Dat het kabinet zich genoodzaakt ziet Nederland voor een tweede maal gedeeltelijk op slot te gooien, is volgens de Tweede Kamer voor een groot deel te wijten aan het coronabeleid van de afgelopen maanden. Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) kregen woensdag in het Kamerdebat over de corona-aanpak de wind van voren. De minister-president erkent dat er fouten zijn gemaakt.

"Het kabinetsbeleid heeft gefaald", is het stevige oordeel van de SP, PvdA en GroenLinks. PVV-leider Geert Wilders noemt het "wrang en onacceptabel" dat de zorg voor kankerpatiënten en hartpatiënten voor een tweede maal wordt uitgesteld.

Ook de coalitiepartijen zijn kritisch. Terugkijkend vindt VVD'er Klaas Dijkhoff dat het kabinet twee weken geleden harder had moeten ingrijpen. Rob Jetten (D66) ziet dat het haperende testbeleid, het vastgelopen bron- en contactonderzoek en onduidelijkheid rond de maatregelen de afgelopen weken een belangrijke rol hebben gespeeld in het ontstaan van de tweede golf. Hij had verwacht dat Rutte en De Jonge daar op de persconferentie zelfkritischer over waren geweest.

De premier erkende in het debat dat er fouten zijn gemaakt. "Niet alles is goed gegaan." Met de kennis van nu vindt Rutte dat het kabinet twee weken geleden steviger had moeten ingrijpen. Ook het beroep op de eigen verantwoordelijk had hij liever minder benadrukt.

Daarnaast had ook de communicatie vanuit het kabinet beter gemoeten. "Afgelopen twee maanden ben ik er onvoldoende in geslaagd het gedrag te beïnvloeden." Rutte vindt ook dat er te veel onduidelijkheid is ontstaan over de maatregelen en de vele uitzonderingen die volgden. "Dat gaan we beter doordenken."

'Kabinet moet eerst naar zichzelf kijken'

Premier Rutte benadrukte op de persconferentie dinsdag dat het gedrag van mensen door het niet naleven van de coronaregels heeft gezorgd voor een nieuwe opleving van het virus. Hoewel alle partijen in de Kamer het ermee eens zijn dat iedereen zich inderdaad aan de basisregels moet houden, vindt een deel dat het kabinet vooral naar zichzelf moet kijken.

SP-leider Lilian Marijnissen: "Kijk naar wat het kabinet zelf doet. De minister van Justitie (Ferd Grapperhaus, red.) heeft lak aan de eigen maatregelen, minister De Jonge krijgt het testbeleid en het bron- en contactonderzoek niet op orde."

Ook wijst zij op de rol van de premier, die zelf de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de mensen legde. "U zei: luister niet naar mij." PvdA'er Asscher noemt het optreden van de premier in de afgelopen weken "weifelend en nonchalant".

Asscher ziet dat de doelen die het kabinet heeft gesteld niet zijn gehaald. "Er is geen zicht meer op het virus. De tweede golf is er, de reguliere zorg is uitgesteld. Het virus is terug in de verzorgingshuizen". Ook in andere landen laait het virus weer op, maar Nederland blijft op dit moment een van de grootste coronabrandhaarden van de wereld. "Dit kan zo niet verder."

Volgens Asscher moet de huidige strategie overboord. Hij vindt dat er niet langer moet worden gestuurd op het aantal ziekenhuisopnames. "Je bent dan altijd te laat." Verstandiger zou zijn om in te zetten op "maximaal indammen" met kort hard ingrijpen, in plaats van vrijheidsbeperkende maatregelen die mogelijk nog vele weken van kracht zullen zijn, zoals nu dreigt.

Volgens Rutte geniet de strategie van "maximaal controleren" nog steeds de steun in de Kamer. Het pakket van twee weken geleden had steviger gemoeten. Over de overige maatregelen hield hij staande dat er eerder had moeten moeten worden ingegrepen, maar niet harder. Dat ligt volgens de premier aan de inzichten van destijds. Tegelijkertijd wilde hij niet mee in de analyse van Asscher dat met de kennis van nu in de zomer dus wel harder had moeten worden ingegrepen.

Kamer ontevreden over haperend testbeleid, roep om strikter quarantaine-advies

Naast de forse kritiek op de strategie, viel de Kamer ook over het haperende testbeleid. Meerdere partijen benadrukten het belang van intensief testen en effectief bron- en contactonderzoek. Op dit moment kan de testcapaciteit de vraag niet bijbenen en zijn er personeelstekorten om het testen en traceren uit te voeren.

Volgens Jetten moet het kabinet aan de slag met een strategie om intensiever te testen, zodat mensen veiliger en met meer zekerheid een deel van het normale leven weer kunnen oppakken. Daar hoort bij dat mensen die positief testen ook echt in quarantaine gaan.

Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat dat niet altijd gebeurt. Minister De Jonge zei dinsdag op de persconferentie dat het kabinet onderzoekt hoe een quarantaineplicht er eventueel uit moet komen te zien, en hield die optie nadrukkelijk achter de hand.

Kamer vraagt om steun voor horeca, sportclubs en culture sector

GroenLinks-leider Klaver denkt dat het falen van het testbeleid vraagt om een uitbreiding van het coronateam. Hij wil een extra minister die zich volledig gaat richten op de testcapaciteit en het vormen van een testsamenleving waar evenementenhallen, concertzalen, sportclubs en de horeca op een veilige manier weer open kunnen.

Met de nieuwe lockdown worden deze sectoren opnieuw hard geraakt. Lokale sportverenigingen dreigen om te vallen en horecaondernemers zien de toekomst somber in.

Onder meer PvdA, SP, GroenLinks en ook de VVD vragen het kabinet daarom speciale aandacht voor deze sectoren in de economische steunpakketten. Dijkhoff: "Kunnen we kijken wat er mogelijk is buiten de bekende steunmaatregelen?"

Rutte zegde toe dat het kabinet op korte termijn, in ieder geval voor 28 oktober, met duidelijkheid komt. De premier zegde toe dat de steunpakketten zullen "mee ademen" met de nieuwe maatregelen.

Rutte over coronabeleid: 'Niet alles is goed gegaan'
121
Rutte over coronabeleid: 'Niet alles is goed gegaan'