De nieuwe Tweede Kamervoorzitter moet ervoor gaan zorgen dat de machtspositie van het parlement sterker wordt en de informatievoorziening vanuit het kabinet verbeterd wordt. Dat bleek woensdag uit het debat voorafgaand aan de stemming. Meerdere partijen willen weten hoe de kandidaat-voorzitters dit gaan bewerkstelligen als ze verkozen worden.

De drie kandidaten, Khadija Arib (PvdA), Martin Bosma (PVV) en Vera Bergkamp (D66) zijn naar de Kamer gekomen om vragen te beantwoorden en uit te leggen waarom juist zij geschikt zijn als voorzitter.

Verschillende partijen willen weten hoe de voorzitter ervoor gaat zorgen dat de Kamer meer tegenmacht kan bieden aan het kabinet. "De verhouding tussen Kamer en de het kabinet kan steviger", zei onder anderen Laura Bromet (GroenLinks).

Renske Leijten van de SP wil van de kandidaten weten hoe ze tegen de machtsverhouding aankijken. "Is de kamer nou de macht of de tegenmacht? Ik vind namelijk dat wij de macht zijn. Als wij alsmaar als tegenmacht worden gezien, dan kunnen we werken totdat we erbij neervallen of ziek worden, en helaas gebeurt dat met collega's van ons. Maar dat hoort niet zo te zijn. Wij zijn de macht."

Ook wil Leijten dat de Kamer in de toekomst zegt: 'Een aanval op één is een aanval op allen'. Ze refereerde hiermee aan de kwestie omtrent CDA-collega Pieter Omtzigt, waarmee het SP-Kamerlid samenwerkte in de toeslagenaffaire.

Een ander belangrijk punt voor de Kamer is de informatievoorziening vanuit het kabinet. Kamerleden laten weten dat ze vaak laat, of niet volledig antwoord krijgen op vragen. Ze willen dat de nieuwe voorzitter zich gaat inzetten voor een transparanter en sneller informatieproces.

Bergkamp: 'Ik wil bondgenoot van de Kamer zijn en positie versterken'

"Leijten zei het (Kamer is de macht, red.) goed. Wij zijn de verkozen vertegenwoordigers", zegt Bergkamp. De D66'er, die zichzelf verbindend en vasthoudend noemt, beantwoordde als eerste van de drie kandidaten de vragen van de Kamer.

Ze wil streng optreden omtrent de informatievoorziening. "Ik wil een bondgenoot zijn van de Kamer om dit te versterken. Bewindspersonen aanspreken en mijn deur staat open voor Kamerleden die er niet uitkomen." Ze wil dat fracties meer tijd krijgen om wetgeving te controleren.

Daarnaast stelt ze dat de Kamervoorzitter per definitie onafhankelijk en politiek kleurenblind moet zijn. "Het moet daarom niet uitmaken of je een voorzitter vanuit de coalitie of oppositie bent."

Bosma: 'Kamer gedraagt zich als een lammetje'

Bosma vindt daarentegen dat iemand van de oppositie Kamervoorzitter moet worden, omdat er dan meer afstand tot het kabinet bestaat. "De Kamer gedraagt zich als een lammetje", zei hij.

De PVV'er wil ook dat de informatievoorziening beter wordt geregeld. In de grondwet is vastgelegd dat de Kamer geïnformeerd moet worden, maar "in de praktijk stelt dit weinig voor. Dat is pijnlijk. Zonder betrouwbare informatie kunnen we simpelweg niks", aldus Bosma.

Het PVV-Kamerlid deed in 2016 ook al eens een gooi naar het voorzitterschap, maar legde het toen af tegen Arib. Verschillende Kamerleden stellen woensdag dat hij geen voorzitter kan zijn voor alle Nederlanders, omdat zijn partij mensen met een dubbele nationaliteit uitsluit. Bosma laat weten dat hij een onpartijdige voorzitter zal zijn. "Als een meerderheid van de Kamer iets wil, dan doe je dat", zei hij.

Arib: 'Ik doe alles wat ik kan en ben bereid nog meer te doen'

Arib, die sinds 2016 Kamervoorzitter is, wil graag door. Ze ziet het voorzitterschap als een bijzonder eervol ambt dat je moet verdienen. "Ik heb het altijd op eigen kracht gedaan en de geschiedenis laat zien dat de beste voorzitters een beetje lastig, autonoom en onafhankelijk zijn en voor de Kamer staan en niet voor hun partij of andere belangen", zegt ze.

Het PvdA-Kamerlid vindt dat Nederland een sterk parlement heeft, maar dat de informatievoorziening een "groot probleem" is. "Ik heb me daar al ongelooflijk hard voor ingezet. Ik doe alles wat ik kan en ben natuurlijk altijd bereid om meer dingen te doen waarvan de Kamer denkt dat de voorzitter dat moet doen. Ik doe dat met liefde."

Later op woensdag volgen twee of meerdere stemrondes om te bepalen wie de nieuwe voorzitter wordt. De Kamerleden stemmen geheim en schriftelijk.

De Kamervoorzitter is een van de 150 parlementariërs en geeft leiding aan de vergaderingen in de Tweede Kamer. Daarnaast vertegenwoordigt de voorzitter de Tweede Kamer in Nederland en geeft de voorzitter leiding aan de interne organisatie.