Dat SP, GroenLinks en PvdA gezamenlijk iets wilden vertellen was zo ongewoon, dat de zeshonderd plaatsen in het Amsterdamse Tolhuis in een mum van tijd waren vergeven. Toch was er weinig verrassends aan de boodschap dinsdagavond en moesten de partijleiders vooral benadrukken dat er geen sprake is van fusieplannen.

SP-leider Lilian Marijnissen schiet in de lach als een verslaggever haar vraagt of haar partij gaat fuseren met GroenLinks en PvdA. "Dat denk ik niet", zegt ze.

Het zaaltje in Amsterdam-Noord puilt uit wanneer Marijnissen, Jesse Klaver (GroenLinks) en Lodewijk Asscher (PvdA) het kabinet waarschuwen. Geen belastingverlaging van 2,4 miljard euro voor de multinationals volgend jaar, maar investeer dat geld in leraren, zorg, betaalbare huizen en klimaat.

Luistert het kabinet niet, dan stemmen de partijen niet in met de belastingplannen voor 2021. De coalitie heeft al geen meerderheid in de Eerste Kamer en met dit dreigement wordt het nog lastiger zoeken naar voldoende stemmen.

'Hoop dat we de volgende keer een nieuw kabinet aankondigen'

Het is geen verrassende boodschap, in de zaal kijkt niemand er van op. Het gaat deze avond vooral om het beeld: een linkse vuist tegen "tien jaar rechtse politiek van Rutte", zoals Klaver het zegt.

Het publiek roert zich eigenlijk pas na drie kwartier als iemand tijdens de vragenronde wil weten waarom de partijen de verschillen niet overboord gooien en gaan fuseren. Er wordt instemmend geklapt en gejoeld.

Maar SP, GroenLinks en PvdA willen de hoop op één grote, linkse partij niet aanwakkeren. Vragen aan de fractievoorzitters na afloop van de presentatie hierover worden weggewuifd.

"De formatie is voor mij nog heel ver weg", zegt Asscher. Marijnissen: "Elkaar vasthouden na de verkiezingen? Dan loop je wel heel erg op de zaken vooruit."

Ook Klaver wil niet te ver vooruitkijken. "Ik vond dit vanavond prima", zei hij over het gezamenlijke optreden. Wel voegt hij optimistisch toe: "Ik hoop dat als we een volgende keer op een podium staan, we een nieuw kabinet aankondigen".

Marijnissen: 'SP is in dit gezelschap de politieke linksbuiten'

Niemand wil zich ergens op vastpinnen. Sterker, Asscher hoopt dat de PvdA in een volgende regeerperiode "met een óf meer linkse partijen" in een kabinet komt te zitten. Zo heilig is de drie-eenheid dus niet.

De PvdA-leider had de roep uit de zaal om een inniger verbond tussen de drie partijen wel gehoord. "Er zijn altijd mensen die naar meer verlangen, maar er blijven verschillen tussen de partijen."

Die nadruk op de verschillen was het duidelijkst bij Marijnissen te horen. "De SP is in dit gezelschap de politieke linksbuiten", zegt de SP'er. "Die rol past ons prima."

Hoewel er zo nu en dan stemmen opgaan om partijen in dit politieke spectrum te laten fuseren, I&O research deed er recentelijk onderzoek naar, gaat het nooit verder dan dit soort gezamenlijke oproepen.

In 2016, vijf maanden voor de Tweede Kamerverkiezingen, was oud-PvdA-leider Diederik Samsom nog het meest uitgesproken. Als het aan hem lag, keerde de PvdA en GroenLinks na de verkiezingen terug als één fractie.

De SP heeft altijd moeite gehad met hoe snel de PvdA in 2012 een regeerakkoord smeedde met de VVD. "Wij hebben zo onze eigen ervaringen met linkse samenwerking", zegt Marijnissen daar nu over. De argwaan is nog niet weg.

"Het is belangrijk dat we ons als linkse partijen niet uit elkaar laten spelen", zegt Asscher tenslotte. Zo bezien is dit geen opmaat naar een linkse fusiepartij, maar eerder een stap om het tegenovergestelde te voorkomen.