Dit liveblog is gesloten.
vrijdag 30 april om 00:40
Kabinet moest veel uitleggen, maar kwam niet in problemen in notulendebat
Het kabinet had donderdag veel uit te leggen aan de Kamer over de onlangs vrijgegeven ministerraadnotulen waarin werd gesproken over kritische Kamerleden en het niet delen van informatie. Oppositieleden eisten uitleg, reflectie en antwoorden, maar de verantwoordelijke demissionair ministers en demissionair premier Mark Rutte kwamen niet in de problemen. (Lees hier verder)
vrijdag 30 april om 00:39
Met het einde aan de stemmingen komt ook een einde aan dit liveblog. Hartelijk dank voor het volgen.
vrijdag 30 april om 00:20
Er wordt inmiddels hoofdelijk gestemd over de moties. De motie van Azarkan lijkt het niet te gaan halen.
donderdag 29 april om 23:28
Het debat is tot 1.45 uur geschorst. Daarna zal er worden gestemd over de ingediende moties.
donderdag 29 april om 23:20
Minder dan helft aangemelde toeslagenouders krijgt voor 1 mei compensatie
Voor de deadline van 1 mei krijgen 11.000 gedupeerden van de toeslagenaffaire de compensatie van 30.000 euro. Dat heeft staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) donderdagavond gezegd in debat met de Tweede Kamer. Dat is minder dan de helft van de 25.600 ouders die zich voor 15 februari hebben gemeld voor deze zogenoemde Catshuisregeling.
donderdag 29 april om 22:52
Het debat is hervat en het is nu het woord aan het demissionaire kabinet.
donderdag 29 april om 22:25
Het einde van het debat nadert na ruim dertien uur. De kabinetsleden hebben straks nog een tweede termijn en daarna wordt gestemd over een aantal moties.
donderdag 29 april om 21:50
Kaag is klaar. In de Kamer begint nu direct de tweede termijn van de parlementariërs. Zij kunnen nog een slotpleidooi geven en moties indienen. 
donderdag 29 april om 21:39
Kaag legt opmerking over 'debat binnen kaders' uit
Sigrid Kaag (D66) gaat in op haar opmerking in de ministerraadnotulen dat het debat "in bepaalde kaders" plaats dienen te vinden. De demissionair minister van Buitenlandse Handel licht toe dat die kaders voor haar "fatsoenlijk met elkaar omgaan" betekenen. "Met respect voor ieders rol en verantwoordelijkheid. Niet meer en niet minder."

Kaag vindt dat Kamerleden nooit mogen worden beperkt. "U leest in de notulen ook dat ik daar heel duidelijk over ben."
donderdag 29 april om 20:48
Morgen brief naar de Kamer over compensatie slachtoffers
Demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën) zegt dat morgen een brief naar de Tweede Kamer gaat waarin meer staat over de stand van zaken in de compensatie van de slachtoffers van de toeslagenaffaire.
donderdag 29 april om 20:06
Koolmees: 'Emotie ziet er niet mooi uit'
Na Hoekstra heeft demissionair minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) het woord genomen. Hij zegt dat zijn emoties die zichtbaar zijn in de vrijgegeven notulen "niet mooi" zijn om te zien. "Maar dat is wel de emotie die ik op dat moment heb. Ik heb ook gezegd: het gaat niet over personen. Het was op geen enkele manier mijn doel om Kamerleden tegen te werken of om Kamerleden te beperken om kritische vragen te stellen. Ik hecht eraan dat je als Kamer vragen kan stellen en dat je antwoord krijgt."

Koolmees vindt dat de Kamer en het kabinet samen aan oplossingen voor problemen werken, "maar voor mijn gevoel was dat op dat moment niet aan de hand". Daar was hij gefrustreerd over en die frustratie deelde hij in een "kleine groep mensen met wie ik heel intensief heb samengewerkt".

Aan het einde van zijn betoog zegt Koolmees dat het kabinet ook tekort is geschoten. "En dat reken ik mezelf ook aan."
donderdag 29 april om 19:43
Hoekstra wil nu niet zeggen of ambtenaren zijn ontslagen
Minister Hoekstra krijgt van Sylvana Simons (BIJ1) de vraag of er mensen ontslagen zijn bij de Belastingdienst vanwege de toeslagenaffaire. Hoekstra wil daar niet direct op antwoorden, omdat het aan een bewindspersoon is om met een ambtenaar daarover te spreken. "Anders houden we hier een functioneringsgesprek", aldus de minister.

Simons probeert het nogmaals, waarna Hoekstra zegt dat hij erover moet overleggen met staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën). Hij komt er in de tweede termijn op terug.
donderdag 29 april om 19:40
Hoekstra wilde Omtzigt bewustmaken van problemen waar kabinet tegenaan liep
Een van de meest besproken passages uit de notulen is die van het 'sensibiliseren' van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Hoekstra, demissionair minister van Financiën, liet tijdens de ministerraad van 12 juli 2019 aan zijn medecollega's weten samen met De Jonge "veel tijd te hebben gestoken in het sensibiliseren, met overigens beperkt succes". 

De Kamer wil weten waarom Omtzigt tot rede moest worden gebracht. En waarom Hoekstra dit heeft geprobeerd te doen.

Volgens de CDA-leider moet de passage anders gelezen worden. "In dat citaat reageer ik op een punt dat Koolmees eerder maakt specifiek over de uitvoering, over de grote problemen bij de Belastingdienst en andere organisaties. Ik wilde hem (Omtzigt, red.) bewustmaken van de mogelijkheden en onmogelijkheden in de uitvoering", aldus Hoekstra.

Hij zegt verder dat staatssecretaris Menno Snel echt "doordrongen was van dat er iets fundamenteels mis was, maar dat hij met betrekking tot de uitvoeringsproblemen en de gebrekkige informatiehuishouding met zijn handen in het haar zat". Volgens Hoekstra had Snel de gevraagde documenten niet op zijn bureau liggen en kreeg je de uitvoeringsorganisaties niet zomaar veranderd. 

Wilders gelooft de lezing van Hoekstra niet en wil weten of de CDA-leider bereid is om aan Omtzigt excuses aan te bieden. Hoekstra laat weten "buitengewoon grote waardering voor Pieter Omtzigt" te hebben, maar dat Wilders het mis heeft qua opvatting. "Ik heb het ook in veel overleggen, los van de ministerraad, voor hem opgenomen", aldus de CDA-leider. Hij herhaalt nogmaals dat hij Omtzigt bewust wilde maken van de problemen waar staatssecretaris Snel tegen aanliep. 

In de notulen kwam naar voren dat ook andere aanwezigen, zoals bijvoorbeeld Wouter Koolmees (D66), over "activistische" Kamerleden sprak. Ollongren (D66) zei dat het "behulpzaam zou zijn als enkele leden van de Tweede Kamer zich terughoudender zouden opstellen.
donderdag 29 april om 19:09
Wopke Hoekstra (CDA) heeft het woord genomen.
donderdag 29 april om 19:03
Ollongren geeft reflectie op informatievoorziening aan de Kamer
Demissionair minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken is afgevaardigd voor het beantwoorden van de vragen over artikel 68 van de grondwet. In dit artikel is de informatievoorziening aan het parlement vastgelegd. Sinds de toeslagenaffaire staat dit artikel volop in de aandacht. Ollongren legt uit dat er sindsdien al veranderingen zijn doorgevoerd om deze informatievoorziening te verbeteren. Zo wordt tegenwoordig de besluitenlijst van de ministerraad openbaar gemaakt, is een start gemaakt met het actief openbaar maken van departementale nota's bij stukken die zijn gebruikt bij de besluitvorming en zijn persoonlijke beleidsopvattingen geen grond meer om informatie te beperken.
donderdag 29 april om 18:20
De schorsing zit erop, de Kamerleden en bewindslieden hebben hun maaltijd achter de kiezen. Het woord is aan Kajsa Ollongren, demissionair minister van Binnenlandse Zaken.
donderdag 29 april om 17:29
Rutte is klaar met het beantwoorden van de vragen die aan hem gericht waren. Het debat is nu geschorst tot 20.15 uur, zodat Kamerleden een hapje kunnen eten.
donderdag 29 april om 17:03
Rutte: 'Niet trots op uitspraken over Kamerleden'
Rutte gaat nu in op de uitspraken die zijn gedaan in de ministerraad over kritische Kamerleden. Hij geeft verschillende redenen aan waarom erover parlementariërs wordt gesproken. Een van deze redenen is dat "ministers soms stoom afblazen na of voor een debat. Dan kan er ook emotie terugkomen in de ministerraad." Rutte noemt dit de gevoeligste reden.

"Ik ben ook niet trots op alles wat ik teruglees. Helemaal niet van mezelf. Het was ongepast dat ik bijvoorbeeld echode dat coalitiefracties een scherper standpunt innemen dan oppositiefracties", aldus Rutte.

Rutte zegt dat het "oprecht" niet de bedoeling was om Kamerleden de mond te snoeren.
donderdag 29 april om 16:55
Rutte benadrukt dat aftreden oprecht was
"Er zijn verschrikkelijke dingen fout gegaan. Het kabinet trad af omdat tienduizenden mensen ongekend onrecht is aangedaan. Het is echt verschrikkelijk. Het is écht verschrikkelijk. Ik kan niet anders zeggen, het is zó aangrijpend", aldus Rutte die laat weten dat hij hiervoor diepe schaamte voelt. "Er zijn excuses gemaakt, dat kan ik herhalen. Maar we moeten nu ook verder naar het oplossen van het probleem."
donderdag 29 april om 15:51
Rutte legt uit dat opmerking over 'niks onoorbaars' sloeg op verstrekken van informatie 
Esther Ouwehand (PvdD) wil van Rutte weten waarom hij afgelopen week heeft gezegd dat er "niks vreemds, niks onoorbaars" is gebeurd, terwijl uit de notulen is gebleken dat de ministers klaagden over Kamerleden en spraken over hoe ze konden wegkomen met het niet toesturen van een feitenrelaas. Volgens de demissionair premier ging zijn opmerking over dat tweede en zeker niet over het spreken over Kamerleden. 

"Ik meen nog steeds dat daar (over het niet sturen van feitenrelaas, red.) niks onoorbaars is gebeurd. Het kabinet heeft de Kamer destijds gemeld dat daarbij twee afwegingen een rol speelden. Allereerst de politieke verantwoordelijkheid van het kabinet voor het handelen van individuele ambtenaren en ten tweede de procedure die destijds nog gold en inhield dat documenten die opgesteld waren voor intern beraad niet verstrekt werden." 

Rutte benadrukt dat de gegeven twee redenen niet politiek gemotiveerd waren.
donderdag 29 april om 15:41
Rutte: 'We waren er allemaal stil van'
Na de lange discussie met Wilders begint de demissionair premier met het beantwoorden van de vragen van Kamerleden. Rutte benadrukt dat toen toenmalig staatssecretaris Menno Snel in de ministerraad de problemen rondom wat nu bekend staat als de toeslagenaffaire meldde, alle bewindslieden beseften wat voor "enorme impact" het heeft op de slachtoffers. "We waren er allemaal stil van."

"We hebben er niet koud naar gekeken en het heeft ons allemaal aangegrepen", aldus Rutte. "Niemand zit in het kabinet om mensen dit aan te doen. Als er dingen zo fout gaan is het een heilige plicht om het op te lossen."
donderdag 29 april om 15:35
Rutte en Wilders botsen over vertrouwenskwestie
Nog voordat Rutte begint aan het beantwoorden van de gestelde vragen, stapt Wilders naar voren. De PVV-leider wil van de demissionair premier weten hoe hij zelf vindt  dat het gaat met het vertrouwen.

Het vertrouwen in Rutte hing begin april aan een zijden draadje, nadat de Kamer een motie van afkeuring aannam en de oppositie een motie van wantrouwen steunde in het Omtzigt-debat. Sindsdien ligt de formatie zo goed als stil. 

Rutte laat aan Wilders weten dat dit niet het moment is om te reflecteren op zijn rol en positie. "Ik heb nagedacht, maar daar kom ik later op terug."
donderdag 29 april om 15:21
Debat gaat weer van start. 

Rutte neemt zo als eerste van de kabinetsleden het woord.
donderdag 29 april om 14:28
De eerste termijn van de Tweede Kamer zit erop. De kabinetsleden zullen straks de vragen beantwoorden. Het debat is geschorst tot 17.15 uur zodat ze zich kunnen voorbereiden.
donderdag 29 april om 14:21
Simons krijgt felicitaties voor maidenspeech
Nu de eerste termijn erop zit wordt het debat kort geschorst. Sylvana Simons ontvangt de felicitaties voor haar maidenspeech. Uiteraard op 1,5 meter afstand en met mondkapjes op.
donderdag 29 april om 14:19
Dassen (Volt) sluit eerste termijn af
Laurens Dassen (Volt) sluit de eerste termijn af. Het kabinet wilde precedentwerking voorkomen, maar er had volgens hem juist sprake moeten zijn van precedentwerking: "Dit nooit meer." Dassen wil van het demissionaire kabinet weten wat er wordt gedaan als de slachtoffers van de toeslagenaffaire na 1 mei geconfronteerd worden "met deurwaarders en alle stress en pijn".
donderdag 29 april om 14:09
Segers (CU) draagt lijst aan waarmee bestuurscultuur veranderd kan worden
CU-leider Gert-Jan Segers snapt niet waarom de "rode stopknop" niet eerder is ingedrukt. "Als dit drama nog ergens goed voor is, dan is het om van gemaakte fouten te leren. Het draait te veel om het managen van bestuurlijke problemen en te weinig om mensen."

Segers draagt een lijst met zes punten aan waarmee de bestuurscultuur van het kabinet veranderd zou moeten worden.
donderdag 29 april om 14:07

Simons houdt haar maidenspeech en spreekt over uitsluiting in maatschappij
Sylvana Simons (BIJ1) houdt vandaag haar maidenspeech. Dit is de eerste toespraak van een Kamerlid in een plenaire vergadering. Het is een kans om zich aan de andere parlementariërs voor te stellen en zo een visitekaartje af te geven. Simons refereerde aan haar familiegeschiedenis. "Voor u staat een trotse vrouw die veel heeft meegemaakt", begon ze haar betoog. Ze vertelde dat ze zich nooit helemaal heeft thuis gevoeld in Nederland. "Ik ben in mijn leven al officieel buitenlander, medelander, nieuwe Nederlander en allochtoon geweest. Als geen ander zie ik, weet ik, en voel ik hoe zwaar het kan zijn om uitsluiting te overwinnen. Maar het lukte me met vallen en opstaan." 

Simons vroeg zich vervolgens hardop af hoe dit moet zijn voor ouders die hiervoor hulp nodig hebben. Zoals de ouders die getroffen zijn in de toeslagenaffaire. "Dit land staat aan de rand van een ravijn, waar burgers stelselmatig zo diep mogelijk in worden geduwd." 

donderdag 29 april om 14:00
Van der Plas (BBB): 'Land moet weer bestuurd worden, maar in nieuwe stijl'
Caroline van der Plas (BBB) stelt de bewindslieden van het demissionaire kabinet één vraag: Hoe vindt u zelf dat het gaat? Volgens haar "moet dit land weer bestuurd worden, maar alleen in een nieuwe stijl waarin kritische Kamerleden niet de mond wordt gesnoerd".
donderdag 29 april om 13:57
Heel voorzichtig naderen we het einde van de eerste termijn. Daarna is het woord aan de afvaardiging van het kabinet.
donderdag 29 april om 13:52
Forum: 'Het land staat in brand en onze debatclub maakt overuren'
Verbazing bij Wybren van Haga (FVD) over het aantal Kamerdebatten. "Het land staat in brand en onze debatclub maakt overuren." Hij uit vervolgens kritiek op Rutte, Hoekstra, Kaag en CU-leider Segers. Wel geeft hij een compliment aan Kaag, die het volgens Van Haga opnam voor "kritische Kamerleden". Kaag lacht daarop wat minzaam vanuit vak K. "Stop met dit politieke gekonkel en ga in godsnaam aan het werk", besluit Van Haga.
donderdag 29 april om 13:22
Jetten (D66): 'Kamer vraagt terecht door en vraagt soms wel heel veel' 
Rob Jetten heeft na de pauze als eerste het woord genomen. Hij stelt allereerst dat de notulen hebben laten zien dat de parlementaire onderzoekscommissie haar werk goed heeft gedaan, maar dat de notulen ook "blootleggen dat de Kamer vraagt, en terecht doorvraagt, en soms ook wel heel veel vraagt". "Het laat een kabinet zien dat wordt verrast en recht probeert te doen en daar te vaak onvoldoende in slaagt."

Dat er werd gesproken over Kamerleden noemt Jetten "op zich ook geen nieuws". "Maar dankzij de notulen weten we nu wel de toon. Dit had niet gemoeten." Het D66-Kamerlid noemt het "onnodig, onwenselijk en ongepast" en zegt dat ook de bewindspersonen van zijn eigen partij de ogen op de bal hadden moeten houden en niet op de persoon die vragen stelt.

Ploumen rekent het Jetten aan dat D66 de afgelopen jaren verschillende moties vanuit de oppositie niet heeft gesteund, terwijl de partij daar volgens de PvdA-leider het verschil had kunnen maken.
donderdag 29 april om 12:57
JA21 hervat het debat en vindt notulen 'herkenbaar' voor Haagse politiek
Het eerste woord na de schorsing is aan Nicki Pouw-Verweij (JA21). Ze zegt niet "geschokt of onthutst" te zijn geweest door de notulen van de ministerraad. "Wat we lezen is juist zo herkenbaar in de Haagse politiek. De cultuur die uit de notulen opstijgt, is de cultuur die doorbroken moet worden. De grote vraag blijft: of en hoe is het vertrouwen van de Kamer terug te winnen? En kan dat met deze mensen aan het roer? Op die vraag moet vandaag antwoord komen."
donderdag 29 april om 12:50
Het debat gaat weer beginnen.
donderdag 29 april om 12:07
Het debat is nu geschorst tot 14.45 uur.
donderdag 29 april om 12:07
Kuik (CDA) botst met oppositie over 'sensibiliseren van Omtzigt'
De oppositie legt Anne Kuik het vuur aan de schenen over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, die zich de afgelopen jaren vastbeet in de toeslagenaffaire en sinds begin dit jaar overspannen thuiszit. Uit de notulen van de ministerraad is, zoals RTL Nieuws al schreef, gebleken dat CDA-ministers Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra (tevens oud-leider en de huidige leider van de partij) geprobeerd hebben Omtzigt "te sensibiliseren", met "overigens beperkt succes". 

Onder anderen Marijnissen en Wilders willen van Kuik weten of de CDA-fractie Omtzigt steunt en wat ze ervan vindt dat Hoekstra en De Jonge geprobeerd hebben hem tot rede te brengen. "Hij is niet tegengewerkt door kaboutertjes en marsmannetjes", zei Wilders. Kuik benadrukt dat Omtzigt "een strijder" is en "zich de mond niet laat snoeren". Ze vindt dat de oppositie deze vragen vooral aan Hoekstra moet stellen straks.
donderdag 29 april om 11:06
VVD nog altijd onder vuur: is informatie om 'politieke redenen' achtergehouden?
Nog altijd nemen meerdere Kamerleden VVD-woordvoerder Sophie Hermans onder vuur; ze willen weten of de informatie over de toeslagenaffaire om politieke redenen is achtergehouden. Het wordt op verschillende manieren geprobeerd, maar Hermans blijft bij haar standpunt.

Wel benadrukt ze hoe erg het leed is dat de slachtoffers is aangedaan. "Er is hier iets gruwelijk misgegaan, waar heel veel ouders en gezinnen last van hebben, iets wat ze de rest van hun leven met zich meedragen. Daar zijn excuses voor aangeboden en dat wil ik vandaag volmondig herhalen, want dat voel ik nog steeds zo."
donderdag 29 april om 10:32
Hermans (VVD): 'Informatie niet om politieke redenen achtergehouden'
Sophie Hermans, die het woord voert namens de VVD, laat Azarkan (DENK) weten dat de VVD-fractie van mening is dat het kabinet niet om politieke redenen heeft besloten om geen informatie te delen met de Kamer. Ze beaamt dat de informatievoorziening slecht was, maar zegt dat ze de redenen die het kabinet heeft aangevoerd kan volgen.

Azarkan en Ouwehand (PvdD) stellen dat de redenen wél politiek gemotiveerd zijn. Volgens de twee Kamerleden liet het rapport Ongekend onrecht van de parlementaire onderzoekscommissie dit al zien en bevestigen de vrijgegeven notulen dit beeld.

Hermans noemt de 37 pagina's aan notulen daarnaast "lelijk" en "ongepast". "Elke fractie moet zo kritisch kunnen zijn als nodig is", zei ze. 
donderdag 29 april om 10:18
Ook Ploumen (PvdA) ziet dat kabinet zich vooral richtte op beeldvorming
Net als veel van haar collega-oppositieleden merkt Lilianne Ploumen (PvdA) op dat het kabinet vooral bezig was met de "beeldvorming en politieke consequenties".

"Er werd amper gesproken over het structureel oplossen van de problemen en iets doen voor de slachtoffers. Er waren geen voorstellen om de procedures bij de Belastingdienst te verbeteren. Daar hoort het wel over te gaan."

Ploumen wordt vervolgens geïnterrumpeerd door Rob Jetten (D66). Van 2012 tot 2017 was ze zelf onderdeel van het kabinet-Rutte II; Jetten houdt dat haar voor en vraagt of ze toen zelf tijdens de ministerraad heeft ingegrepen als er werd gesproken over kritische Kamerleden. Ploumen: "Als ik hem (Jetten, red.) was, zou ik me vandaag druk maken om het kabinet dat al vier jaar spreekt over Kamerleden." D66 was onderdeel van dat kabinet en Ploumen vindt dat Jetten dus vooral naar de rol van zijn eigen partij moet kijken.
donderdag 29 april om 10:06
Klaver (GL) vindt het pijnlijk dat er meer over Kamerleden werd gesproken dan over de mensen
"We hebben allemaal kunnen lezen hoe er werd gesproken over Kamerleden, met naam en toenaam. Het ging niet over de gezinnen, die werden niet genoemd met naam en toenaam. Het is niet gegaan over hun problemen, over welke schulden ze hebben. Ik vraag me af: als het kabinet iets minder over vervelende Kamerleden had gesproken en meer over de getroffen mensen, was de oplossing er dan sneller geweest?", aldus Jesse Klaver van GroenLinks.
donderdag 29 april om 10:05
Van der Staaij (SGP) vindt dat compensatie meeste aandacht moet krijgen
SGP-leider Kees van der Staaij vraagt zich af of het beeld van het demissionaire kabinet dat is ontstaan door de vrijgegeven notulen wel "iets nieuws onder de zon" is. "We wisten al dat in de informatievoorziening ernstig te kort was geschoten en we wisten al wat er mis is gegaan."

"Maar ik trek me vooral aan wat het betekent voor de gedupeerde ouders, die nog steeds zuchten onder de gevolgen van de toeslagenaffaire. We moeten er een dikke streep onder zetten en compensatie moet allereerst en de allermeest aandacht krijgen."
donderdag 29 april om 10:00
Ouwehand: 'Was aftreden voor de bühne?'
"Was het kabinet zich kapot geschrokken door wat het zelf had veroorzaakt, of was het aftreden voor de bühne?", vraagt Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) zich hardop af. "De vrijgegeven notulen geven geen beste indruk", tracht ze zelf een antwoord te geven op die vraag.

Volgens de PvdD-leider komen de "bedrukte gezichten" na afloop van het aftreden van het kabinet "in een ander daglicht te staan" nu in de notulen van de ministerraad te lezen is dat "ze deze mensen (slachtoffers van de toeslagenaffaire, red.) verraden hebben". Volgens Ouwehand handelden de bewindslieden "om hun eigen politieke hachje te redden".
donderdag 29 april om 09:48
Zwart volgens 50PLUS de enige kleur die bij deze dag past
De in een zwart jurkje gestoken Liane den Haan (50PLUS) zegt dat ze vanmorgen voor de kast stond en dat ze alleen iets zwarts aan kon trekken. "Zwart, omdat het kabinet informatie achter heeft gehouden en ook zwart omdat gedupeerde ouders nog dag in dag uit worstelen."