Goedemiddag, mijn naam is Edo van der Goot. Woensdag debatteerden premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) met de Tweede Kamer over de gedeeltelijke lockdown om het coronavirus weer onder controle te krijgen.

  • Het aantal positieve coronatests is woensdag iets gedaald vergeleken met dinsdag.
  • Dit zijn de nieuwe maatregelen die vanaf woensdagavond 22.00 uur gelden.
  • De oppositie vindt dat het kabinet heeft gefaald, Rutte erkent fouten.
  • Het kabinet kijkt hoe de hardst getroffen sectoren meer steun kunnen krijgen.
Het debat loopt op zijn einde. Nog een belangrijke vermelding is dat minister Tamara van Ark (Medische Zorg en Sport) belooft dat het vrouwenvoetbal in de Eredivisie net als dat van de mannen ook doorgaat, in tegenstelling tot eerdere berichten. 

Daarmee sluiten wij dit liveblog en wensen je een fijne nacht!
Rutte vergelijkt de strijd met het virus met de hamer en de dans. "Als de macabere dans onvoldoende werkt, dan moet je wel weer de hamer gebruiken", zegt de premier. De hamer wordt nu gehanteerd omdat regionale maatregelen geen zin meer hebben.

Rutte had het er gisteren tijdens de persconferentie al over. "De hamer waarmee we het virus moeten platslaan, moet groot genoeg zijn." De premier waarschuwt alvast dat er nog meer fouten zullen worden gemaakt.
woensdag om 20:08
Dan de steunmaatregelen voor bedrijven en werknemers. Er zijn al sinds de invoering van het derde pakket op 1 oktober vragen of dit voldoende is als het virus weer oplaait. 

De drie betrokken ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken), Eric Wiebes (Economische Zaken) en Wopke Hoekstra (Financiën) werken aan een analyse van het pakket.

Het kabinet heeft steeds gezegd dat ondernemers zich moeten aanpassen aan de nieuwe realiteit. Daarom worden sommige steunmaatregelen per januari afgebouwd. Dat leidde tot veel kritiek uit de Kamer, omdat bedrijven nog lang niet uit de crisis zijn. Het kabinet kwam bij de hulp voor zzp'ers (Tozo) al deels terug op de versobering. 

Uiterlijk op 26 oktober komen de drie ministers, in de wandelgangen ook wel aangeduid als trojka, met hun bevindingen. "Dan wordt vanzelf duidelijk of en waar de gaten vallen", zegt Rutte. "Als er extra steun nodig is, dan gaan we daar heel serieus naar kijken."

Voor Asscher is het al duidelijk: het is niet de vraag of ondernemers in de problemen komen, maar hoe erg. Daarom moet er vooral haast worden gemaakt om bedrijven en werknemers te helpen. Vooral in de horeca, sportclubs en cultuur hebben mensen het zwaar. 

Ook VVD en CDA stelden hier vragen over. "Twaalf dagen voor een brief duurt wel lang", merkt Dijkhoff op. Cafés mogen nog maar twee uurtjes open zijn. "Als er dingen al klaar liggen, meldt dit dan nu al."
woensdag om 19:50
ChristenUnie-leider Segers vraagt zich af welke garanties er zijn dat een volgende keer wel voldoende wordt ingegrepen. Maar volgens Rutte gaat het niet om de timing van de maatregelen, maar om de stevigheid ervan. "Er is niemand die op de rem trapt", bezweert Rutte.

Segers is niet gerustgesteld. Nederland staat er vergeleken met andere landen ook niet goed voor qua aantal besmettingen. "Als wij die verkeerde lijstjes aanvoeren, dan kun je toch niet zeggen dat die maatregelen goed waren? Wat voorkomt dat we die fout nu niet nog een keer maken?"

Rutte herhaalt dat die garanties er niet zijn en dat ook andere landen worstelen om het virus onder controle te krijgen.
woensdag om 19:40
Honderd militairen gaan ziekenhuis Utrecht helpen
Defensie gaat het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) helpen met honderd militairen. Het gaat om artsen, verpleegkundigen en coördinerend personeel, laat het ministerie weten. Door de steun kan het ziekenhuis een tweede afdeling voor specifieke coronazorg openen.

De totale capaciteit wordt hiermee uitgebreid van 26 naar 52 bedden, aldus het ministerie van Defensie. Daardoor kunnen ook patiënten uit andere ziekenhuizen, die tegen de grenzen van hun capaciteit aanlopen, naar Utrecht worden overgebracht.

Op dit moment helpt al een tiental militairen bij de bestrijding van het virus. Zij worden ingezet bij de GGD Amsterdam en GGD Nederland in Utrecht, bij het Landelijke Coördinatieteam Diagnostische Keten in Utrecht en bij het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding in Zeist. (ANP)
woensdag om 19:27
Het zicht op het virus is de verantwoordelijkheid van de overheid, maar Rutte zegt er ook bij dat het kabinet niet aangerekend kan worden dat mensen de regels niet naleefden waardoor het virus weer oplaaide. 

"Het falende testbeleid heeft bijgedragen aan deze situatie. Ik vind dat een groot probleem", zegt GroenLinks-leider Klaver. 

Rutte zegt ter verdediging: "De regel is: ik blijf thuis met klachten. De regel is niet: ik heb klachten en ga de deur uit."
woensdag om 19:18
Rutte zegt dat hij op tijd maatregelen heeft genomen, behalve het pakket voor de zes gebieden die als 'zorgelijk' waren bestempeld. 

Asscher is het hier niet mee eens. Op een gegeven moment gingen de kroegen om middernacht dicht. "Het schrappen van het laatste rondje", noemt de PvdA'er dit schamper. "Je moet vaststellen dat er te laat en te licht is gereageerd. Dat probleem was er al in augustus. Erkent Rutte dat? Anders gebeurt het straks weer."

Rutte: "Je had dingen anders kunnen doen", zegt Rutte nogmaals. Maar hij verdedigt zijn beleid ook door te zeggen dat hij besluiten moest nemen met de informatie die hij toen had. "We hebben ook in augustus landelijke maatregelen genomen. Maar de maatregelen en het gedrag, het is altijd een combinatie van die twee, hebben onvoldoende geleid tot een daling van het aantal besmettingen."
woensdag om 18:52
"Niet alles is goed gegaan", begint Rutte maar direct. Het vorige pakket aan coronamaatregelen van 28 september heeft te weinig gedaan, al zijn de precieze effecten voor de ziekenhuisopnames nog niet te zien. Wel is duidelijk dat het aantal besmettingen niet terugloopt. 

Verder noemt Rutte dat de communicatie niet goed was en de maatregelen steviger en duidelijker hadden gemoeten. De discussie tussen het kabinet en het OMT over de maatregelen was naar de mening van de premier wel iets te publiekelijk.

"In mijn communicatie heb ik te veel nadruk gelegd op de eigen verantwoordelijkheid", zegt Rutte. De premier kreeg hier eerder vandaag vanuit de oppositie kritiek op. "Afschuifpolitiek", noemde SP-leider Marijnissen dat. Ook PvdA'er Asscher viel het op dat dit kabinet steeds weer op de eigen verantwoordelijkheid wees.
woensdag om 18:48
Het debat is weer begonnen. Rutte voert als eerst het woord. Hij gaat terugblikken en kijken wat het kabinet beter had kunnen doen. Ook gaat hij in op de economische gevolgen. De Jonge neemt later de medische vragen voor zijn rekening. 
woensdag om 17:40
Het deel van de Kamer zit erop. Het debat wordt voor een uur geschorst, om 18.35 uur beginnen Rutte en De Jonge aan de beantwoording van de gestelde vragen.
woensdag om 17:33
Oud-VVD'er Wybren van Haga pleit ervoor dat ouderen moeten worden beschermd, zodat de economie niet deels op slot hoeft. 

Klaver (GroenLinks) vraagt zich af wie hiermee wat opschiet. Ook 50-plussers zijn kwetsbaar. "Dat zijn mensen die in de zorg, bij de politie en in het onderwijs werken. Dat betekent dat die docenten niet meer voor de klas staan, of niet meer in de zorg kunnen werken. Dat is iets te makkelijk gedacht." 

Kortom: veel mensen met een cruciaal beroep. "Je kunt mensen niet eventjes afzonderen. We hebben ze keihard nodig. Kom niet met dat soort makkelijke oplossingen."

Van Haga vindt het jammer dat Klaver dit idee "makkelijk" noemt. Het zou bijvoorbeeld de horecasector kunnen helpen.
woensdag om 17:20
Premier Rutte en GroenLinks-leider Klaver hebben een onderonsje voordat het debat begint. (ANP)
woensdag om 17:15
ChristenUnie-leider Segers noemt testen "cruciaal" en sneltesten "de crux". "Dat is misschien wel de weg naar een meer ontspannen samenleving. Dan dring je het virus in de hoek en krijgen we meer ruimte."

Segers maakt zich zorgen over de extra belasting van het zorgpersoneel. "Hoe zorgen we ervoor dat we deze mensen overeind houden?"

Hij vindt het raar dat prostituees hun werk mogen blijven doen, terwijl iedereen 1,5 meter afstand moet houden. De ChristenUnie wil sowieso af van dit beroep. "Ik mag mijn moeder niet omhelzen, maar ik mag wel naar een prostituee."
woensdag om 16:45

GroenLinks-leider Klaver is bang dat het nog steeds niet genoeg is. "Maar we moeten dit pas op." Hij noemt het "zuur" dat het kabinet het niet goed heeft gedaan en dat de situatie met de nieuwe lockdown misschien voorkomen had kunnen worden.

"Ik heb er geen vertrouwen in dat het testen en het bron- en contactonderzoek goedkomt." Hij wil dat er een extra minister bijkomt. Het aantal testen nu en in het vooruitzicht vindt GroenLinks niet genoeg. "We moeten naar 150.000 per dag."

Net als Asscher komt Klaver op het leiderschap van Rutte, die vandaag precies tien jaar premier van Nederland is. "De strategie en de uitvoering moeten beter."

woensdag om 16:29
"Het is ons niet gelukt", begint VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. "Het virus heeft meer ruimte gekregen. Daarom moeten we nu strengere maatregelen nemen."

Dijkhoff vreest voor de vele ondernemers, vooral in de horeca, die nu om dreigen te vallen. "Kunnen we kijken wat er mogelijk is buiten de bekende steunmaatregelen?"

Er zijn inmiddels drie steunpakketten voor bedrijven en werknemers uitgerold. Maar sommige onderdelen, zoals de loonsubsidie (NOW), worden versoberd omdat ondernemers zich moeten aanpassen, vindt het kabinet. Dijkhoff vraagt zich af of de tegemoetkoming voor de vaste lasten (TVL) nog voldoende is.

Er zijn meer partijen in de Kamer die willen dat het kabinet kijkt naar de mogelijkheden om de steunpakketten uit te breiden voor de hardst getroffen sectoren. Naast de horeca zijn dat ook de sportverenigingen en cultuur.
woensdag om 16:23
Eenpitter Femke Merel van Kooten-Arissen wil van het kabinet weten hoe het kan dat het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) de coronacijfers te laag inschatte. 

Uit onderzoek van NU.nl blijkt dat het ministerie is overgestapt op een nieuwe bron voor het aantal dagelijkse ziekenhuisopnames in het coronadashboard van de Rijksoverheid. Het gevolg is dat het aantal dagelijkse ziekenhuisopnames woensdag in één klap ruim is verdubbeld ten opzichte van dinsdag.
woensdag om 16:15
VVD-fractievoorzitter Dijkhoff loopt met mondkapje naar zijn Tweede Kamerzetel. (ANP)
woensdag om 16:14
CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma vindt dat er te vaak wordt gekeken naar de groepen die de schuldigen zouden zijn. "De kerken in Staphorst, Mohammed en Fatima." 

Constant met de vinger naar de ander wijzen en met complottheorieën komen helpt niet, volgens Heerma. "We moeten terug naar de instelling die we in april hadden. De regels in acht nemen en opvolgen. Zorg hebben voor elkaar."
woensdag om 16:08
"Het gaat goed mis", zegt SP-leider Marijnissen bij haar inbreng. "Het kabinet heeft gefaald", zegt zij in navolging van Asscher.

Marijnissen noemt het "grote onzin" dat het "de eigenwijze Nederlanders" zijn waardoor het aantal besmettingen weer oploopt. 

Rutte zei gisteren tijdens de persconferentie: "Te veel mensen die zich niet genoeg aan de regels hebben gehouden." En: "We hebben het met elkaar niet goed genoeg gedaan."

Marijnissen: "Het kabinet moet stoppen met de afschuifpolitiek." Ze brengt in herinnering dat het justitieminister Grapperhaus was die op zijn eigen bruiloft de coronaregels niet naleefde en dat coronaminister De Jonge de basis, zoals het testen en bron- en contactonderzoek, niet op orde heeft.
woensdag om 16:02

PvdA-leider Asscher is begonnen aan zijn inbreng. "Dit kabinet heeft gefaald", begint hij. "Steeds wees het kabinet op de eigen verantwoordelijkheid."

Het testbeleid komt langzaam van de grond. Het bron- en contactonderzoek loopt vast. Er wordt te laat ingegrepen. Allemaal feiten, volgens Asscher. Ook benoemt de PvdA'er het leiderschap, volgens hem "de roze olifant" in de kamer."

Asscher benoemt typen leiderschap: 
1. Ontkennen negeren.
"Met als toppunt de Amerikaanse president Trump. Ook hier zijn daar varianten van zichtbaar, gelukkig niet in het kabinet."
2. Sterk, empathisch leiderschap.
"Zoals we dat zien in Nieuw-Zeeland. Daar is geen lockdown."
3. Weifelend en nonchalant.
"Dat zie je aan een zwabberend beleid over mondkapjes. Het gedrag in de samenleving is ook de spiegel van de leider." 

woensdag om 15:52
Ook coalitiepartijen mengen zich in de discussie. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff wil graag door met het debat, dat eigenlijk over de nieuwe maatregelen zou gaan. Ook ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers hoopt dat Wilders in oplossingen denkt.

Asscher komt met een onderzoek waaruit blijkt dat vooral PVV-stemmers zich niet aan de regels houden. "Wat moet er met die mensen gebeuren?"

Wilders: "Ik preek niet voor eigen parochie. Natuurlijk moeten ook mijn kiezers zich aan de regels houden." De PvdA'er suggereert dat Wilders zijn eigen kiezers eigenlijk moet toespreken, Wilders weigert dat.
woensdag om 15:39
Jetten vindt Wilders inconsequent. De eerste golf kwam onder andere door carnavalsvierders, meestal geen allochtonen. Volgens de PVV'er geen goed argument, want destijds waren er geen coronaregels.   

Het debat neemt vervolgens een vertrouwd patroon aan. Wilders trekt van leer tegen niet-westerse allochtonen en andere Kamerleden (Marijnissen, Azarkan, Jetten en Klaver in dit geval) reageren hier fel op.

"Dit is het zoveelste hondenfluitje van Wilders. Hij suggereert dat allochtonen witte Nederlanders van de ziekenhuizen weghouden", zegt GroenLinks-leider Klaver. Net als Jetten wil Klaver weten wat Wilders eraan wil gaan doen.

Maar de PVV-leider zegt alleen van het kabinet te willen weten hoe het komt dat deze groep is oververtegenwoordigd in de ziekenhuizen. "Ik hoop dat ze snel beter worden", zegt Wilders.
woensdag om 15:24
PVV-leider Geert Wilders mag als eerste. Hij heeft een persoonlijk verhaal over een kankerpatiënt die haar controle moest uitstellen vanwege de eerste golf van het coronavirus. Er was niet genoeg plek voor de reguliere zorg. "Ik heb gisteren bloemen en bonbons gegeven." Deze situatie dreigt nu weer te ontstaan. 

"Onze mensen die zorg nodig hebben kunnen de pot op. Hoe gaat het kabinet voorkomen dat de reguliere zorg weer wordt afgeschaald?"

Wilders brengt naar voren dat in sommige steden vooral niet-westerse allochtonen in het ziekenhuis liggen met corona. De PVV-leider bracht dit al eerder naar voren in een tweet, waar hij veel kritiek op kreeg. "Behandelingen en operaties van Henk en Ingrid met kanker, hartfalen of andere ziektes worden weer uitgesteld omdat de IC’s vooral bezet worden door Mohammed en Fatima die onze taal niet spreken en lak hebben aan de regels?", twitterde Wilders.

"Racistische drek", zei PvdA-leider Lodewijk Asscher onder andere. "Kap eens met die tegen-elkaar-opzetten-tweets", schreef Rob Jetten (D66).

Wilders zegt alleen de feiten te willen noemen. "Als vrouwen zijn oververtegenwoordigd, dan moet dat ook gezegd kunnen worden. Ik breng de feiten." De PVV'er zegt ook dat Nederlanders met een niet-westerse achtergrond de regels niet naleven. 

Maar zo zien onder meer DENK-leider Farid Azarkan en SP-leider Lilian Marijnissen dat niet. "Hoe haalt Wilders het in zijn hoofd om mensen over de ruggen van de coronapatiënten tegen elkaar op te zetten?", zegt Marijnissen. Het zijn bovendien óók de mensen die in de zorg werken, aldus de SP'er.