Terwijl in de Tweede Kamer de Algemene Politieke Beschouwingen in volle gang waren, kwam het grootste nieuws van buiten het parlement. De verslechterde coronacijfers zorgen ervoor dat het kabinet vrijdag nieuwe maatregelen aankondigt, maar de Kamer kon woensdag nog niet debatteren met het kabinet.

PvdA-leider Lodewijk Asscher vroeg premier Mark Rutte, die woensdag slechts toehoorder in de Kamer was, om een brief met de laatste stand van zaken voordat de tweede dag van de Algemene Beschouwingen donderdagochtend begint.

Er waren veel vragen en minstens zoveel zorgen over de stijgende coronacijfers van woensdag en over de genomen coronamaatregelen, of juist het gebrek eraan. Tijdens het debat werd bekendgemaakt dat Noord-Holland en Zuid-Holland zelfs code rood kregen van België en Duitsland.

"Het aantal besmettingen stijgt flink, maar er kan niet voldoende getest worden. Levensgevaarlijk", zei SP-leider Lilian Marijnissen.

"We moeten lang wachten op testresultaten", merkte D66-fractievoorzitter Rob Jetten op. "Een vaccin is nog niet in zicht, en als het er is, zal het nog lang duren voordat het op grote schaal kan worden geproduceerd."

Asscher: 'Giga probleem als we virus niet onder controle krijgen'

Asscher bracht ter herinnering dat er tijdens het zomerreces ongeveer tweehonderd besmettingen per week waren, woensdag waren dat er op één dag alleen al ruim vijftienhonderd. "Intussen zijn er veel mededelingen door het kabinet gedaan. Het ligt altijd aan de ander. Aan de jongeren die aso's zijn", aldus de PvdA'er.

Op zijn initiatief werd de Kamer teruggeroepen van reces. Asscher: "Daarvan werd gezegd: dat is vast een oppositiedingetje. Nee! We hebben een giga probleem als we het virus niet onder controle krijgen."

Tijdens de lunchpauze van het debat gaf minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) buiten de vergaderzaal een korte toelichting op de persconferentie. Er zullen regionale maatregelen genomen worden voor Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond en Haaglanden. Specifieker kon De Jonge nog niet worden.

Heerma: 'We kunnen spreken van nationale wooncrisis'

Veel partijen, zowel binnen de oppositie als in de coalitie, pleitten voor grote veranderingen, maar de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 zijn zo dichtbij dat dit kabinet geen nieuwe plannen meer gaat uitvoeren.

Neem bijvoorbeeld de verhuurdersheffing, een crisisinstrument uit 2012 waarbij woningcorporaties een bedrag moeten afdragen aan de Staat. Er wordt over het algemeen aangenomen dat deze heffing de bouw en verduurzaming van huizen belemmert.

Dit kabinet heeft al aangekondigd de verhuurdersheffing in stappen af te bouwen zodat er financiële ruimte komt om te bouwen. Onder anderen Jesse Klaver (GroenLinks) en Pieter Heerma (CDA) riepen op om hier haast mee te maken. "We kunnen spreken van een nationale wooncrisis", zei Heerma. Asscher en Marijnissen wijzen al jaren op de bestaande woningnood.

Er is inmiddels een Kamermeerderheid die van de maatregel af wil.

Heerma: 'Arbeidsmarkt moet eerlijker'

De arbeidsmarkt kwam ook regelmatig terug. De coronacrisis heeft duidelijk gemaakt dat vooral werknemers met een tijdelijk contract en zelfstandigen als eerste de klappen opvangen als het economisch tegenzit.

"Dat onderstreept des te meer dat de arbeidsmarkt eerlijker moet en we de aanbevelingen uit de commissie-Borstlap moeten uitvoeren", zei CDA'er Heerma. De commissie-Borstlap dringt er kort gezegd op aan dat flexcontracten (zoals oproep- en tijdelijke contracten) minder flexibel moeten worden en vaste contracten minder vast.

Op de korte termijn willen Klaver en Asscher een vorm van baangarantie, zodat mensen in deze crisis tenminste nog op een inkomen kunnen rekenen. Ook deze discussie zal terugkomen in de verkiezingsprogramma's en later tijdens de formatie.

D66 en ChristenUnie willen al formeren

Over formeren gesproken, D66'er Jetten wilde weten of de VVD de PVV uitsluit als regeringspartner, mochten de liberalen in de positie komen een coalitie te vormen.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers vroeg op zijn beurt met wie PVV-leider Geert Wilders gaat samenwerken. "U doet een belofte aan de kiezer: stem op mij en ik ga Nederland veranderen. Dat kan in dit land niet anders dan door samen te werken", zei Segers. Wilders antwoordde niet.

VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff vond het "spielerei". "De verkiezingscampagne moet nog beginnen. De kiezer gaat daarover", aldus Dijkhoff.

'Iets is pas waar als je gelijk hebt'

PVV-leider Geert Wilders trapte de Politieke Beschouwingen af. Wilders, die zich had ingetekend voor 35 minuten spreektijd, zag na zijn inbreng dat hij ruim twee uur aan het woord was geweest.

De PVV-voorman maakte vooral een punt van zijn rechtszaak die begin deze maand resulteerde in een veroordeling voor groepsbelediging vanwege zijn uitspraak over "minder Marokkanen" in 2014.

Wilders sprak van een politiek proces met vooringenomen rechters en noemt Nederland daarom "een intens corrupt land". Dit tot ergernis van veel partijen.

"Betekent het dat we niet meer naar een rechter hoeven te luisteren?", wilde Klaver van Wilders weten. "Vandaag zegt u eigenlijk: de rechtsstaat bestaat voor mij niet meer."

Jetten zag een patroon in Wilders' inbreng. "Als een uitspraak van de rechter hem niet uitkomt, dan begint hij over klassenjustitie."

Klaver zei tenslotte tegen de PVV-leider: "Iets is in uw ogen pas waar als je gelijk hebt."