Terwijl Nederland zich volgens de koning moet opmaken voor een zware economische terugslag, vraagt premier Mark Rutte de oppositie om steun voor de kabinetsplannen die het land door de coronacrisis moeten loodsen. Ook hoopt hij de handen op elkaar te krijgen voor het veelbesproken en door de oppositie bekritiseerde Nationaal Investeringsfonds. Hij vraagt nadrukkelijk de PvdA en GroenLinks om steun.

"Help ons met de steunpakketten, help ons met investeringen en help ons met het investeringsfonds", zei de premier in de richting van PvdA-leider Lodewijk Asscher.

Rutte sprak dinsdag tijdens het jaarlijkse Prinsjesdag-gesprek met de pers over de miljoenennota en de coronacrisis en blikte vooruit op de Algemene Politieke Beschouwingen.

In de miljoenennota en de troonrede waarschuwen het kabinet en de koning voor economisch zware tijden die Nederland als gevolg van de coronacrisis te wachten staan.

Hoewel de opgave groot is, is de premier optimistisch over een herstel. Tegelijkertijd spreekt Rutte van een ernstige crisis die om forse ingrepen van het kabinet vraagt. Dat gebeurt met onder meer de steunpakketten en extra investeringen in crisistijd. Bezuinigingen komen er niet, als het aan de premier ligt.

'Omdat we toen het lef hadden te snijden, kunnen we nu investeren'

De analyse van verschillende partijen - van het CDA, D66, en de ChristenUnie tot GroenLinks, SP en de PvdA - dat tijdens de vorige crisis de fout is gemaakt om hard te bezuinigen, deelt Rutte niet. "Het is geen economische crisis zoals in 2012 of in 2009, toen ik als oppositieleider een motie van wantrouwen indiende tegen toenmalig premier Jan Peter Balkenende. Hij had geen structureel antwoord op de crisis. We hebben nu te maken met een kopersstaking, omdat we maandenlang niks hebben gekocht."

Het verschil met de coronacrisis en de vorige economische crisis ligt volgens de premier aan het feit dat destijds "de fundamenten van onze economie aan het wankelen waren". Rutte: "Toen hebben we het lef gehad om diep te snijden. Door dat te doen, hebben we nu lucht in de begroting om te kunnen investeren. Hadden we dat toen niet gedaan, dan hadden we er nu heel anders voor gestaan."

Verschillende partijen zien in de investeringen het bewijs dat het liberalisme van de VVD zijn langste tijd heeft gehad, maar de premier ziet dat anders. "Het is onvermijdelijk dat politieke tegenstellingen hier en daar worden uitvergroot", zei Rutte, die verwacht dat deze kritiek ook tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen te horen zal zijn. "Ik zou vooral het gemeenschappelijke tussen de partijen willen benadrukken. Dat is wat we in het afgelopen half jaar gedaan hebben en dat is wat Nederland van ons verwacht."

Rutte doet beroep op PvdA en GroenLinks

De premier verwacht van in ieder geval de PvdA en GroenLinks dat de partijen zullen openstaan voor het crisisbeleid. "Niemand zit te wachten op een soort precampagne tijdens de Politieke Beschouwingen. Dat zie ik ook niet gebeuren vanuit de PvdA of GroenLinks. Daarvoor zijn zij te veel met het land bezig."

Het kabinet kan in de Eerste Kamer en de Tweede Kamer niet rekenen op een meerderheid en is voor steun, voor bijvoorbeeld het investeringsfonds, afhankelijk van de oppositie.

Juist de PvdA en GroenLinks zijn kritisch op het fonds. GroenLinks-leider Jesse Klaver gelooft niet dat het fonds voor economische groei zal zorgen en vindt dat er beter geïnvesteerd kan worden in het tegengaan van klimaatverandering. Asscher hekelt de opzet van het fonds, omdat hem niet duidelijk is wat er precies met de miljarden wordt gedaan. Hij vindt dat het kabinet het geld beter kan investeren in de acute noden, zoals de woningnood en het redden van banen. Ook de Raad van State en de Rekenkamer zijn kritisch. Die vinden dat de Tweede Kamer bij de uitgave van de miljarden buitenspel wordt gezet.

De premier ziet de kritiek als bouwstenen voor de verdere uitwerking van het plan. "We moeten goed in gesprek met de Kamer over hoe we de kritiek meenemen." Het is voor het kabinet het belangrijkst dat de uitgaven uit het fonds niet gebruikt kunnen worden om eigen politieke projecten te financieren. "Dat is eerder fout gegaan bij het fonds met de aardgasbaten." Het investeringsfonds is volgens de premier bedoeld voor exceptionele projecten die leiden tot meer banen in de toekomst

Rutte hoopt Klaver en Asscher de komende tijd te overtuigen van de noodzaak van het fonds. Volgens de premier is er in de plannen sowieso aandacht voor klimaat. "Klaver verwijt ons dat we het klimaat niet genoemd hebben. Misschien is dat waar. Maar het is zonneklaar dat als je investeert in innovatieve technologieën, dat dit ook heel vaak technologieën zijn die klimaatverandering tegengaan."

In de richting van Asscher zegt de premier dat het kabinet met de steunpakketten de acute noden wil opvangen. Ook benadrukt hij dat de reguliere investeringen, in bijvoorbeeld de zorg, het onderwijs en woningbouw, blijven bestaan. Het fonds ziet het kabinet als een aparte pijler en is bedoeld om banen voor de toekomst te creëren. "Dus ja, Asscher, help ons."

Zo verliep Prinsjesdag: troonrede in de Grote Kerk en geen koets
94
Zo verliep Prinsjesdag: troonrede in de Grote Kerk en geen koets