De Tweede Kamer heeft nog niet het volle vertrouwen in hoe het kabinet de compensatie en het herstel voor de gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire regelt. Zo bestaan er grote zorgen over de kwetsbaarste slachtoffers, mensen die buiten de boot dreigen te vallen en het tempo waarmee de zaken behandeld worden.

"Is de staatssecretaris verbaasd als ik zeg dat ik er niet gerust op ben dat het goed gaat in uw organisatie? Dat ik me ernstig afvraag of de ouders die nog steeds in de ellende zitten wel snel en zoveel mogelijk zonder fouten - of met minder fouten dan hoe het tot nu toe is gegaan - gecompenseerd zullen worden? En zo kunnen beginnen met het herstelproces?", zei SP-Kamerlid Mahir Önder Alkaya donderdag in het commissiedebat over de toeslagenaffaire aan staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën - Toeslagen en Douane).

De afgelopen maand moest de staatssecretaris meerdere malen excuses maken voor fouten die er gemaakt werden. Zo kregen in april honderden ouders een verkeerde brief thuis waarin stond dat ze niet in aanmerking kwamen voor de 30.000 euro compensatie en kreeg een aantal gedupeerden onterecht een brief van deurwaarders op de mat, waarin stond dat ze hun private schulden weer moesten afbetalen.

Van Huffelen heeft ondanks de gemaakte fouten nog het vertrouwen in haar organisatie die er volgens haar alles aan doet om de ouders zo snel mogelijk te helpen. Maar dat is volgens de staatssecretaris "geen makkelijke opgave, omdat de problematiek groot is". Ook stelt ze dat het om maatwerk gaat en dat dit tijd kost.

Volgens Alkaya schetst Van Huffelen echter onterecht een spanningsveld tussen snelheid en kwaliteit. "Op dit moment gaat het én langzaam én er worden veel fouten gemaakt. Op beide punten gaat het niet goed."

Ook grote zorgen over mensen die buiten de boot vallen

Inmiddels hebben de bijna 26.000 ouders die zich voor half februari hebben gemeld een zogeheten lichte toets doorstaan om te kijken of ze recht hebben op compensatie van 30.000 euro. Zo'n twintigduizend van deze ouders hebben deze toezegging gekregen. Voor deze groep gedupeerden geldt dat hun schulden worden overgenomen door het kabinet en de invordering van deze schulden op pauze blijft staan.

De overige tienduizend ouders worden vooralsnog niet gezien als gedupeerden in de toeslagenaffaire. Zij kunnen wel bezwaar aantekenen en zich aanmelden voor de verdere compensatieregelingen. Zo worden alle dossiers in de toekomst nog integraal beoordeeld en kijkt een speciale commissie nog naar de werkelijke schade van de slachtoffers. Dit bedrag ligt namelijk mogelijk hoger dan de nu uitbetaalde 30.000 euro.

Over deze groep mensen leven er grote zorgen in de Kamer. GroenLinks-Kamerlid Bart Snels stipt aan dat zij achter in de rij aansluiten bij de verdere compensatieregelingen en dat de pauzeknop ondertussen niet meer wordt ingedrukt. Ook DENK-Kamerlid Farid Azarkan maakt zich zorgen. "Wat kunnen we doen om te voorkomen dat deze mensen weer in de problemen komen? Ze worden belaagd door de schuldeisers." Kamerlid Pieter Grinwis (CU) deelde de zorgen en wilde weten of deze groep voorrang kan krijgen bij de integrale beoordeling.

Kamer uit zorgen over kwetsbare ouders

"Wij hebben inmiddels tweeduizend van deze tienduizend mensen uitgebreid gesproken en dat leidde bij tweehonderd mensen tot een ander besluit", aldus van Huffelen. "De lichte toets is zeer zorgvuldig uitgevoerd. Ik ga er niet van uit dat er heel veel fouten zijn gemaakt. Sterker nog: met de getallen die we nu zien en het aantal mensen dat bezwaar heeft gemaakt, denken we dat het ook klopt dat deze ouders niet in aanmerking komen voor herstel."

Maar daar houden de zorgen niet op. De Kamer maakt zich ook zorgen over de meest kwetsbare ouders, zoals ouders die gescheiden zijn, hun baan hebben verloren of naar het buitenland zijn vertrokken vanwege hun conflict met de Belastingdienst. "Met de ouders in de meest ingewikkelde situaties dreigt het slecht te gaan. Kleine problemen worden opgelost, maar als je echt in de problemen zit, loopt het vast en is er geen zicht op een eind", kaartte PvdA-Kamerlid Henk Nijboer aan.

Van Huffelen liet weten dat er gewerkt wordt aan speciale regelingen, zoals voor ex-partners. Ze wil dit nog voor de zomer met de Kamer afstemmen.

Kamer heeft ook twijfels over overname van schulden

Het kabinet liet dinsdag weten dat ook de private schulden worden overgenomen. De Kamer had hier nadrukkelijk om gevraagd. Het gaat om schulden die zijn ontstaan door betalingsachterstanden als gevolg van de toeslagenaffaire. Zoals betalingsachterstanden bij een zorgverzekeraar, niet betaalde alimentatie en een lening die een gedupeerde bij een familielid is aangegaan om de Belastingdienst te betalen.

Hoewel Kamerleden lieten weten blij te zijn met deze stap, leven er ook nog veel vragen over de uitvoering. Zo wilde Nijboer (PvdA) weten of mensen die op dit moment geen schulden hebben, maar daarvoor "kromgelegen hebben", die met terugwerkende kracht nog kunnen terugkrijgen.

Van Huffelen liet weten dat dit niet uitvoerbaar is. "Ons uitgangspunt was en is altijd dat ouders geen schuldenproblematiek meer hebben en zoveel mogelijk van hun compensatie kunnen krijgen." De staatssecretaris erkende wel het dilemma en legde uit dat deze ouders hier mogelijk nog wel in gecompenseerd kunnen worden in een later stadium, bij de Commissie Werkelijke Schade.