Wat premier Mark Rutte betreft is een akkoord op de Europese top over twee weken "geen absolute noodzaak". Regeringsleiders van de EU-landen ontmoeten elkaar dan om te praten over een Europees herstelfonds om de economieën die hard zijn getroffen door het coronavirus er weer bovenop te helpen.

"Ik geloof niet dat er zo'n idiote haast is, maar ik wil een akkoord ook niet langer rekken dan nodig", zei Rutte vrijdag tijdens zijn wekelijkse persconferentie.

Op 17 en 18 juli ontmoet Rutte de andere EU-leiders in Brussel fysiek voor het eerst in lange tijd. Tot nu toe werd er vanwege de COVID-19-uitbraak via een videoverbinding vergaderd.

Er wordt al maanden overlegd over hoe de economieën in de EU-landen het best geholpen kunnen worden. Volgens de Europese Commissie is dat met een herstelfonds van 750 miljard euro, waarvan 500 miljard uit giften en 250 miljard uit leningen bestaat.

Nederland wil daar samen met Oostenrijk, Zweden en Denemarken niets van weten. Financiële hulp moet in alle gevallen gepaard gaan met hervormingen. Rutte noemt dat een "absolute randvoorwaarde".

"Hulp van het Noorden betekent hervormingen van het Zuiden. Dat kan niet anders", zei de premier vrijdag.

Een ander voor Nederland niet onderhandelbaar punt, is dat de korting op de EU-afdracht intact blijft. Rutte: "Ik zie geen compromis ontstaan zonder kortingen."

Duitsland maant regeringsleiders tot haast

Een dag eerder benadrukten de Duitse bondskanselier Angela Merkel en Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen juist dat haast geboden is bij het bezweren van de crisis. Lidstaten moeten verder dan het eigen belang kijken, liet Von der Leyen weten, zonder specifieke landen te benoemen.

Het plan van de Commissie is niet in beton gegoten voor Rutte. "Het zijn allemaal voorstellen. We zien het wel", zei hij.

Bovendien hebben de Zuid-Europese landen, die het hardst zijn geraakt door het virus en de steun het hardst nodig hebben, geen financieringsprobleem volgens de premier. "De schuld van die landen is houdbaar", zei Rutte, verwijzend naar een onderzoek van de Europese Commissie met die conclusie.

De rente die bijvoorbeeld Spanje en Italië voor hun staatsschuld moeten betalen is dankzij de steun van de Europese Centrale Bank (ECB) laag. Daarbij ligt er al een noodpakket van 540 miljard euro waarover de regeringsleiders het in april al eens werden.

Een deel daarvan, 240 miljard euro, is voor leningen om de (in)directe kosten van de coronacrisis mee te betalen. "Er zitten enorme rentewinsten op als je dat geld zou pakken, maar er is nog geen euro van opgenomen", zei Rutte. Hij is verbaasd dat daar nog geen gebruik van is gemaakt.

De Italianen hebben echter al meerdere keren laten weten dat zij niet zitten te wachten op leningen of strenge voorwaarden.

Rutte donderdag op bezoek bij Merkel

Donderdag brengt Rutte een bezoek aan Merkel. Dan wordt gekeken waar mogelijk compromissen liggen. Als dat lukt, dan scheelt dat volgens de premier "een hoop gedoe", maar hij voelt geen druk om er een succes van te maken.

"Als er geen akkoord komt op 17 en 18 juli, is het niet zo dat alles in elkaar stort."