Het ministerie van Financiën heeft dinsdag aangifte gedaan tegen de Belastingdienst vanwege hun rol in de toeslagenaffaire. Er zijn vermoedens van twee mogelijke misdrijven, wordt gesteld in een dinsdag verstuurde brief aan de Tweede Kamer.

Het gaat om het ambtsmisdrijf knevelarij en het misdrijf beroepsmatige discriminatie. Het Openbaar Ministerie (OM) onderzoekt de aangifte.

De aangifte richt zich op de verantwoordelijken voor de omstreden fraude-aanpak van Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) en de directie Toeslagen in de periode 2013 tot en met 2017.

De stap volgt na onderzoek van strafrechtadvocaat Hendrik-Jan Biemond, die op verzoek van het ministerie onderzoek heeft gedaan naar mogelijke ambtsmisdrijven bij de fiscus. Volgens Biemond bestaat het vermoeden dat de Belastingdienst zich schuldig heeft gemaakt aan discriminatie door nader onderzoek uit te voeren op basis van afkomst.

Bij knevelarij is sprake van wanneer een ambtenaar zijn positie misbruikt en onterecht geld terugvordert of niet terugstort terwijl hij weet dat het niet klopt. De maximale straf voor knevelarij is zes jaar cel.

SP wil parlementaire enquête: 'De beerput moet helemaal open'

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen stelt dat ze zich realiseert dat de aangifte een grote impact heeft. "Hopelijk draagt deze ingrijpende stap bij aan het op een rechtvaardige manier afsluiten van dit voor zovelen pijnlijke hoofdstuk."

In november vorig jaar vroeg de Tweede Kamer toenmalig staatssecretaris Menno Snel om strafrechtelijk onderzoek in te stellen tegen belastingambtenaren. In een reactie spreekt SP-Kamerlid Renske Leijten van een eerste stap en noemt het terecht dat er aangifte is gedaan. "Maar de beerput moet helemaal open, want er zijn ook politiek verantwoordelijken", aldus Leijten. Zij wil daarom dat er een parlementaire enquête komt naar de toeslagenaffaire.

D66 heeft het over een "gitzwarte dag voor het vertrouwen in de overheid". CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt vindt de aangifte terecht, maar verbaast zich er wel over dat onderzoeker Biemond binnen twee maanden tot deze conclusie is gekomen, terwijl de Nationale Ombudsman in 2017 al waarschuwde voor de misstanden bij de fiscus.

Hij wil opheldering over wat er met de verschillende signalen is gebeurd tussen 2017 en 2020. Ook de VVD en GroenLinks vragen om opheldering.

Belastingdienst erkent onderscheid te hebben gemaakt

De toeslagenaffaire draait om het handelen van de fiscus, die ouders dupeerde door de kinderopvangtoeslag ten onrechte stop te zetten. Uit meerdere onderzoeken van Trouw en RTL Nieuws bleek dat honderden ouders ten onrechte werden aangemerkt als fraudeur. De top van de Belastingdienst weigerde zelfs de toeslagen uit te keren als ouders er wel recht op hadden.

Gedupeerden moesten tot tienduizenden euro's terugbetalen, verloren hun huis en relaties liepen stuk. Onlangs erkende de Belastingdienst zich schuldig te hebben gemaakt aan etnisch profileren door de tweede nationaliteit als criterium te gebruiken voor intensieve controle.