Terwijl de Belastingdienst bezig is om enkele honderden nieuwe mensen te werven om waarschijnlijk duizenden gedupeerden ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire nu wel te helpen, spreken premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra (Financiën) maandag met tweehonderd gedupeerde ouders.

Zij gaan vooral om te luisteren, want ook na het aftreden van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel zijn de problemen nog niet opgelost.

Steeds meer mensen willen weten of de fiscus ook bij hen de kinderopvangtoeslag of ook de huurtoeslag ten onrechte heeft stopgezet.

Waar gaat de kinderopvangtoeslagenaffaire ook al weer over?

De affaire draait om de onrechtmatige fraudeaanpak van de Belastingdienst in 170 zogeheten CAF-zaken, waardoor waarschijnlijk duizenden ouders in financiële problemen zijn gekomen. De fiscus zette de toeslag in veruit de meeste gevallen onterecht stop en vorderde voor tienduizenden euro's terug, terwijl er geen bewijs voor fraude was.

Na aanhoudende publicaties van RTL Nieuws en Trouw en Kamervragen van het CDA en de SP kwam aan het licht dat de Belastingdienst grove fouten heeft gemaakt. Er kwamen excuses van de D66-staatssecretaris en er werd beterschap beloofd.

Maar nadat Snel de Tweede Kamer meerdere malen te laat en verkeerd had geïnformeerd en de fiscus zwartgelakte dossiers naar de gedupeerde ouders had gestuurd, was voor de Kamer de maat vol. Vorige maand trad de staatssecretaris af, maar de toeslagenproblematiek blijft bestaan.

Wat is er in de tussentijd gebeurd?

Minister Hoekstra heeft de portefeuille tijdelijk overgenomen, terwijl coalitiepartner D66 op zoek mag naar niet één, maar twee nieuwe staatssecretarissen. De dienst gaat na het debacle op de schop: de diensten Toeslagen en Douane komen los te staan van Belastingen. De zoektocht naar twee nieuwe bewindspersonen duurt al een paar weken en volgens ingewijden is het eerder een kwestie van weken dan van dagen voordat de posten worden ingenomen. De Tweede Kamer debatteert dinsdag over de nieuwe ontwikkelingen.

Intussen heeft Hoekstra afscheid genomen van Jaap Uijlenbroek, de hoogste ambtenaar van de Belastingdienst. Het wordt de top van de fiscus verweten dat die wist van de misstanden, deze negeerde en de keiharde aanpak zelfs door de organisatie heen drukte.

Hoewel de CDA-minister zegt geen aanwijzingen te hebben dat ambtenaren in strafrechtelijke zin over de schreef zijn gegaan, roept hij iedereen op om alle informatie die op ambtsmisdrijven duidt te melden. "Laat ik benadrukken dat ik geen enkele reden heb om te zuinigjes te zijn om dit te willen uitzoeken. Integendeel", zei hij vorige week.

Blijft na het fiasco het toeslagenstelsel nog bestaan?

Op het Binnenhof is inmiddels ook duidelijk dat het huidige toeslagensysteem, waarbij eerst wordt uitbetaald en pas achteraf wordt gecontroleerd, zijn langste tijd heeft gehad. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil verandering en de nieuwe staatssecretaris mag direct werken aan een voorstel voor de vervanging van het toeslagensysteem. "Het stelsel is te ingewikkeld", concludeerde Rutte vorige week.

Het kan echter jaren duren voordat er een nieuw systeem is; het is de bedoeling dat het nog uit te werken voorstel pas bij de volgende formatie op tafel komt.

Daar hebben de ouders die de afgelopen jaren door toedoen van de fiscus in financiële problemen zijn geraakt nu niets aan. "De gedupeerden hebben het meeste aan zo snel en zo goed mogelijk orde op zaken stellen en dat er recht wordt gedaan aan hun specifieke situatie", zei Hoekstra vorige week bij RTL Z.

Hoe wordt er dan recht gedaan aan hun situatie?

De zaak die de affaire aan het licht bracht, is het CAF 11-fraudeonderzoek naar een gastouderbureau in Eindhoven. Van de onderzochte groep van ongeveer 300 ouders hebben 287 gedupeerden recht op compensatie.

Maar de groep gedupeerde ouders is nog veel groter: waarschijnlijk gaat het om een groep van in totaal negenduizend ouders. De Adviescommissie uitvoering toeslagen onder leiding van Piet Hein Donner komt naar verwachting eind januari met een advies over de compensatie van deze ouders. In dat advies wordt ook meegenomen of de fiscus zich schuldig heeft gemaakt aan etnisch profileren van de gedupeerden.

Er is voor een compensatieregeling gekozen om zo snel mogelijk tot betaling over te gaan. Gedupeerden die vinden dat de compensatie de schade onvoldoende dekt, kunnen bezwaar aantekenen en eventueel ook naar de rechter stappen. Het kabinet wil de ouders in dat proces helpen en begeleiden, ook als wordt gekozen voor een gang naar de rechter.

Hoelang gaat het duren voordat de problemen zijn opgelost?

Ondertussen melden zich bij de Belastingdienst mensen die niet onder het zogeheten CAF-onderzoek vallen, maar ook opheldering over hun dossier eisen.

Het gaat om mensen die de fiscus vragen om een herbeoordeling van hun dossier. Bij de Belastingtelefoon hebben zich inmiddels 3.510 mensen gemeld die te maken hebben gehad met terugvorderingen of stopzetting van de kinderopvangtoeslag of de huurtoeslag. Hoeveel anderen zich de komende maanden zullen melden met een soortgelijk verzoek, kan de Belastingdienst niet inschatten.

Wel is de fiscus alvast begonnen met het werven van "enkele honderden" nieuwe personeelsleden. Minister Hoekstra verwacht dat het zeker nog een jaar - en waarschijnlijk wel langer - zal duren voordat de problemen van de gedupeerde ouders zijn opgelost.