Terwijl de coronabesmettingen donderdag opnieuw zijn toegenomen, verdedigde premier Mark Rutte op dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen de begrotingsplannen van het kabinet. Hij zocht nadrukkelijk naar de steun van oppositiepartijen GroenLinks en de PvdA die kritisch zijn, maar open staan voor steun. Lodewijk Asscher (PvdA) waarschuwt het kabinet wel dat de prioriteit nu eerst moet liggen op het voorkomen van een tweede grote uitbraak van COVID-19.

"De begrotingsplannen kunnen in de prullenbak als het kabinet er niet in slaagt een tweede golf te voorkomen", zei Asscher.

Het slechte nieuws over de corona-aanpak sloop donderdag het debat over de miljoenennota binnen. Zo was er nieuws over een nieuw dagrecord in het aantal nieuwe positieve tests, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd die waarschuwt dat Nederland niet klaar is voor een acute tweede golf en de GGD's die zich tegen de kabinetsstrategie keren om zorg- en onderwijspersoneel met voorrang te laten testen. Ook lekte uit dat het kabinet vrijdag regionale maatregelen zal aankondigen: de horeca moet om 1.00 dicht.

De slechte coronacijfers en het tegenvallende test- en traceerbeleid overschaduwden de pogingen van de minister-president om steun bij de oppositie te vergaren voor de begrotingsplannen.

Rutte reikt GroenLinks en PvdA de hand

Het kabinet presenteerde dinsdag de miljoenennota waar vanwege de coronacrisis flink aan is gesleuteld. Omdat het kabinet niet op een meerderheid in het parlement kan rekenen, zocht de premier nadrukkelijk naar steun bij PvdA en GroenLinks.

De linkse partijen waren kritisch, maar niet afwijzend. Wel moet het kabinet hun kant op bewegen op terreinen van de woningnood, de huurstijgingen, de zorgsalarissen en het derde steunpakket.

Als het gaat om huurstijgingen, ziet de premier kansen. "Ik zie ruimte om verder te praten", zei Rutte. Asscher wil de garantie dat mensen die hun baan dreigen te verliezen eerst begeleid worden naar ander werk. Hoewel Rutte dat ingewikkeld vindt, sloot hij ook hier niet de deur. "Er is een gat, maar volgens mij wordt dat kleiner."

Het kabinet verdedigt de begrotingsplannen. (Foto: Pro Shots)

Oppositie kritisch op Investeringsfonds en 'dividendbelasting 3.0'

De premier kreeg het moeilijker de oppositie te overtuigen het Nationaal Investeringsfonds te steunen. Ook was er forse weerstand tegen de investeringskorting ter waarde van 2 miljard euro voor het bedrijfsleven. Deze zogenoemde BIK is volgens het kabinet een tijdelijk crisismaatregel om bedrijven lucht te geven om te blijven investeren, maar de drie partijen vrezen een structurele lastenverlaging voor grote bedrijven.

Het kostte Lilian Marijnissen (SP), Asscher en Jesse Klaver (GroenLinks) weinig moeite om de vergelijking met de dividendbelasting te maken; ze vrezen dat het nieuwste voorstel van 2 miljard euro neerkomt op eenzelfde soort tegemoetkoming voor het bedrijfsleven.

Op dit thema lijkt het kabinet niet van plan in de richting van de oppositie te bewegen. "Anders verlagen we de winstbelasting", luidde het tegenvoorstel van VVD'er Klaas Dijkhoff. Ook een nieuwe oproep om de salarissen in de zorg structureel te verhogen werd niet gehoord.

'Het beste steunpakket is het voorkomen van een tweede golf'

Terwijl de oppositie en de premier voorzichtig de eerste onderhandelingen openden, merkte Asscher wel op dat steun voor de begroting niet de eerste zorg van het kabinet moet zijn. Hij vreest voor een tweede golf en een tweede lockdown met alle economische gevolgen van dien.

In de Kamer was het begrip voor de nieuwe stijging, maar vooral voor het haperende testbeleid en bron- en contactonderzoek, ver te zoeken. Marijnissen en Asscher vroegen zich af hoe het kan dat er niet voldoende testmateriaal is en dat het bron- en contactonderzoek (bco) niet meer door de GGD's wordt uitgevoerd. "Het kabinet mag zich niet meer overvallen voelen", merkte Marijnissen op.

Ze snapt dat het aan het begin van de crisis moeilijk was, maar vindt dat het kabinet zes maanden na de uitbraak beter voorbereid had moeten zijn. "We wisten dat we meer testmateriaal moesten hebben. We wisten dat er meer laboratoria moesten zijn." Asscher: "Het kabinet is het zicht op het virus aan het verliezen of is het misschien al verloren."

Niet alleen de oppositie is kritisch, ook D66 vindt de uitleg van de premier onvoldoende. Rob Jetten: "Het beste economische steunpakket is het voorkomen van een tweede golf." Hij wil weten wanneer het kabinet "de boel op orde" denkt te hebben. CDA'er Pieter Heerma vroeg zich af waarom het zo lang moet duren voordat het kabinet maatregelen afkondigt.

Premier Rutte deelde de bezorgdheid en waarschuwde dat het de verkeerde kant opgaat met de cijfers. Samen met minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zal hij vrijdag in een persconferentie nieuwe lokale maatregelen aankondigen voor probleemsteden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Leiden. "Het is tijd om het tij te keren. We moeten de trend ombuigen."