Oud-staatssecretaris van Financiën Frans Weekers waarschuwde toenmalig minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher tevergeefs voor het te strenge beleid voor de kinderopvangtoeslag. Weekers vond dit beleid te hard en gaf Asscher een memo waarin hij hier aandacht voor vroeg.

"Dat er iets moest gebeuren, was wel duidelijk", zei Weekers maandag tijdens zijn verhoor over de toeslagenaffaire.

Hij gaf huidig PvdA-leider Asscher daarom "in de marge" van een kabinetsoverleg een memo mee waarin hij waarschuwde voor de hardheid van het beleid. Hoewel Asschers tas al boordevol notities en beleidsstukken zat, hoopte Weekers dat zijn waarschuwing prioriteit zou krijgen.

"Ik was in de veronderstelling dat Sociale Zaken met aanpassingen zou komen", zei Weekers. Maar dat gebeurde niet. Het ministerie liet weten dat de wet niet zou worden aangepast en daar bleef het voor Weekers ook bij. "Ik heb geen verdere actie ondernomen."

De oud-staatssecretaris zegt wat betreft de toeslagen met "handen en voeten gebonden" te zijn geweest. De Belastingdienst was namelijk alleen verantwoordelijk voor de uitvoering van de kinderopvangtoeslag, Asscher ging als minister van Sociale Zaken over het beleid. "Je gaat als bewindsman niet over alles", zei Weekers. "Ik wilde ook niet dat anderen in mijn portefeuille gingen rommelen."

Verhoren toeslagenaffaire van start: Hoe fraudejacht ontspoorde
295
Verhoren toeslagenaffaire van start: Hoe fraudejacht ontspoorde

'Had ik mijn gutfeeling maar gevolgd'

Met de wijsheid van achteraf had Weekers gewild dat hij destijds anders had gehandeld. "Had ik mijn gutfeeling maar gevolgd en doorgezet om tot het uiterste te gaan."

Hij had namelijk een voorstel klaarliggen om ouders die bij de aanvraag van de kinderopvangtoeslag een fout hadden gemaakt te ontzien. Volgens dat voorstel zouden zij eenmalig alleen de eigen bijdragen hoeven terug te betalen in plaats van alle verkregen toeslagen, waardoor zoveel mensen in de problemen zijn gekomen. Een soort "take it or leave it".

Nu is het makkelijk praten, erkent Weekers. Dat hij zijn plan toch niet doorzette, had te maken met een belangrijke uitspraak van de Raad van State. Daarin werd bevestigd dat de Belastingdienst het gehele bedrag mocht terugvorderen, zoals in de wet stond. "Mijn handelingsvrijheid was beperkter dan ik dacht."

Kabinet-Rutte I wilde fraude hard aanpakken

Weekers is de eerste voormalige bewindspersoon die onder ede wordt gehoord door de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag, die de toeslagenaffaire onderzoekt. Hij had tussen 2010 en 2014 als staatssecretaris de Belastingdienst in zijn portefeuille.

Zodoende was hij politiek medeverantwoordelijk voor het alles-of-nietsbeleid, waarmee alle gekregen toeslagen werden teruggevorderd als er een (kleine) fout met de eigen bijdrage werd gemaakt, en de ontspoorde fraudejacht.

Dat beleid was zo afgesproken in het eerste kabinet van Rutte (2010-012). "Onterecht verstrekte uitkeringen zullen daadwerkelijk worden teruggevorderd, ongeacht de hoogte van de fraude", stond er in het regeerakkoord van de VVD, het CDA en gedoogpartner PVV.

Weekers sprak voor het eerst sinds zijn aftreden over de zaak. De afdeling Toeslagen van de Belastingdienst stond er volgens hem "beroerd" voor. Tot 2012 was het volgens hem een "houtje-touwtjesysteem".

Later op de dag worden Eric Wiebes, voormalig staatssecretaris van Financiën en nu minister van Economische Zaken, en Asscher gehoord.