Een dreigende nieuwe rechtszaak om strenger stikstofbeleid af te dwingen en topambtenaren die ervoor waarschuwen dat de afgesproken stikstofreductie te weinig is om de natuur voldoende te beschermen: het stikstofdossier ligt weer prominent op tafel bij de politiek. "We moeten nu doen wat ecologisch noodzakelijk is", zegt D66-Kamerlid Tjeerd de Groot tegen NU.nl.

Twee jaar geleden haalde de Raad van State een streep door het stikstofbeleid. Vergunningen die met de oude regels werden verleend, moesten direct worden stopgezet. De (woning)bouw kwam voor een groot deel stil te liggen.

Wat volgde was een moeizame weg naar nieuwe wet- en regelgeving om de stikstofuitstoot en -neerslag fors terug te dringen. Coalitiepartijen CDA en VVD wilden de landbouwsector, die verantwoordelijk is voor de meeste stikstofuitstoot, zoveel mogelijk ontzien. Boerenprotesten in Den Haag voerden de druk op deze partijen om niet te veel van deze sector te vragen op.

Het demissionaire kabinet kwam dit voorjaar uiteindelijk met een wet: de jaarlijkse stikstofneerslag moet in 2030 in de helft van de beschermde natuurgebieden (Natura 2000) onder een voor de natuur te verwerken grenswaarde komen. Dat komt neer op ongeveer een kwart minder stikstofuitstoot dan in 2019.

Greenpeace en de topambtenaren denken aan een reductie van 70 procent.

'Kunnen het ons niet veroorloven dat de rechter ons weer op de vingers tikt'

De Groot wil zich vooralsnog niet blindstaren op percentages. "We moeten doen wat nodig is om de achteruitgang van de natuur te voorkomen", zegt hij. De kans is groot dat dat met het huidige beleid niet gaat lukken, waardoor de kans bestaat dat een rechter opnieuw een streep door de bouwvergunningen haalt.

"Dat is het laatste wat je wilt. We kunnen het ons niet weer veroorloven dat de rechter ons op de vingers tikt", aldus de D66'er.

Er moet wat hem betreft snel iets gebeuren, ook om economische schade te voorkomen. Allard Castelein, de topman van Havenbedrijf Rotterdam, wees er onlangs op dat bedrijven wegblijven omdat het onduidelijk is of ze vergunningen krijgen om te bouwen. Miljardeninvesteringen staan op de tocht, aldus de haventopman.

Een politiek compromis zoals dat de afgelopen jaren is gesloten in de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, mag nu geen optie meer zijn, zegt De Groot. "We moeten niet kijken naar wat de partijen zelf willen. De natuur moet leidend zijn. Zo voorkom je ook dat de economie weer op slot gaat."

Kaag waarschuwt: 'Geen half werk'

Stikstof is een belangrijk thema in de formatie. De kans dat D66 - samen met de VVD een van de verkiezingswinnaars - gaat regeren is groot. Partijleider Sigrid Kaag waarschuwde deze week in haar brief aan informateur Mariëtte Hamer voor "half werk" en voor plannen "die de stikstofuitstoot onvoldoende reduceren".

Hoe een ambitieuzer stikstofdoel moet worden gerealiseerd, moet aan de formatietafel worden besproken. Gevoelige thema's zoals de uitkoop van boerenbedrijven en een reductie van de veestapel komen dan weer naar voren. De Groot denkt dat dat gaat lukken. "We moeten dit als politiek gewoon gaan fiksen."

Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?
77
Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?