Verkenners Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zijn maandagochtend begonnen met hun gesprekken met de partijleiders in de nieuwgekozen Tweede Kamer om te onderzoeken welke coalities mogelijk zijn. Maandag zijn de leiders van de acht grootste partijen aan de beurt, op volgorde van meeste naar minste zetels.

Zodoende mocht demissionair premier Mark Rutte als eerste aantreden. Zijn partij, de VVD, won tijdens de verkiezingen 35 zetels en werd daarmee veruit de grootste partij. De meeste partijen stellen dan ook dat het initiatief voor het vormen van een coalitie bij hem ligt.

Rutte stelde maandagochtend dat hij "serieus wil kijken" naar het betrekken van JA21 bij de formatiegesprekken. De nieuwe rechts-conservatieve partij van Joost Eerdmans wist in één klap drie zetels te bemachtigen. De demissionair premier wijst echter ook op het aandeel in de Eerste Kamer. "Zij brengen zeven of acht senatoren mee, dat is interessant. Verder ken ik de partij niet zo goed, dus moeten we kijken wat ze verder willen."

De premier herhaalde dat het CDA, dat zetelverlies moest slikken, de voorkeurspartner blijft van de VVD. Daarnaast noemde Rutte het betrekken van D66, met 23 zetels de op een na grootste partij van Nederland, een "logische stap". Een samenwerking tussen de vier partijen zou een minieme meerderheid opleveren in de Tweede Kamer.

Kaag noemt coalitie met JA21 'moeilijk voorstelbaar'

D66-leider Sigrid Kaag was een stuk minder enthousiast over een mogelijke coalitie met JA21. In gesprek met journalisten wees Kaag op diverse standpunten van haar partij en die van Eerdmans, die lijnrecht tegenover elkaar staan. "JA21 wil uit de EU en het Klimaatakkoord van Parijs opzeggen, dat lijkt mij geen optie", citeert het AD haar.

Kaag wilde verder niet kwijt welke coalitie voor D66 de voorkeur geniet. Tijdens de verkiezingscampagne benadrukte Kaag meermaals een progressief kabinet te willen vormen, een boodschap die de D66-leider herhaalde in gesprek met de verkenners. "We willen aandacht voor investeringen in onderwijs, kennis en wetenschap. Tevens moet de klimaatcrisis worden aangepakt en de rechtsstaat versterkt worden."

Jorritsma en Ollongren zullen uiteindelijk alle fractievoorzitters spreken over hun formatiewensen. Dinsdag zijn de kleinere partijen aan de beurt, zoals de ChristenUnie. Rutte stelde maandagochtend een hernieuwde samenwerking met de partij van Gert-Jan Segers niet uit te sluiten. "Met hen hebben wij heel goed samengewerkt."

De nieuwe Tweede Kamer komt pas op 31 maart voor het eerst samen. Daarna wordt gedebatteerd over het verslag van de verkenners en worden één of meer informateurs aangewezen.