De Eerste Kamer steunt de spoedwet voor stikstofmaatregelen, zodat er ruimte ontstaat voor woningbouw, infrastructurele projecten en natuurherstel. De coalitie heeft in de senaat geen meerderheid, maar er waren dinsdagavond genoeg oppositiepartijen die ermee instemden.

Naast coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, stemden ook 50PLUS, de fractie van Henk Otten GO, SGP en de Onafhankelijke SenaatsFractie (OSF) in met de spoedwet van het kabinet. Dat waren ruim voldoende stemmen om de zes zetels die de coalitie tekortkomt te compenseren.

Het ging niet van harte. "Op dit moment is dit een goede tussenstap die de noodoplossing in de bouw mogelijk maakt", zei SGP-senator Peter Schalk (twee zetels) tijdens het debat in de senaat. Schalk benadrukte dat dit niet de "ultieme remedie" is, maar wel nodig is om "de zaak vlot te trekken".

OSF liet voor het debat al via de eigen site weten ermee in te stemmen. "Op dit moment steun ik deze wet. Die geeft boeren de komende tijd zekerheid", laat OSF-fractielid Gerben Gerbrandy optekenen.

Vrijdag zegde Henk Otten, die zich met drie zetels heeft afgesplitst van FVD, al steun toe aan het kabinet. Dit deed hij na een gesprek met premier Mark Rutte en minister van Financiën Wopke Hoekstra. "We laten de Nederlandse economie niet stikken", onderbouwde Otten zijn steun.

50PLUS onderhandelde ook openlijk met het kabinet. De partij wil een onderzoek naar de rekenrente die wordt gebruikt om het vermogen van pensioenfondsen te waarderen. Senator Martin van Rooijen formuleerde dinsdag ook de wens dat er meer seniorenwoningen gebouwd moeten worden. De partij hield zich lang op de vlakte tijdens het debat, maar stemde uiteindelijk alsnog in.

Twee weken geleden gaf de Tweede Kamer al groen licht voor de stikstofmaatregelen.

Ook kritiek op 'juridisch wankele' spoedwet

PVV en FVD lieten weten tegen de wet te stemmen. FVD vindt dat er überhaupt geen sprake is van een stikstofprobleem, de PVV vindt dat er gesleuteld moet worden aan de 160 Natura 2000-gebieden.

Voor GroenLinks gaan de "boterzachte" maatregelen weer niet ver genoeg en daarom stemmen de Eerste Kamerleden van deze partij tegen de wet. "Hier win je de oorlog niet mee", zei GroenLinks-senator Roel van Gurp. Ook de PvdA ging niet akkoord. Het kabinet hoopte op steun van deze partijen zodat er een breed draagvlak voor de maatregelen is in het parlement.

Er was sowieso veel kritiek op de "juridisch wankele" wet, zoals SP'er Rik Janssen die typeerde. "Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan", verwoordde VVD-senator Pim van Ballekom dit gevoel.

Ruimte voor de bouw van woningen en wegen

De spoedwet leidt in eerste instantie tot 'stikstofruimte' die er vooral voor zorgt dat er woningen en wegen gebouwd kunnen worden. De wet maakt in mindere mate natuurherstel mogelijk. Er is in totaal eenmalig 500 miljoen euro voor vrijgemaakt.

Er worden voorbereidingen getroffen voor een drempelwaarde. Zo kunnen bouwvergunningen voor projecten die onder een bepaalde stikstofnorm blijven direct worden afgegeven.

Vooruitlopend daarop wordt eerst in kaart gebracht wat de effecten van de maatregelen in de buurt van beschermde natuurgebieden zijn. Dit wordt met behulp van een zogenoemd stikstofregistratiesysteem gedaan. Op basis daarvan kan worden bepaald of er gebouwd kan worden zonder dat er te veel stikstof vrijkomt.

Het kabinet hoopt de meeste stikstofwinst te behalen met veevoer met minder eiwit. Overtollig eiwit verlaat het dier via mest en urine en dat leidt weer tot stikstofuitstoot.

Het stikstofdossier draait uiteindelijk om natuurherstel. Daarom neemt het kabinet met deze spoedwet ook maatregelen voor de bescherming, de verbetering en het herstel van beschermde natuurgebieden.

Het verlagen van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur (overdag) wordt buiten deze wet om geregeld.