De Nederlandse economie heeft zich in de zomer en het begin van de herfst beter ontwikkeld dan gedacht. Daarom komt het begrotingstekort niet uit op 7,6 procent van het bbp, zoals op Prinsjesdag werd gedacht, maar op 6,2 procent. Wel is er een tegenvaller van maar liefst 700 miljoen euro opgenomen vanwege een ruzie met de Europese Commissie over een mogelijke extra betaling voor geïmporteerde zonnepanelen.

Dat staat in de Najaarsnota die minister Wopke Hoekstra (Financiën) maandag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Ook de schuld is met 57 procent iets minder hoog vergeleken met de raming in september, al is die alsnog 54 miljard euro meer dan een jaar geleden.

De veranderingen tekenen de onzekerheid van de overheidsfinanciën in coronatijd. Het kabinet heeft inmiddels tientallen miljarden uitgegeven aan steunpakketten om banen te behouden, faillissementen te voorkomen en mensen te begeleiden naar ander werk. Het huidige en derde steunpakket loopt tot en met juni volgend jaar.

"Een faillissementsgolf zou ook de economie in zijn geheel grote schade doen terwijl Nederland op termijn alleen weer financiële buffers op kan bouwen als de economie weer gaat groeien. Het snelle herstel in de zomer geeft het vertrouwen dat dit ook weer kan", schrijft Hoekstra.

Grote onzekerheid rond overheidsfinanciën

Hoe groter de economische dip als gevolg van de coronamaatregelen, hoe meer er gebruik wordt gemaakt van de noodsteun. Het derde pakket is inmiddels ook al een aantal keer aangepast vanwege voortschrijdend inzicht.

Dat het lastig te voorspellen is hoeveel extra geld het kabinet uittrekt vanwege het coronavirus, blijkt ook wel uit de cijfers die het kabinet zeven maanden geleden meestuurde met de Voorjaarsnota. Toen werd gedacht aan een tekort van bijna 12 procent.

De Voor- en Najaarsnota zijn tussentijdse wijzigingen op de lopende rijksbegroting. Normaal wordt er met enkele honderden miljoenen euro’s geschoven, maar in coronatijd is dat logischerwijs anders. Hoekstra zei dit voorjaar al dat de begrotingsplannen voor dit jaar de prullenbak in kunnen.

Grootste tegenvaller is rekening uit Brussel

Het kabinet trekt 800 miljoen euro extra uit voor de zorgbonus omdat de aanvraag groter is dan waar rekening mee werd gehouden, zoals eerder op maandag gemeld.

Er wordt ook meer geld voor de bouw van wegen uitgetrokken (400 miljoen euro) en er zijn hogere kosten voor werknemers die langdurig arbeidsongeschikt zijn (300 miljoen).

Maar de grootste tegenvaller komt voort uit een ruzie met de Europese Commissie. Brussel vindt dat Nederland de douaneregels niet goed heeft nageleefd bij de invoer van zonnepanelen uit China. Hiervoor geldt een zogenoemde antidumpingheffing, maar die heeft Nederland nooit betaald.

De zonnepanelen zijn in Maleisië, Taiwan, Mexico, India en Vietnam in elkaar gezet, maar hebben hun oorsprong in China. Hoekstra claimt daarom dat de extra heffingen hier niet van toepassing waren.

De reden dat het bedrag nu alsnog aan Brussel wordt overgemaakt, heeft te maken met de oplopende rentelasten.

Of Nederland het bedrag of een deel daarvan terugkrijgt, is onzeker. Er wordt een "constructieve dialoog" opgestart met de Europese Commissie. Mocht dat tot niets leiden, dan stapt het kabinet naar de rechter.