Alle zeventien fractievoorzitters in de Tweede Kamer worden voor een tweede keer uitgenodigd door informateur Herman Tjeenk Willink om de vorming van een nieuwe coalitie te bespreken. De gesprekken staan gepland voor dinsdag en woensdag. Dit keer ligt vooral de vertrouwensvraag op tafel. Dat maakt het bureau van de informateur maandag bekend

Net als de afgelopen keer is de kleinste partij, BIJ1 van Sylvana Simons, als eerste aan de beurt en sluit VVD-leider Mark Rutte de rij op woensdagmiddag.

De formatie is volledig vastgelopen sinds een groot deel van de Kamer, maar net geen meerderheid, het vertrouwen in demissionair premier Rutte heeft opgezegd vanwege zijn betrokkenheid bij de 'Omtzigt-notitie'.

Tjeenk Willink heeft van de Kamer de opdracht gekregen om te bekijken of er tussen de partijen nog voldoende vertrouwen is om tot een nieuw kabinet te komen.

De informateur geeft de lijsttrekkers alvast de suggestie mee om na te denken over een regeerakkoord op hoofdlijnen in plaats van "gedetailleerde regelingen".

Hij denkt daarbij aan vier of vijf grote problemen die eerst moeten worden aangepakt. "Is er een gemeenschappelijk doel dat moet worden bereikt en welke belemmeringen staan in het bereiken daarvan in de weg?", schrijft Tjeenk Willink aan de fractievoorzitters.

De informateur wil met de coronacrisis in het achterhoofd haast maken met herstelbeleid, dat niet kan wachten totdat er een nieuw kabinet zit. "Dat zou te koste gaan van zowel de mensen die dreigen hun werk te verliezen als van het weer opstarten en herstellen van bedrijven en culturele instellingen."

Gesprekken gingen vooral over de inhoud

De eerste ronde gesprekken van twee weken terug ging vooral over de vraag of partijen elkaar op de inhoud kunnen vinden. Daarom volgden de afgelopen week ook gesprekken met voormannen en -vrouwen van maatschappelijke instellingen en met de ministers die verantwoordelijk zijn voor de steunpakketten.

Nu ligt de vertrouwensvraag op tafel. Bijna alle formatieopties stuiten voor Rutte bij voorbaat op ogenschijnlijk onoverbrugbare blokkades. PVV en Forum voor Democatie (FVD) worden door bijna alle partijen uitgesloten, waardoor die partijen bij voorbaat geen deel lijken uit te gaan maken van een nieuw kabinet.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers wil vanwege de 'kwestie-Omtzigt' niet meer met Rutte samenwerken in een coalitie.

Het blijft vooralsnog gissen wat Lilianne Ploumen en Jesse Klaver precies willen. De partijleiders van respectievelijk PvdA en GroenLinks weigeren om samenwerking met Rutte categorisch uit te sluiten, maar zij wijzen wel steeds op de motie van wantrouwen die zij begin april steunden: zij vinden dat de premier toen had moeten opstappen. De SP is duidelijker: geen kabinetsdeelname zolang Rutte er zit.

Tjeenk Willink leek geen belemmering in Rutte te zien

Tjeenk Willink leek aanvankelijk te suggereren dat hij geen onoverkomelijke belemmeringen zag in een kabinet met Rutte aan het roer. "Er is geen enkele persoon genoemd in mijn opdracht", zei de informateur voordat hij met zijn opdracht begon.

Sommige partijleiders willen een andere, meer transparante bestuursstijl en vinden dat Rutte in de loop der jaren symbool is komen te staan voor die 'oude' manier van besturen. Tjeenk Willink zag dat anders. "Nu kan je veel van Mark Rutte zeggen, maar dat hij de enige zou zijn die deze bestuursstijl, die men wil doorbreken, draagt, lijkt me wat overdreven."

Nadat er in de media werd geconcludeerd dat Tjeenk Willink in Rutte geen belemmering zag voor een nieuw kabinet, voelde hij zich genoodzaakt de verwachting te temperen en te verwijzen naar de letterlijke tekst van zijn opdracht: "Of en, zo ja, onder welke voorwaarden er voldoende vertrouwen tussen partijen bestaat of weer kan ontstaan om een breed gedragen weg uit de ontstane impasse te vinden."

De komende dagen zal moeten blijken of Rutte 'slechts' flinke krassen heeft opgelopen of dat het een wond is die niet meer valt te genezen.

Zo reageerden de partijleiders na de formatiegesprekken van anderhalve week geleden
156
Zo reageerden de partijleiders na de formatiegesprekken van anderhalve week geleden