Om het lerarentekort succesvol aan te pakken, is fors meer nodig dan wat onderwijsministers Ingrid van Engelshoven en Arie Slob tot nu toe hebben gedaan. De samenwerking in het onderwijs is te vrijblijvend en de leraren moeten meer betrokken worden in de oplossingen.

Dat concludeert onafhankelijk aanjager 'Aanpak Lerarentekort' Merel van Vroonhoven in een donderdag gepubliceerd rapport, waar zij sinds september vorig jaar aan heeft gewerkt. Dat deed zij in opdracht van Slob.

"Als we het niet oplossen, heeft het een schadelijke impact op een hele generatie opgroeiende kinderen en jongeren. Dat geldt nog eens extra voor de kinderen en jongeren die al in kwetsbare posities zitten", is de alarmerende boodschap van Van Vroonhoven.

Het gaat in haar ogen onder andere fout bij een gebrek aan regie. "Mijn bevindingen tonen dat de aanpak nu te beperkt is, te versnipperd en te weinig gebaseerd op de feiten en cijfers, die momenteel niet of nauwelijks boven tafel zijn te halen", schrijft Van Vroonhoven.

"Samenwerking binnen de regio's, eigenlijk binnen het hele onderwijs, is pril en eerlijk gezegd veel te vrijblijvend."

Het moet daarom wettelijk vastgelegd worden om schoolbesturen en lerarenopleidingen goed samen te laten werken.

Cruciaal om leraren te betrekken bij oplossing

Omdat het aan slagkracht en regie in de aanpak van het lerarentekort ontbreekt, adviseert Van Vroonhoven om een taskforce in te stellen. Die taskforce moet zich ook richten op "de bestrijding van de uitstroom en het sluipende tekort aan schoolleiders".

Juist de schoolleiders zijn in de ogen van Van Vroonhoven zo belangrijk voor de opvang en begeleiding van nieuwe leraren. Het kabinet heeft donderdag laten weten met een taskforce aan de slag te gaan.

Van Vroonhoven, oud-bestuursvoorzitter van AFM en zelf werkzaam in het onderwijs, noemt het verder "cruciaal" dat de beroepsgroep zelf betrokken wordt om het probleem aan te pakken. Zij ervaren dagelijks de pijn van het lerarentekort en kunnen zodoende een rol spelen bij het oplossen ervan. "Dit zie ik over de hele linie en is echt een belangrijk punt van aandacht."

Lerarentekort loopt komende jaren nog verder op

Er is wel al veel gedaan, erkent Van Vroonhoven. Zo heeft het kabinet extra geld vrijgemaakt om onder andere het lerarentekort aan te pakken. "Veel mensen zijn hard aan het werk om dit veelkoppige monster aan te pakken."

Toch is dit niet genoeg en dreigt het lerarentekort zelfs verder op te lopen. In 2024 loopt het tekort in het basisonderwijs met 1.970 voltijdsbanen op en in het voortgezet onderwijs met 1.300.

"Een groot en groeiend maatschappelijk probleem", noemt Van Vroonhoven dat. Met name in de grote steden zijn "serieuze ingrepen" nodig om alle kinderen naar school te kunnen laten gaan. Er staan onbevoegde leraren voor de klas of leerlingen krijgen maar vier dagen per week les.

Er moet ook meer aandacht komen voor "de salariskwestie" voor basisschoolleraren. "Dit is nodig voor de erkenning van het vak, om leraren te behouden en de aantrekkingskracht van het beroep te vergroten", schrijft Van Vroonhoven. Slob heeft al te kennen gegeven dat er deze kabinetsperiode niet nog meer geld bijkomt.