Nu het Surinaamse parlement VHP-leider Chan Santokhi maandag officieel heeft gekozen tot president roept de Tweede Kamer het kabinet op om de banden met Suriname te herstellen.

D66, CDA, CU, GroenLinks, PvdA, SP en DENK vragen minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) zo snel mogelijk met vertegenwoordigers van de nieuwe Surinaamse regering om tafel te gaan om samen te onderzoeken hoe de landen samenwerking weer kunnen herstarten.

"De verkiezing van Satokhi tot president is het begin van een nieuw tijdperk voor Suriname", zegt D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma. "Maar ook het begin van een nieuwe relatie tussen Nederland en Suriname." Dat ziet ook CDA'er Martijn van Helvert. "Met de komst van Santokhi gaat de deur weer open."

Na de inauguratie van Santokhi, die donderdag zal plaatsvinden, komt er een eind aan het tienjarig presidentschap van Desi Bouterse waarin de verstandhoudingen verslechterden. "De afgelopen jaren is de band tussen mensen in Nederland en Suriname in stand gebleven, maar de diplomatieke relatie was gespannen", ziet PvdA-Kamerlid Lilianne Ploumen .

Onder Bouterse, die onlangs tot twintig jaar cel werd veroordeeld vanwege zijn rol in de Decembermoorden en in Nederland elf jaar cel boven het hoofd hangt wegens drugshandel, raakten de contacten bekoeld.

'Installeren ambassadeurs is eerste stap'

In 2012 riep Nederland de ambassadeur uit Paramaribo terug in reactie op de aanname van de omstreden Amnestiewet. In 2014 keerde de hoogste diplomatieke vertegenwoordiger terug, maar in 2017 weigerde de Surinaamse regering de komst van een nieuwe Nederlandse ambassadeur in Paramaribo. Ook vond Bouterse het niet nodig om een ambassadeur in Den Haag te hebben.

Met het vertrek van Bouterse is volgens Bram van Ojik (GroenLinks) de weg naar herstel vrijgemaakt. "Voor Nederland is Bouterse altijd een sta-in-de-weg geweest, zegt hij. "Nu is het tijd om de banden weer te normaliseren."

Volgens de Kamerleden begint dat met het opnieuw installeren van ambassadeurs in beide landen. "Daarna kunnen we samen kijken hoe we de banden kunnen verdiepen", aldus Sjoerdsma. Hij denkt aan hulp in de vorm van medicijnen en medische apparatuur, maar ook het delen van kennis over het versterken van de rechtsstaat.

Ook visumvrij reizen moet mogelijk worden, als het aan de D66'er ligt. "We hebben in Nederland een Surinaams-Nederlandse gemeenschap van 350.000 mensen die regelmatig op vakantie gaan of familie in Suriname bezoeken. Het is in ons wederzijds belang om de contacten tussen onze volkeren warm te houden."

'Begrip voor wantrouwen, samenwerking op basis van gelijkwaardigheid'

Sadet Karabulut (SP) benadrukt dat van een herstel alleen sprake kan zijn als dat gebeurt op basis van gelijkwaardigheid. "Zeker gezien het verleden zullen sommige Surinamers wantrouwig zijn. Nederland moet niet als oud-kolonisator Suriname vertellen wat zij moeten doen."

CDA'er Van Helvert is iets voorzichtiger. "Het is goed als de banden herstellen, maar het is niet aan ons om het herstel aan Suriname op te leggen. We moeten Suriname en Santokhi ook de tijd en de ruimte gunnen. Ik wil niet dat we als Nederland te drammerig overkomen. Laten we samen een gelijkwaardige relatie opbouwen."

Ook Sjoerdsma snapt het wantrouwen in de richting van Nederland goed. "Dat heeft te maken met het slavernijverleden, met de rol van Nederland als oud-kolonisator, maar ook vrij recent door de uitspraken die minister Stef Blok heeft gedaan over Suriname."

'Kans voor Blok om omstreden Suriname-uitspraken goed te maken'

In 2018 noemde Blok Suriname een failed state waarvan de oorzaak volgens de minister van Buitenlandse Zaken in de "etnische opdeling" van het land lag.

Sjoerdsma vindt daarom ook dat minister Blok nu de eerste stap moet zetten. "Surinamers hebben gelijk: Nederland heeft geen foutenvrij trackrecord."

Karabulut: "Juist vanwege zijn uitspraken is het de plicht van Blok om toenadering te zoeken. Het zal het herstel van de relatie niet vergemakkelijken, maar dan moet hij maar extra zijn best doen."

Ook Ploumen denkt dat Blok er wijs aan doet er bij de nieuwe Surinaamse regering op terug te komen. Blok bood eerder zijn excuses aan die door de vorige regering zijn geaccepteerd. "Maar dit soort dingen blijven hangen." Toch verwacht zij niet dat de uitspraken van Blok een herstel in de weg zullen staan. "Dat is niet in het belang van Nederland en ook niet van Suriname."

Van Helvert: "We delen historische banden en hebben in Nederland veel mensen met familie en vrienden in Suriname. Die banden zijn hecht. Nu Bouterse weg is, en als Suriname dat wil, moeten we vooruit."