Met een reeks landelijke maatregelen neemt het kabinet in de bestrijding van het coronavirus de regie weer van de regio's over. De regionale aanpak die premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) eerder uitrolden, is afgeschaald. "We pakken nu door met landelijke maatregelen om weer voor het virus uit te komen." De oppositie vindt het niet genoeg. Volgens de partijen is het mondkapjesadvies voor Amsterdam, Rotterdam en Den Haag onduidelijk.

"Het aantal besmettingen loopt zo snel op, dat we dreigen achter het virus aan te gaan lopen met een landkaart die steeds roder kleurt", zei de premier maandag.

Het kabinet ziet zich door het oplopende aantal nieuwe besmettingen en vollopende ziekenhuizen genoodzaakt harder in te grijpen.

Voor het weekend zei Rutte nog vertrouwen te hebben in een aanpak waarbij de regio's zelf maatregelen nemen om het virus in te dammen, maar hij ziet nu dat dit niet genoeg is. "Dat is een kwestie van voortschrijdend inzicht geweest", aldus de premier.

De nieuwe regels per 18.00 uur dinsdagavond

  • Thuiswerken wordt de norm
  • Thuis maximaal 3 gasten boven de 12 jaar
  • Met maximaal 4 personen afspreken in de horeca of bioscoop
  • Maximaal 30 personen binnen, 40 personen buiten
  • Cafés en restaurants moeten om 22.00 uur dicht
  • Sportkantines dicht, sporten zonder publiek

Kabinet haalt een streep door regionale aanpak

Daarmee zet het kabinet de regionale aanpak die begin september is aangekondigd voor drie weken in de ijskast. Nederlandse regio's zouden aan de hand van drie niveaus (waakzaam, zorgelijk en ernstig) met een set maatregelen het virus de kop in moeten drukken.

Maar in de afgelopen weken bleek die aanpak onvoldoende te werken. Over het lokale maatregelenpakket is nog geen duidelijkheid. "Een aantal weken geleden hebben we besloten tot die regionale aanpak over te gaan", zei De Jonge. "We zijn bezig met de uitwerking daarvan." De aanpak moest voor een duidelijk en voorspelbaar beleid zorgen en precies dat ontbrak in de afgelopen weken.

Het coronadashboard met signaalwaardes zou tijdig waarschuwen en de corona-app zou helpen bij de opsporing van besmettingen en de GGD's in het bron- en contactonderzoek ondersteunen. Ook dat loopt niet zoals het kabinet had gehoopt. Rutte: "Het testen en het bron- en contactonderzoeken lopen nog niet perfect."

De combinatie van het aantal nieuwe besmettingen en het hogere reproductiegetal maakt dat Nederland nu eerder dan gedacht in de gevreesde tweede golf zit. Met de nieuwe landelijke maatregelen hoopt het kabinet in de komende drie weken de golf te breken, zodat een tweede lockdown kan worden voorkomen.

Kritiek op mondkapjesadvies: 'Geef duidelijkheid!'

Een landelijke mondkapjesplicht maakt geen deel uit van het nieuwe pakket aan maatregelen. Wel wordt in de brandhaarden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag geadviseerd om in winkels een mondmasker te dragen. Waar de premier in de voorgaande maanden zei dat mondkapjes voor schijnveiligheid zouden zorgen, ziet hij nu dat die wel wat kunnen bijdragen aan het indammen van het virus. Maar alleen in combinatie met de naleving van de anderhalvemeterregel, benadrukt Rutte.

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam ging maandagavond verder dan het advies van het kabinet. Ze adviseerde namens de regio's Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden en Brabant-Zuidoost een mondkapje te dragen in alle publiek toegankelijke binnenruimtes. Het gaat om een dringend advies en niet om een verplichting. Voor een mondkapjesplicht is een zogeheten aanwijzing vanuit het kabinet nodig.

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer hekelen het standpunt over mondkapjes van het kabinet. SP-leider Lilian Marijnissen vindt het oneerlijk dat de bal bij de winkeliers wordt gelegd. "Laat anderen de kolen uit het vuur halen. Dat schiet niet op. Maak een duidelijke strategie met uniforme afspraken."

Jesse Klaver (GroenLinks): "Geef duidelijkheid: een heldere richtlijn voor het gebruik van mondkapjes in het hele land."

Analyse: 'Halfslachtig advies over mondkapjes geeft onduidelijkheid'
394
Analyse: 'Halfslachtig advies over mondkapjes geeft onduidelijkheid'

Rutte doet een mondkapje op: 'Ik denk dat het iets bijdraagt'

Het kabinet kreeg maandag ook kritiek van de Amerikaanse viroloog Anthony Fauci. In gesprek met Nieuwsuur riep Fauci RIVM-baas Jaap van Dissel op een blik te werpen op de snelgroeiende hoeveelheid data over de effectiviteit van mondmaskers. Van Dissel vindt dat mondkapjes slechts voor schijnveiligheid zorgen.

Fauci was zelf tegen het dragen van mondkapjes, maar is inmiddels tot andere inzichten gekomen. Een plicht ziet hij niet ziet zitten, maar het zou volgens hem wel helpen om mensen te motiveren een mondkapje te dragen.

Vooralsnog laat het kabinet de keuze aan winkeliers en regiobestuurders. Het gaat er de komende weken om spannen of het lukt het tij te keren. Welke rol het mondmasker daarin zal spelen, zal nog moeten blijken.

Premier Rutte, die zelf in Den Haag woont, zei een mondkapje te gaan dragen bij het boodschappen doen. "Ik denk dat het iets bijdraagt."