Een lijvig rapport om de arbeidsmarkt eens flink aan te pakken moet de polder en de politiek vooral munitie geven om de broodnodige veranderingen in gang te zetten. Dat is althans de hoop van Hans Borstlap, voorzitter van de commissie die anderhalf jaar werkte aan het advies. Een ingewikkelde wens, gezien het versplinterde politiek landschap en het polariserende onderwerp.

"Na donderdag zijn wij weer weg", zei Borstlap. Op die dag wordt 'zijn' rapport gepresenteerd in het bijzijn van minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken.

De politiek is aan zet en moet de regie pakken, wil Borstlap benadrukken. Want hoewel de verkiezingen voor de Tweede Kamer nog ver weg zijn, wordt in Den Haag al hard gewerkt aan de verkiezingsprogramma's.

De adviezen, waarvan minder flexibele arbeid en deeltijdontslag het meest opvallen, dienen als voer voor de komende formatie.

Verzorgt de commissie-Borstlap bruikbare bouwstenen voor vernieuwing of wakkert het de verschillen alleen maar verder aan? NU.nl maakte een rondgang.

PvdA-leider Asscher: Soepeler ontslagrecht 'krankzinnig '

PvdA-leider Lodewijk Asscher ziet veel goeds in sommige adviezen. "Ik ben heel blij dat de discussie voorbij is of het nou goed of slecht is dat er zoveel flexibiliteit op de arbeidsmarkt is. Borstlap zegt zelf dat het voor onze toekomt en economie essentieel is dat mensen meer zekerheid krijgen."

Dat sluit aan bij wat de sociaaldemocraten zelf graag zien op de arbeidsmarkt. "Het is toch alsof mensen in de Kamer jouw clublied gaan zingen", aldus Asscher.

Tegelijkertijd is een soepeler ontslagrecht een gruwel voor oppositiepartij PvdA. Asscher noemt het voorstel van Borstlap om werkgevers de mogelijkheid te geven de werkplek en werkduur van werknemers aan te passen "krankzinnig". "Het probleem is niet dat mensen te zeker zijn, het probleem is dat mensen te onzeker zijn."

Ook de andere linkse partijen SP en GroenLinks zitten op die lijn.

D66'er Van Weyenberg: 'Werkgever moet werknemer kunnen ontslaan'

Borstlap introduceert ook deeltijdontslag, een mogelijkheid voor werkgevers om werknemers zonder tussenkomst van de rechter verplicht minder te laten werken waardoor dus ook het salaris omlaag gaat.

Dat werkgevers wat meer vrijheid krijgen om personeel te ontslaan, kan regeringspartij D66 juist wel waarderen. "Je moet van iemand afscheid kunnen nemen als er echt geen werk is of als iemand niet goed functioneert", zegt D66-Kamerlid Steven van Weyenberg. Maar deeltijdontslag gaat ook hem iets te ver.

"Ik dacht toen ik het las: 'wat gebeurt hier nou?' Dan krijg je de situatie dat mensen twee dagen thuis zitten en drie dagen werken. Daar hang ik de slingers niet voor op."

Een verplichte basisverzekering voor arbeidsongeschiktheid voor iedereen en het plan voor een ontwikkelingsbudget dat je al krijgt toegewezen vanaf je geboorte kan wel op goedkeuring rekenen van Van Weyenberg.

Maar de D66'er wil zich het liefst concentreren op de "scherpe politieke discussie" die ongetwijfeld zal volgen op het advies. "De arbeidsmarkt moet fundamenteel op de schop. We hebben niet de luxe om nee te zeggen tegen de dingen die niet in je eigen verkiezingsprogramma staan."

Loopgraven worden voorzichtig betrokken

Borstlap waarschuwt zelf ook voor het selectief omarmen van zijn adviezen. "Shoppen uit ons rapport zou heel onverstandig zijn", zegt de commissievoorzitter. "Dan verlies je de samenhang."

Dat advies had de politiek al voorzichtig naast zich neergelegd. De sociale partners doen hetzelfde. Deeltijdontslag maakt werknemers "vogelvrij", laat de grootste vakbond FNV in een reactie weten. De werkgeversorganisaties roepen om betere oplossingen. "Het uitgangspunt 'alle werkenden zijn werknemer, tenzij', past niet bij een moderne arbeidsmarkt", laten VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland gezamenlijk weten.

De loopgraven die er tot nu toe voor hebben gezorgd dat ingrijpen op de arbeidsmarkt in heel kleine stapjes gaat, worden voorzichtig betrokken.