Het aantal positieve coronatests blijft stijgen, het testbeleid is nog steeds niet op orde en het capaciteitstekort bij de GGD's maakt dat het bron- en contactonderzoek piept en kraakt. Dinsdagavond debatteert de Tweede Kamer met premier Mark Rutte en coronaminister Hugo de Jonge over de laatste stand van zaken in de aanpak van de coronacrisis. De kritiek uit de Tweede Kamer klinkt steeds luider.

"Gewoon je bek houden", was de oproep van minister-president Rutte, die maandag reageerde op beelden van voetbalsupporters die afgelopen weekend te dicht op elkaar zaten en tegen de voorschriften in toch juichten.

Hij trok zijn woorden later weer in, maar ze kenmerken de ergernis bij de premier die ziet dat steeds minder mensen zich aan de coronaregels houden. Dat terwijl het de verkeerde kant op gaat met het aantal besmettingen, ziekenhuisopnames en patiënten op de intensive care.

Het virus is bezig aan een comeback en Nederland moet zich schrap zetten voor een tweede golf, was vrijdag al de boodschap tijdens de coronapersconferentie. Nieuwe lokale maatregelen in de probleemregio's Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht moeten het tij keren.

'Stijging in aantal testaanvragen was niet voorzien'

Oppositiepartijen SP en PvdA, die al langere tijd kritisch op de aanpak van het kabinet zijn, vrezen dat dit onvoldoende is. De uitspraak "gewoon je bek houden" van de premier leidt volgens Lodewijk Asscher (PvdA) af van het kabinetsbeleid op het gebied van testen en traceren, de gebrekkige communicatie en onduidelijkheid rond de lokale maatregelen.

Momenteel piept en kraakt het in de teststraten van de GGD's. Er is sprake van een capaciteitstekort en daarom kan het zorg- en onderwijspersoneel vanaf maandag met voorrang getest worden. Een hard gelag voor minister De Jonge, die voor de zomer nog aankondigde dat iedereen met milde klachten getest kon worden. Het testen van inkomende reizigers op Schiphol is vanwege de tekorten stilgelegd.

Daar komt bij dat OMT-lid en arts-microbioloog Ann Vossen maandag avond in het praatprogramma Jinek erkende dat de vraag naar tests verkeerd is ingeschat. "Achteraf gezien hadden we de enorme stijging in september niet voorzien. Als je dat van tevoren had geweten, was je vijf weken eerder met contractonderhandelingen begonnen."

Het gevolg is dat het kabinet met tekorten aan materialen en laboratoria kampt. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) waarschuwde vorige week dat het Nederlandse testsysteem op dit moment niet klaar is voor een tweede golf.

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen was niet alleen de kritiek van de oppositie, maar ook die van coalitiepartij D66 niet mals. "Het gaat compleet mis met het testen", aldus Lilian Marijnissen (SP). Zij kan begrip opbrengen voor de crisissituatie aan het begin van de pandemie, maar vindt dat het kabinet zich in dit stadium van de virusbestrijding niet mag laten overvallen. Al maanden is bekend dat er meer testen nodig zijn, benadrukt Marijnissen. Ook Rob Jetten (D66) wil weten waarom Nederland de testcapaciteit niet op orde heeft.

Live: Tweede Kamer debatteert over ontwikkelingen rondom coronavirus
1
Live: Tweede Kamer debatteert over ontwikkelingen rondom coronavirus

'Het virus schaalt sneller op dan het snelste opschalingsplan'

Dinsdag tijdens de technische briefing voorafgaand aan het debat werd duidelijk dat er niet alleen problemen zijn met het tijdig opleiden van voldoende personeel, maar dat het vooral ligt aan de onverwacht snelle toename van het aantal besmettingen.

"Het virus schaalt sneller op dan het snelste opschalingsplan", zei GGD-directeur Sjaak de Gouw. Momenteel melden dagelijks 38.000 mensen zich voor een test, terwijl in de laboratoria maar ruimte is voor 28.000. De labs verwachten pas in oktober 50.000 tests per dag te kunnen uitvoeren, liet de landelijke testcoördinator Erwin Boel weten.

De boodschap van de experts was helder: om de tweede golf te breken, moeten mensen zich weer aan de coronaregels houden en zich laten testen bij klachten.

Een deel van de Kamer stelt daar vraagtekens bij en vraagt zich af of de vrijdag aangekondigde maatregelen wel in verhouding staan tot de waarschuwing dat Nederland aan het begin van een tweede golf staat. Asscher: "Zijn er niet meer maatregelen nodig dan het schrappen van het laatste rondje in de kroeg?" Volgens RIVM-directeur Jaap van Dissel zal alles afhangen van in hoeverre de aankondiging van Rutte een "wake-upcall" voor mensen zal zijn.

BN'ers keren zich op initiatief van complotdenker tegen coronabeleid

Juist op dat terrein zwelt de kritiek op het kabinet aan. De crisiscommunicatie is vanaf het begin van de corona-uitbraak niet altijd even helder geweest en na de affaire-Grapperhaus heeft het kabinet autoriteit verloren in de oproep om de regels na te leven.

Daar komt bij dat het ondanks doelgroepencampagnes het niet lukt om jongeren, onder wie de besmettingen het meest toenemen, ertoe te bewegen de regels te blijven naleven. Bovendien keerde een reeks bekende en minder bekende Nederlanders zich dinsdag - op initiatief van complotdenker Willem Engel van Viruswaarheid (voorheen bekend als Viruswaanzin) - op sociale media tegen het coronabeleid.

Zo wacht het kabinet - met de problemen rond het testen en traceren, de twijfels over de effectiviteit van de nieuwe maatregelen en vragen over de mondkapjesrichtlijn - de zware taak om de geest terug in de fles in krijgen en iedereen weer mee te krijgen in het coronabeleid.