Volgens informateur Herman Tjeenk Willink kan demissionair premier Mark Rutte bij de meeste partijen het vertrouwen in hem herstellen. Dat blijkt uit het eindverslag dat de informateur de Tweede Kamer vrijdagochtend overhandigde. Alleen de PVV, SP en BIJ1 sluiten deelname of steun aan een nieuw kabinet onder leiding van de VVD-leider uit.

In het kort:

  • Informateur Tjeenk Willink is klaar met zijn opdracht
  • Hij zegt dat Rutte bij de meeste partijen het vertrouwen in hem zou kunnen herstellen
  • Het is aan Rutte om binnenkort een toelichting te geven op hoe en of hij dit kan
  • Een nieuwe informateur moet nu aan de slag met het herstelplan corona
  • Ook moet volgens Tjeenk Willink worden gekeken naar een coalitieakkoord op hoofdlijnen

De formatie bevond zich sinds begin april in een impasse, nadat de gehele oppositie het vertrouwen in Rutte opzegde toen bleek dat de VVD-leider het in de verkennende gesprekken over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt had gehad.

Tjeenk Willink wachtte de lastige klus om te onderzoeken of dit vertrouwen weer hersteld kon worden, en zo ja, onder welke voorwaarden.

Uit zijn eindverslag blijkt dat de PVV, SP en BIJ1 Rutte als toekomstig premier nog steeds uitsluiten. Partij voor de Dieren, DENK en BBB achten samenwerking met de demissionair premier "niet geloofwaardig", maar sluiten de VVD-leider niet bij voorbaat al uit.

"Anderen gaan zover niet en laten hun oordeel afhangen van de contouren van een te voeren beleid, dan wel van overeenstemming over de ontwikkeling van een nieuwe bestuursstijl en meer dualistische verhoudingen tussen kabinet en Kamer", aldus Tjeenk Willink.

Onder meer GroenLinks, PvdA en de ChristenUnie hebben de deur voor Rutte dus weer verder geopend. De afgelopen weken bleek al dat die partijen een samenwerking in de toekomst niet per definitie uitsloten.

Volgens Tjeenk Willink realiseert Rutte zich dat er een omslag in de bestuurscultuur nodig is die het nodige zal vragen van de toekomstige premier. "Hij heeft aangegeven daarover na te denken en aangekondigd zijn gedachten op korte termijn naar voren te zullen brengen."

Informateur heeft 'ongemak' overgehouden aan afgelopen periode

Tjeenk Willink voerde de afgelopen drie weken twee keer individuele gesprekken met de zeventien fractievoorzitters. "Die gesprekken konden bij mij echter een gevoel van ongemak niet wegnemen. Ongemak over de gevolgen van uitputtende Kamerdebatten over geschonden vertrouwen in Den Haag", schrijft hij in een bijgevoegde brief.

De afgelopen periode werd in de Kamer veel gesproken over macht en tegenmacht, een nieuwe bestuurscultuur en hoe de informatievoorziening moet verbeteren - zo ook nog donderdag in het notulendebat.

"Wat voor effect heeft dit voor het vertrouwen van kiezers, die de hoop hadden dat geregeerd zou worden om uit de crisis te raken?" Dit is volgens Tjeenk Willink een spanning die iedereen voelt. Hij zegt dat deze debatten en veranderingen in Den Haag nodig zijn, maar dat het tegelijkertijd ook nodig is dat het land bestuurd wordt.

Het wordt volgens hem tijd dat de inhoudelijke informatie van start gaat. "Dat wordt tijd na zes weken."

Wie wil met wie?

  • PVV, SP en BIJ1 sluiten deelname aan een nieuw kabinet met Rutte uit
  • PvdD, DENK en BBB vinden samenwerken met Rutte "niet geloofwaardig"
  • VVD, D66, CDA, SP, PvdA, GL, Volt, DENK en BIJ1 sluiten samenwerking met PVV en FvD uit
  • Volt, DENK en BIJ1 sluiten samenwerking met JA21 uit

Nieuwe informateur moet weg uit coronacrisis als prioriteit behandelen

Het is volgens Tjeenk Willink van belang dat in de komende fase van de formatie gezocht wordt naar overeenstemming over een herstelbeleid om uit de coronacrisis te komen. Volgens de informateur kan met dat beleid niet worden gewacht op een nieuw kabinet, want dat zou ten koste gaan van mensen, bedrijven en culturele instellingen.

"Er moeten nu echt inhoudelijke stappen worden gezet. De ruimte is er nu, de noodzaak ook. Er moeten maatschappelijke problemen opgelost worden. Mensen wachten op hun prik, jongeren voelen zich klemgezet, ondernemers maken zich zorgen", licht de informateur verder toe.

Daarnaast zou de informateur die verdergaat met de opdracht volgens Tjeenk Willink kunnen kijken naar een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Dit draagt ook bij aan een nieuwe bestuurscultuur en meer dualisme.

De Tweede Kamer zal het eindverslag van Tjeenk Willink op korte termijn bespreken in een debat. Ook zal er dus een nieuwe informateur worden aangesteld die de formatie verder moet leiden.

Tjeenk Willink: 'Moeten echt inhoudelijke stappen worden gezet'
65
Tjeenk Willink: 'Moeten echt inhoudelijke stappen worden gezet'