De wet die gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst moet compenseren, is voor veel Kamerleden nog verre van af. Veel partijen vrezen voor nog meer onduidelijkheid en willen verbeteringen zien, bleek woensdagavond tijdens een debat met staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën).

"Wat hebben we een doolhof opgetuigd. Heeft dat nog te maken met de menselijke maat waarnaar we op zoek zijn?", vroeg DENK-Kamerlid Farid Azarkan zich af. Hij somde elf commissies, organisaties en panels op die op de een of andere manier allemaal door de overheid bij de toeslagenaffaire zijn betrokken.

CDA'er Pieter Omtzigt: "Als ik al moeite heb een wet te begrijpen - en ik doe dit werk al zeventien jaar - dan kan ik me voorstellen dat ouders het ook niet begrijpen." Bart Snels (GroenLinks) waarschuwde voor een "bureaucratisch moeras".

Van Huffelen liet al direct bij aanvang van het debat weten dat er zoveel vragen over de wet waren binnengekomen, dat ze het gesprek met de Kamer volgende week wil afronden. "Zorgvuldigheid boven snelheid", zei Van Huffelen.

Daarbij beloofde ze dat de eventuele vertraging van de wetsbehandeling geen invloed zou hebben op de compensatie van de gedupeerde ouders. De eerste betalingen staan gepland in juli, waarbij de hardst getroffenen als eerst aan de beurt komen.

Onduidelijkheid over vangnet in 'schrijnende situatie'

Renske Leijten (SP) dreigde tegen de wet te stemmen als die op een aantal punten niet wordt gewijzigd. De Belastingdienst zou wat Leijten betreft de gedupeerden heel anders moeten benaderen. "Ik wil dat de Belastingdienst zegt: 'Beste ouders, kom met ons praten, vertel ons uw verhaal.' In plaats van dat de Belastingdienst nu oordeelt en de ouders daar bezwaar tegen kunnen maken."

Ook PvdA-Kamerlid Henk Nijboer zal niet zomaar instemmen. "Ik steun een aantal elementen, maar tegelijkertijd zie ik een kluwen aan procedures en ben ik bang dat mensen daar toch weer in verdwalen."

Leijten had vragen over de zogenoemde vangnetbepaling. Het kabinet wil daarmee de mensen die niet voor compensatieregelingen in aanmerking komen alsnog tegemoetkomen als zij daardoor in een "zeer schrijnende situatie" terechtkomen.

"Wanneer is sprake van een zeer schrijnende situatie? Als je huwelijk kapot is? Als je niet met je kinderen op vakantie kunt?" Omtzigt pleitte ervoor het woord 'zeer' in de wettekst weg te halen.

Snels wil dat de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, erbij wordt betrokken als een soort onafhankelijke toezichthouder op het compensatieproces.

Ouders zitten in 'financiële nekklem'

De Nationale ombudsman oordeelde al drie jaar geleden dat gezinnen "onevenredig hard" werden getroffen door de acties van de Belastingdienst. Het duurde vervolgens na herhaaldelijk doorvragen van Kamerleden en publicaties van journalisten nog lang voordat werd erkend dat ouders ten onrechte als fraudeur werden bestempeld en compensatie verdienden.

Inmiddels is bekend dat vermoedelijk duizenden ouders in de problemen zijn geraakt door de ontspoorde fraudejacht. Omtzigt, die samen met Leijten het dossier in de Kamer op de radar hield, sprak van "een financiële nekklem".