Na een moeizame eerste dag van dertien uur vergaderen, is Nederland zaterdag langzaam maar zeker iets positiever over nieuwe Brusselse voorstellen voor een Europees herstelfonds op de tweede dag van de EU-top.

In het nieuwe voorstel van Charles Michel, de voorzitter van de club regeringsleiders verenigd in de Europese Raad, is er in het herstelfonds nog steeds sprake van giften, maar daar worden de door premier Mark Rutte zo gewenste strenge voorwaarden aan verbonden.

Ook komt er de optie om aan de 'noodrem' te trekken als de voorwaarden niet worden nageleefd of als de voortgang ervan onvoldoende is, laat een diplomaat in Brussel aan NU.nl weten.

Het herstelfonds om de Europese economieën er weer bovenop te helpen na de coronacrisis van in totaal 750 miljard euro, zou voor twee derde uit giften bestaan. Dat deel is door Michel iets teruggeschroefd tot 450 miljard. Het overige deel bestaat uit leningen.

Hoewel er nu een nieuw voorstel op tafel ligt waarover de landen verder praten, wordt er vanuit Brussel benadrukt dat een akkoord nog ver weg is. "De voetbalwedstrijd is begonnen, maar we moeten nog tachtig minuten spelen", laat een Brusselse diplomaat weten. De eerste paar minuten wordt als een "schopwedstrijd" getypeerd. Naar verwachting wordt er zaterdag, al dan niet in aparte sessies, nog de hele dag vergaderd.

Rutte over EU-top: 'Sta niet meer alleen tegen 26 anderen'
38
Rutte over EU-top: 'Sta niet meer alleen tegen 26 anderen'

Rutte moet vooral kloof dichten met Italië en Spanje

Rutte zat zaterdagochtend eerst in kleine setting met Michel, Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen, Angela Merkel (Duitsland), Emmanuel Macron (Frankrijk), Pedro Sánchez (Spanje) en Giuseppe Conte (Italië) voordat alle 27 EU-leiders aanschoven.

Met name met die laatste twee heeft Rutte de grootste kloof te dichten. Spanje en Italië roepen al maanden dat zij geen leningen of strenge voorwaarden willen om er financieel weer bovenop te komen.

Rutte heeft inmiddels toegegeven op het punt van de giften, maar daar staan wat hem betreft strenge voorwaarden tegenover. "Hulp van het noorden betekent hervormen in het zuiden. Dat kan niet anders", liet de premier in de weken voorafgaand aan de EU-top weten. Die hervormingen moeten bovendien door de parlementen of kabinetten van de lidstaten worden gecontroleerd.

De landen moeten het ook nog eens worden over de Europese begroting voor de periode 2021 - 2027 van bijna 1.100 miljard euro. Nederland, Denemarken, Duitsland, Oostenrijk en Zweden zouden daarbij hun kortingen op de EU-contributie mogen behouden. Deze landen zijn namelijk nettobetalers: per saldo betalen ze meer aan de EU dan dat ze ontvangen aan subsidie.