Het is nog niet duidelijk of het huidige, tweede noodpakket dat tot 1 oktober loopt, wordt opgevolgd door een derde pakket om de economie in de coronacrisis te ondersteunen. "De onzekerheid is nog heel erg groot", zei minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) woensdag tijdens een debat in de Tweede Kamer.

"We houden een vinger aan de pols voor wat nodig is om de economie en werkgelegenheid te ondersteunen", zei Koolmees.

Op de betrokken ministeries van Sociale Zaken, Financiën en Economische Zaken - die Koolmees de 'trojka' noemt - wordt al wel nagedacht over een vervolgpakket. Maar daar wilde de bewindsman ondanks een brede oproep vanuit de Kamer niet over speculeren.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën sprak onlangs de hoop en verwachting uit dat 90 tot 95 procent van het tweede pakket niet verlengd hoeft te worden.

De economische scenario's lopen ver uiteen. Zo kwam het Centraal Planbureau (CPB) onlangs met verschillende ramingen. In het gunstigste geval gaat de werkloosheid eind volgend jaar weer richting het oude, lage niveau. Maar als er een tweede golf van besmettingen volgt en de economie weer op slot moet, dan loopt de werkloosheid op tot 10 procent.

Koolmees benadrukte dat de economische vooruitzichten voor de langere termijn steeds somberder worden. "We bevinden ons in een recessie die weleens lang zou kunnen gaan duren."

'Noodpakketten ook bedoeld om bedrijven aan te passen'

Zelfs als de economie steeds verder opengaat, dan nog wordt alles niet direct hetzelfde als voor de coronacrisis, waarschuwt de minister.

Dat vraagt volgens hem om aanpassingsvermogen van werkgevers en werknemers. "De noodpakketten zijn gericht op ondersteuning en het bieden van tijd om de aanpassingen mogelijk te maken en die op sociale wijze vorm te geven."

Ondanks de twee noodpakketten van in totaal zo'n 27 miljard euro die door het kabinet zijn opgetuigd, kunnen ontslagen en faillissementen niet worden voorkomen. Koolmees: "Er zullen bedrijven omvallen en er zullen mensen hun baan verliezen."

'Ambtenaren lopen op hun tandvlees'

Normaliter wordt in augustus begonnen met het werk voor de rijksbegroting voor volgend jaar. De plannen worden dan in september op Prinsjesdag gepresenteerd. Tegen die tijd hoopt Koolmees meer duidelijkheid te kunnen verschaffen, omdat dan ook de economische cijfers over het tweede kwartaal van dit jaar bekend zijn bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Het CPB maakt vervolgens met die cijfers de ramingen voor dit jaar en voor 2021. Die raming vormt de basis voor de begrotingsplannen van het kabinet. Naar eigen zeggen kan Koolmees niet veel eerder duidelijkheid scheppen.

Dat komt ook doordat hij de ambtenaren op de ministeries, bij de gemeenten en bij uitvoeringsorganisatie UWV niet nog meer wil belasten. "Zij lopen op hun tandvlees. Ze hebben in allerijl noodpakketten opgetuigd en pleisters geplakt", aldus de bewindsman.

Ruim 6 miljard euro overgemaakt voor loonsubsidie

Koolmees had wel cijfers over de loonsubsidie (NOW-regeling) uit het eerste noodpakket, het grootste onderdeel van de overheidssteun. In maart, april en mei hebben in totaal 138.000 bedrijven hiervan gebruikgemaakt. Daar waren o'n 2,5 miljoen werknemers bij betrokken. Tot 12 juni is ruim 6 miljard euro overgemaakt aan bedrijven.

Verreweg de meeste NOW-steun, zo'n 90 procent, ging naar kleine bedrijven. Meer specifiek ging het om werkgevers met minder dan tien werknemers in dienst (67 procent), daarna volgt een groep met tussen de tien en vijftig werknemers (27 procent) en een klein deel (6 procent) vroeg loonsubsidie voor bedrijven met meer dan vijftig man personeel.

Werkgevers die voor de NOW-regeling in aanmerking kwamen, lieten weten dat zij gemiddeld 67 procent verlies hadden geleden ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.