Niet alleen de Verenigde Staten, maar ook Nederland kent "systemische problemen" met racisme en discriminatie. "Dit is niet alleen een Amerikaans fenomeen", zei premier Mark Rutte dinsdag in reactie op de antiracismedemonstraties.

De premier reageerde op de dood van George Floyd, een zwarte Amerikaan die vorige week in Minneapolis door politiegeweld om het leven kwam.

"De beelden vanuit de Verenigde Staten zijn heel heftig. Wat daar gebeurd is, is onacceptabel. Niet alleen in de VS hebben mensen het gevoel niet volledig mee te tellen, dat ze niet volledig toegang hebben tot de droom die een land collectief probeert waar te maken. Ook hier is racisme, ook hier is discriminatie", zei Rutte. "Dat mensen daartegen in actie komen, snap ik 1.000 procent."

De premier wilde niet spreken van institutioneel racisme, maar sprak van "systemische problemen" .

"Ook mensen in Nederland maken mee dat zij niet worden beoordeeld op hun toekomst, maar op hun verleden. Mensen die niet als individu worden aangesproken, maar op de groep waar ze uit voortkomen. Niet op hun gedrag, maar op hun geloof. Dit raakt heel veel mensen in Nederland", aldus Rutte.

De premier kon geen concrete oplossingen noemen of voorstellen doen om tot verbeteringen te komen. "Een actieplan werkt niet", zei hij. "Ik kan normeren. En ik normeer hier: dit land accepteert dit niet."

Analyse: 'Uitspraken Rutte over systemisch racisme uitzonderlijk'
330
Analyse: 'Uitspraken Rutte over systemisch racisme uitzonderlijk'

Rutte: 'Er is ook een pandemie gaande, houd je aan de 1,5 meter'

Floyd kwam vorige week om het leven in Minneapolis. Hij werd aangehouden voor een klein vergrijp, waarna een agent minutenlang zijn knie op de nek van de arrestant hield. Floyd overleed kort daarna. Zijn dood leidde tot hevige protesten in veel Amerikaanse steden. Ook in veel steden buiten de VS wordt sinds enkele dagen gedemonstreerd. Zo ook in Nederland, al verliep dat niet altijd volgens de voorschriften.

De premier reageerde ook op de demonstratie in Amsterdam van afgelopen maandag. Rutte zei geschrokken te zijn van de beelden van deze betoging. "De beelden lieten zien dat het daar mis is gelopen." Hij benadrukte dat demonstreren een grondrecht is, maar dat 1,5 meter afstand houden niet onderhandelbaar is.

Maandag kwamen vijfduizend mensen bijeen op de Dam in Amsterdam om te demonstreren tegen racisme en politiegeweld. Door de drukte bleek het onmogelijk om overal 1,5 meter afstand te houden. De premier noemt de vorm waarin de demonstratie plaatsvond onverantwoord. "Er is ook een wereldwijde pandemie gaande. Houd je aan die 1,5 meter."

Rutte: 'Afstand houden en demonstreren kunnen samengaan'

Rutte denkt er niet aan de demonstraties te verbieden. "Demonstreren is een grondrecht." De vraag of een demonstratie nuttig is, is volgens hem nooit een reden om de regels niet na te leven. Rutte vraagt de demonstranten de regels dan ook in acht te nemen. Volgens de premier kunnen afstand houden en demonstreren wel degelijk samengaan: "Dat lieten de protesten op het Malieveld in Den Haag en in Groningen gisteren zien."

Ook minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge riep betogers op zich aan de coronaregels te houden, vooral ook omdat de boodschap volgens de vicepremier ondergesneeuwd raakt. "Voor veel demonstranten is het teleurstellend dat het al dagen gaat over die 1,5 meter en niet over de reden waarom zij daar staan."

Rutte over racisme: 'Ook in Nederland worden mensen achtergesteld'
136
Rutte over racisme: 'Ook in Nederland worden mensen achtergesteld'

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.