De breuk bij Forum voor Democratie (FVD) is de derde in twee jaar. Door zijn radicale standpunten en autoritaire en grillige bestuursstijl blijkt Thierry Baudet niet in staat te zijn om een stabiele politieke partij op te bouwen.

Deze analyse is geschreven door NU.nl-verslaggever Harm Ede Botje, die samen met Mischa Cohen de biografie Mijn meningen zijn feiten, de wording van Thierry Baudet schreef.

Wat gebeurde er vandaag?

  • Kamerleden Wybren van Haga, Olaf Ephraim en Hans Smolders lieten weten zich af te scheiden van Forum voor Democratie (FVD) en verder te gaan als zelfstandige fractie.
  • Het gevolg van de afsplitsing is dat de FVD van acht naar vijf zetels in de Tweede Kamer gaat.
  • Smolders was daarnaast ook actief als Statenlid voor FVD in Noord-Brabant. Hij liet weten daar niet als eenmansfractie door te gaan en zijn zetel op te geven.

Het is een veelzeggende verklaring die het donderdag afgesplitste Forum-Kamerlid Hans Smolders tegenover het Brabants Dagblad gaf. Hij zei dat de ontstane situatie "onwerkbaar" was geworden door de recente onenigheden en het "solistische optreden" van partijleider Baudet.

Binnen de fractie, naar nu blijkt, liepen de emoties hoog op nadat Baudet op Bevrijdingsdag een poster had verspreid waarin een verband werd gelegd tussen de Duitse bezetting van Nederland en de vrijheidsbeperkende maatregelen vanwege de coronapandemie.

"Wij willen niet langer verrast worden door zaken als die posters", zei Smolders. "We hebben geprobeerd het binnenskamers op te lossen. Maar er is geen vertrouwen meer dat we hem (Baudet, red.) kunnen beteugelen. Hij doet veel goed, maar hij luistert niet. Dit speelt al weken. Gisteravond (woensdagavond, red.) hebben we besloten dat het onmogelijk was om hier nog uit te komen."

Baudet tegen ongeruste Kamer: 'Heb geen corona, voel me kiplekker'
139
Baudet tegen ongeruste Kamer: 'Heb geen corona, voel me kiplekker'

Baudet werd gezien als 'de posterboy'

Voor volgers van Baudet is die opmerking geen verrassing. In de biografie Mijn meningen zijn feiten, de wording van Thierry Baudet staat: "Gezien zijn karakter, zijn radicalisering en zijn grillige manier van leidinggeven is het onvermijdelijk dat steeds meer Forum-getrouwen in de Provinciale Staten en in de Senaat zich van hem zullen afkeren." Die voorspelling is meer dan uitgekomen.

De woorden van Smolders tegenover het Brabants Dagblad zijn een echo van die van medeoprichter van de partij Henk Otten, die in 2019 na een slaande ruzie vertrok. Otten waarschuwde sindsdien herhaaldelijk voor "de boreale agenda" en "de destructieve koers" van zijn voormalige partijgenoot.

Bij de oprichting van de partij zagen Otten en zijn medestanders in Baudet "de posterboy" via wie ze hun politieke ideeën konden verwezenlijken. Maar ze vergisten zich in hem: nadat de partij het mede door toedoen van Otten goed deed in de peilingen, zette Baudet hem op een zijspoor.

Forum-leiding deed niets tegen racistische en nazistische berichten

Hetzelfde gebeurde met de mensen die in december vorig jaar vertrokken nadat bleek dat de Forum-leiding weinig tot niets had gedaan tegen racistische en nazistische berichten in appgroepen waarin leden van de jongerenafdeling actief waren. Het huidige JA21-Kamerlid Nicki Pouw-Verweij schreef toen een brandbrief (pdf) waarin ze beschreef hoe Baudet tijdens een etentje in Tiel antisemitische opmerkingen had gemaakt.

Bij Baudet is sprake van een patroon. Al zijn hele leven kiest hij voor het isolement, de eenling die het opneemt tegen de rest. Hij heeft ook al sinds zijn studententijd een opvallende belangstelling voor radicaal-rechtse ideeën. Door zijn charme en daadkracht weet hij steeds weer mensen aan zich te binden, die zich na een paar jaar van hem afkeren als ze erachter komen welke ideeën hij aanhangt, of te maken krijgen met zijn grillige, autoritaire stijl van leidinggeven.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan zijn academische mentor Andreas Kinneging, die de ambitieuze Baudet tijdens zijn studentenjaren de weg wees naar de conservatieve Edmund Burke Stichting, maar recent in De Telegraaf zei dat de Forum-leider "het grandioos heeft verpest".

Door zijn charme en daadkracht weet FVD-leider Thierry Baudet steeds weer mensen aan zich te binden.

Door zijn charme en daadkracht weet FVD-leider Thierry Baudet steeds weer mensen aan zich te binden.
Door zijn charme en daadkracht weet FVD-leider Thierry Baudet steeds weer mensen aan zich te binden.
Foto: ANP

Baudet is uit op permanente ophef

In een recente verklaring op de FVD-website schrijft Baudet dat hij uit is op permanente "ophef" en taboes wil doorbreken. Hij schreef: "FVD zal ophef zijn - of zal niet zijn." Hij is daarbij bereid om "mediastormen te trotseren" en "afsplitsingen te laten ontstaan". Die zin is Baudet ten voeten uit. Hij is de maat der dingen, treedt solistisch op, precies zoals Smolders zegt. En als mensen het niet met hem eens zijn, is hij "bereid" ze te laten gaan. De werkelijkheid is een andere: voormalige bondgenoten keren zich teleurgesteld van hem af.

Baudet zal zich van de huidige ophef rond het vertrek van het drietal weinig aantrekken.

Hij sluit zich steeds verder op in zijn eigen spiegelpaleis, waar hij niet wordt tegengesproken en waar hij zonder tegenspraak zijn eigen waarheid kan verkondigen. De Kamerleden die nu overblijven, onder wie Freek Jansen, zijn voor een groot deel afkomstig uit de radicale kringen van de Jongerenorganisatie Forum voor Democratie (JFVD).

Voor Wybren van Haga en Olaf Ephraim, die zich tijdens de ruzies in december nog vierkant achter Baudet hadden opgesteld, is nu de grens bereikt. Samen met Smolders voegen ze zich bij het leger van teleurgestelde voormalige Baudet-aanhangers die nu actief zijn bij JA21 en de Groep Otten.