Hoe moet het straks verder als het aantal coronabesmettingen zodanig gezakt is dat het kabinet weer met versoepelingen kan komen? Woensdag zocht de Tweede Kamer in het debat over de corona-aanpak opnieuw naar perspectief. Is het testen en traceren dit keer echt op tijd in orde? Is het wel verstandig om na te denken over versoepelingen rond de kerstdagen en hoe zit het met een vaccinatieplicht?

"Er kan een moment zijn dat de helft van Nederland gevaccineerd is. Dat is te weinig voor de groepsimmuniteit. Wat doe je dan?" reageerde premier Mark Rutte op vragen van onder anderen ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. "Het kabinet is niet voor verplichte vaccinatie. De discussie is wel hoe je bij een te lage vaccinatiegraad omgaat met mensen die niet gevaccineerd zijn."

Deze maand maakten farmaceuten Pfizer en Moderna veelbelovende resultaten bekend over de effectiviteit van hun coronavaccins. Volgens minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) kunnen de eerste vaccinaties begin januari 2021 van start.

Wat als poppodia vaccinatiebewijs eisen?

Uit onderzoek van I&O Research blijkt dat het aantal mensen dat bereid is zich te vaccineren is afgenomen van 73 procent in juni naar 60 procent op dit moment. Om groepsimmuniteit te bereiken, zodat het coronavirus langzaam uitdooft, moet 70 procent van de bevolking gevaccineerd zijn.

Het kabinet en de Tweede Kamer hebben zich meerdere malen uitgesproken tegen vaccinatiedwang. Tegelijkertijd wordt ook de vraag gesteld hoe de samenleving omgaat met het toelaten van niet-gevaccineerden in bijvoorbeeld concertzalen of scholen. De Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals pleitte deze week in Trouw voor de mogelijkheid om kaartjes te weigeren aan mensen niet gevaccineerd zijn.

De VVD is tegen een dwang om te vaccineren, maar vindt wel dat erover nagedacht moet worden om mensen die niet gevaccineerd zijn te weigeren in bijvoorbeeld overheidsgebouwen of concertzalen. Hayke Veldman: "Soms heb je, juist om die vrijheid die je zelf hebt, een stap nodig om ook de vrijheid van een ander te beschermen."

Premier Rutte noemt deze indirecte manier om mensen tot een vaccinatie te verleiden "een medisch vraagstuk dat we diep moeten doordenken". Donderdag komt de gezondheidsraad met een advies over de vaccinatiestrategie en het kabinet zal zich de komende weken onder meer over dit vraagstuk beraden.

Wat de VVD betreft zal het kabinet rond het thema vaccinatie aan de bak moeten. Veldman vindt het kabinet nog te afwachtend met informatie over de coronavaccinatie. "De communicatie moet duidelijker, zeker rond vaccinatie." Hij wil weten waar de vaccinatiecampagne blijft. "Wachten of niet communiceren is geen optie."

Kamer sceptisch over versoepelingen rond Kerst

Het kabinet kondigde dinsdag aan dat de 'verzwaarde lockdown' voorbij is en Nederland terug is in een gedeeltelijke lockdown. De coronabesmettingen en de druk op de zorg nemen af, maar staan nog steeds op een veel te hoog niveau. De verwachting is dat de strenge maatregelen tot half januari nodig zullen zijn, maar het kabinet wil 8 december bekendmaken of versoepelingen rond de kerstdagen mogelijk zijn. Rutte: "We willen kijken of we half december toch al iets kunnen."

Een deel van de Kamer is sceptisch over dat voornemen. "In crisissituaties is het belangrijk om hoop te schetsen, maar als dat niet kan, is het ook goed om die vervelende boodschap op tijd te vertellen", aldus Jesse Klaver (GroenLinks). "De manier waarop er wordt gehint dat we rond de Kerst misschien toch iets meer kunnen, zorgt voor heel veel onzekerheid."

De VVD wil weten op basis waarvan het kabinet besluit dat versoepelingen mogelijk zijn. Gert-Jan Segers (ChristenUnie): "Als we in dit tempo doorgaan, zitten we in half januari op het gewenste niveau. Toch praten we voorzichtig over versoepelingen en dat is riskant."

'Er is een routekaart, maar vrijwel niemand begrijpt het meer'

De Kamer was kritisch op de onduidelijkheid over wat de versoepelingsroute dan precies inhoudt. Het kabinet kwam vorige maand op verzoek van de Tweede Kamer met een routekaart. Die zou inzichtelijk moeten maken welke maatregelen zouden gelden bij bepaalde besmettingscijfers.

SP-leider Lilian Marijnissen: "Er is een routekaart, maar vrijwel niemand begrijpt het nog." Premier Rutte maakte dinsdag bekend dat de kaart alleen van links naar rechts gelezen kan worden en dat er geen route naar een afschaling in is opgenomen. Antje Diertens (D66): "De routekaart is bedoeld voor perspectief. Het blijft vaag. Hoe zorgt het kabinet dat de routekaart werkt met opschalen en afschalen?" Pieter Heerma (CDA): "Wanneer komt de voorspelbaarheid in de route terug?"

Rutte zei dat gewerkt wordt aan een nieuwe routekaart die begin december af moet zijn. Veranderingen zijn volgens de minister-president nodig, omdat gedurende de crisis contant nieuwe inzichten ontstaan over de aanpak van het virus.