Het Landbouw Collectief, een koepelorganisatie waarin dertien agrarische organisaties zijn vertegenwoordigd, en het kabinet blijven met elkaar in gesprek over welke stikstofmaatregelen er voor de langere termijn moeten worden genomen. Er is nog geen definitief besluit genomen.

Maandag kwamen vertegenwoordigers van boerenorganisaties, zoals vakbonden, werkgeversorganisatie LTO en actiegroep Farmers Defence Force (FDF), met premier Mark Rutte en minister Carola Schouten (Landbouw) in het Haagse Catshuis bijeen om afspraken te maken voor de toekomst.

De stikstofuitstoot en -neerslag moet namelijk naar beneden, vindt het kabinet, om zo de natuurgebieden beter te beschermen. De Raad van State (RvS) zette eind mei een streep door het oude stikstofbeleid van het kabinet.

Er zijn al enkele maatregelen genomen die zijn verpakt in een spoedwet die dinsdag door het parlement werd aangenomen. Daarin staat onder andere dat het veevoer moet worden aangepast (minder eiwit) zodat dieren minder stikstof uitstoten en er wordt een drempelwaarde voorbereid zodat bouwvergunningen die met de stikstofuitstoot onder een bepaald plafond blijven kunnen worden afgegeven.

Ook gaat de maximumsnelheid op de autosnelwegen overdag omlaag naar 100 kilometer per uur, maar daar is geen wet voor nodig. Die maatregel wordt in maart 2020 ingevoerd. Met de spoedwet en de snelheidsverlaging gaat de stikstofuitstoot omlaag. Met die 'winst' kunnen er op de korte termijn huizen en wegen worden gebouwd en wordt de natuur hersteld.

Kabinet verwacht in januari groot pakket aan maatregelen

Maar dat is niet dé oplossing, waarschuwde Schouten al meerdere keren. Er is ook juridisch nogal wat aan te merken op de spoedwet. Daarom is het kabinet ook bezig met een pakket aan maatregelen voor de lange termijn.

Om tot dat pakket te komen, wordt er overlegd met het Landbouw Collectief. De landbouwsector stoot immers de meeste stikstof uit, veel maatregelen komen bij hen terecht. Het kabinet sprak vorige week ook met enkele natuurorganisaties voor een zo breed mogelijk draagvlak.

Maar een breed draagvlak is lastig. Dat bleek dinsdagavond toen in verschillende media het bericht verscheen dat er een akkoord is tussen het Landbouw Collectief en het kabinet, maar dat werd nog diezelfde avond ontzenuwd door FDF en de belangenorganisatie voor varkenshouders POV, die nadrukkelijk niet spraken van een akkoord.

Het kabinet is ook niet bezig met een akkoord, althans, zo is dat tot nu toe ook niet aangekondigd. Schouten werkt zoals gezegd aan een pakket aan stikstofmaatregelen dat ze eind januari wil publiceren.

Geen generieke krimp veestapel en geen gedwongen uitkoop

We weten deels al wat erin komt te staan. Zo belooft het kabinet dat er geen generieke krimp komt van de veestapel en geen gedwongen verkoop van boerenbedrijven. Twee beloftes die het kabinet al vanaf het eerste moment doet.

Dit is meteen een heikel punt. De boeren gruwen van iedere vorm van gedwongen uitkoop of het krimpen van de veestapel. Binnen de coalitie is men hierover ook sterk verdeeld. D66 wil dat de veestapel op termijn wordt gehalveerd om stikstof te besparen en de natuur te herstellen. Die opmerking was voor de boeren begin oktober het startsein voor een reeks massale protesten door het hele land. VVD, CDA en ChristenUnie willen niets van een rigoureuze krimp weten.

Het Landbouw Collectief presenteerde zelf ook plannen om de stikstofuitstoot te verlagen. Die overlappen deels met die van het kabinet. Zoals een andere samenstelling van het veevoer (minder eiwit), een maatregel die ook al in de spoedwet is opgenomen. Andere eisen komen deels overeen, zoals de roep om extra geld. Het kabinet heeft in eerste instantie 500 miljoen euro vrijgemaakt voor stikstofmaatregelen, het Landbouw Collectief vraagt om 3 miljard.

Op sommige punten zijn de partijen het niet eens. De agrariërs willen alle zogenoemde 'stikstofrechten' in de sector behouden, maar daar kan het kabinet niet aan toegeven. De uitstoot moet omlaag in de buurt van beschermde natuurgebieden, dus er moeten rechten worden afgeroomd.

Hoe nu verder? "De komende periode werken we de afspraken gezamenlijk verder uit", schreef Schouten maandag na het gesprek met de boeren. "We realiseren ons dat er nog veel ingewikkelde stappen moeten worden gezet en gaan daarmee nu aan de slag", liet Aalt Dijkhuizen, voorzitter van het Landbouw Collectief, diezelfde dag weten.

De komende weken heeft de Tweede Kamer kerstvakantie, er staan dan geen debatten of gesprekken met belangenorganisaties gepland. Waarschijnlijk wordt het stikstofdossier dan heel even met rust gelaten, maar de discussie over welke maatregelen er precies worden genomen laait in januari ongetwijfeld weer op.