Gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire zullen de komende maanden, en in andere gevallen tot wel in 2021, moeten wachten voordat zij gecompenseerd worden en een schadevergoeding ontvangen. Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën) zei woensdag in een Kamerdebat liever vandaag dan morgen duidelijkheid te bieden, maar wijt de trage afhandeling aan de "complexiteit" van de verschillende dossiers. Een deel van de Kamer vreest jarenlange juridische procedures.

"Een jaar geleden kwamen er excuses. We zijn een jaar verder en er is nog niets opgelost", ziet Henk Nijboer (PvdA). SP'er Renske Leijten: "Ben je ruimhartig, of stuur je ouders een juridisch moeras in?"

De Belastingdienst liet dinsdag duizenden ouders weten dat zij niet in aanmerking komen voor de compensatie en schadevergoedingsregeling voor gedupeerden in de kinderopvangtoeslagaffaire.

'Donner heeft slecht werk geleverd'

De adviescommissie onder leiding van oud-minister en oud-vicepresident van de Raad van State Piet Hein Donner stelde een compensatieregeling voor die het kabinet heeft overgenomen, maar nu blijkt dat veel mogelijk gedupeerde ouders buiten de boot dreigen te vallen.

Voor het andere deel van de ouders dat wel recht lijkt te hebben op compensatie vreest de Kamer een zelfde rampscenario als in Groningen, waar slachtoffers van de aardbevingsschade in een jarenlange juridische procedure verwikkeld zijn. Leijten: "Donner heeft slecht werk geleverd."

Leijten vindt dat het kabinet niet langer het rapport van de adviescommissie als uitgangspunt moet nemen nu blijkt dat veel ouders niet in aanmerking komen en lange procedures in het verschiet liggen.

'Wel snel coronasteun bedrijven, maar niet voor gedupeerde ouders'

Ook de PvdA, GroenLinks, Denk en PvdD zijn kritisch op Donner en willen sneller duidelijkheid voor de ouders. "Er gaan nu miljarden naar bedrijven voor coronasteun. Waarom kunnen we tienduizenden ondernemers wel snel helpen, maar kan het voor ouders met schulden niet?", aldus Lammert van Raan (PvdD).

Hoewel staatssecretaris Van Huffelen zei het ongeduld te kunnen begrijpen, hamerde zij op zorgvuldigheid. "Ik doe mijn best, maar het is ongelooflijk complex." Ook het gegeven dat zich ouders melden die zich niet aan de regels hebben gehouden, moet worden worden beoordeeld. Een deadline, zoals de PvdA opwierp, ziet de bewindsvrouw niet zitten. "Ik kan geen beloftes doen die ik niet kan waarmaken.

Kamer op zoek naar verantwoordelijken voor fraudeaanpak

Naast vragen over de compensatieregeling zoekt de Kamer ook naar wie er verantwoordelijk is voor de keiharde en onrechtmatige fraudeaanpak van de Belastingdienst, waardoor duizenden ouders in zware financiële problemen raakten. Onder meer PVV, CDA, D66, GroenLinks, SP en DENK willen dat er gekeken wordt naar de rol die het vorige kabinet heeft gespeeld. Met name het optreden van de voormalig minister van Sociale Zaken en huidig PvdA-leider Lodewijk Asscher ligt onder een vergrootglas.

Uit onderzoek van Follow the Money is gebleken dat het vorige kabinet vanaf 2014 waarschuwingen van de Belastingdienst heeft gehad, omdat de keiharde fraudeaanpak ernstige gevolgen zou hebben. Asscher, maar ook toenmalig staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes, zouden op de hoogte zijn gesteld van grove misstanden als gevolg van het beleid.

"Als Asscher zijn werk had gedaan, hadden we veel ellende kunnen voorkomen", Bart Snels (GroenLinks). Ook D66 is kritisch. "We moeten weten wat vijf jaar geleden gebeurd is", zegt Steven van Weyenberg. CDA'er Pieter Omtzigt wil precies weten hoe de omstreden fraudeaanpak is ontstaan en wie die heeft bedacht. "Als Kamerlid moet ik dit kunnen controleren."

Vorige week maakte staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën) bekend dat het ministerie van Financiën aangifte doet tegen de eigen Belastingdienst, wegens vermoedens van beroepsmatige discriminatie en knevelarij.

Omdat betrokken ambtenaren mogelijk strafvervolging boven het hoofd hangt, is het volgens Omtzigt van belang dat er duidelijkheid komt uit wiens koker de fraudebestrijding is gekomen.

SP pleit voor aangifte tegen kabinet-Rutte II

SP'er Leijten ziet al wel duidelijk de hand van het de vorige bewindsploeg in het beleid. Zij pleit voor aangifte tegen het kabinet-Rutte II. Leijten vindt dat de Kamer de regie in het dossier moet terugpakken met een parlementaire enquête waarin alle betrokken hoofdrolspelers onder ede verantwoording moeten afleggen. GroenLinks pleit voor de mildere variant: de parlementaire ondervraging. Dat onderzoek kan sneller worden opgestart.

"Ik baal ervan dat we de politieke verantwoording niet naar boven krijgen", zegt Snels. Ook hij vindt dat de Kamer aan zet is en betrokken topambtenaren en bewindspersonen naar de Enquêtezaal moet dwingen.

Vooralsnog lijkt daar geen meerderheid in de Kamer voor te zijn.