zaal gingen vooral over het vertrek van het populaire Kamerlid. Hij keert volgende week terug in de Kamer als eenmansfractie.

Van Rij begon er in zijn inleidende woorden ook zelf over. Hij zei dat er "met respect en met oog voor de realiteit" met Omtzigt zal worden samengewerkt in de Kamer.

Partijleider Wopke Hoekstra liet eerder deze week weten eenzelfde geluid horen. "De deur staat hier altijd open", zei Hoekstra.

Kritische geluiden van CDA-leden

Maar ondanks de verzoende woorden was er ook kritiek uit de zaal, bleek toen de CDA-leden vragen konden stellen.

Waarom is de nummer twee van de lijsttrekkersverkiezing, Omtzigt, niet als partijleider naar voren geschoven toen de oorspronkelijke nummer één, Hugo de Jonge, vertrok? Meerdere insprekers wilden weten wat er nu precies is gebeurd in die dagen.

In het rapport van Spies staat namelijk dat er druk op De Jonge is uitgevoerd om op te stappen. "De eenheid binnen de partij was ver te zoeken", schreef Spies.

Tegelijkertijd werd bij Hoekstra de druk opgevoerd om zich kandidaat te stellen voor het lijsttrekkerschap en op Omtzigt om deze keuze te steunen.

Spies verwees in haar antwoorden naar de partijregels: de nummer twee wordt niet zomaar de nummer één als eerstgenoemde opstapt. Dat is aan het partijcongres.

Andere sprekers hadden simpelweg een korte boodschap voor Omtzigt. "Ik begrijp dat hij zijn lidmaatschap heeft opgezegd. Zijn weg in de Kamer is onze weg."

Het komt niet zomaar 'met toverstafje' goed

Hoewel er een evaluatierapport ligt met bevindingen en aanbevelingen over de verkiezingsnederlaag, is de weg naar herstel voor het CDA nog lang, waarschuwde Spies.

"We wisten dat het uitvoeren van een evaluatie geen gemakkelijke opgave zou zijn", zei Spies bij de opening van het congres.

"Het is best wel spannend. We moeten niet denken dat het met een rapport of met het aannemen van resoluties zomaar met een toverstafje weer beter is."

Spies hoopt niet dat haar rapport in een la belandt. "Het is alle hens aan dek, we moeten niet achteroverleunen."

Ook Van Rij ziet dat er nog een lange weg te gaan is. "Wat ik begin april aantrof, was schokkend." Nadat hij terug was gekomen van Sint-Eustatius als regeringscommissaris, zag hij een nog grotere eilandcultuur bij de partij. "De cultuur in onze partij moet echt anders. Het mag nooit meer gebeuren dat we geen ruimte geven en de ander de mond willen snoeren."

Later op de dag geeft Hoekstra een speech waar reikhalzend naar uit wordt gekeken. CDA'ers willen weten welke koers de partij gaat varen, Hoekstra is daar nog niet heel uitgesproken over geweest.