De kleine meerderheid in de Tweede Kamer heeft donderdag met enige tegenzin ingestemd met de spoedwet van minister Carola Schouten (Landbouw) om de stikstofproblemen aan te pakken. GroenLinks en PvdA, nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer, stemden tegen. De SGP zag vooralsnog geen beter alternatief en gaf de wet het voordeel van de twijfel.

"Deze spoedwet is niet ons plan. Het is nodig om uit het juridisch moeras te komen en er niet verder in te zakken", zei SGP-Kamerlid Roelof Bisschop voorafgaand aan de stemming. "Tegelijkertijd schreeuwen aannemers om een eerste stap, zodat er weer genoeg woningen gebouwd kunnen worden. Deze wet biedt daar haakjes voor."

Naast coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, was er steun van 50PLUS, SGP en het oud-VVD-Kamerlid Wybren van Haga. Niet het brede draagvlak waar Schouten op hoopte.

GroenLinks en PvdA toonden zich donderdag tijdens de wetsbehandeling in de Kamer al kritisch over het pakket aan maatregelen zoals dat toen op tafel lag. GroenLinks wil dat de veestapel ook wordt aangepakt en de PvdA waarschuwde voor de juridische (on)houdbaarheid.

De stemverhoudingen leiden tot een probleem in de Eerste Kamer. Als deze uitslag wordt gekopieerd naar de senaat, is er geen meerderheid. Die stemming wordt naar alle waarschijnlijkheid nog voor de kerstvakantie gehouden, maar die datum staat nog niet vast.

Schouten waarschuwt dat spoedwet niet dé oplossing is

Deze spoedwet is niet dé oplossing voor het stikstofprobleem, wordt steeds vanuit het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit benadrukt. "Dit is niet de wet die alles gaat oplossen", zei Schouten donderdag nog in de Kamer.

Dit pakket aan maatregelen moet ervoor zorgen dat het kabinetsstreven om 75.000 woningen per jaar te bouwen gehaald kan worden en zeven infrastructurele projecten hervat kunnen worden. Het zijn oplossingen voor de korte termijn.

De spoedwet zorgt ervoor dat er een drempelwaarde kan worden voorbereid. Met zo'n drempelwaarde kunnen projecten die met de stikstofuitstoot onder een nog te bepalen maximum blijven, worden hervat of worden opgestart.

Nu liggen zo'n achttienduizend projecten stil, omdat de vergunningen zijn uitgegeven op basis van het oude stikstofbeleid dat door de Raad van State eind mei werd verboden.

Diezelfde Raad van State, met naast een rechtsprekende tak ook een adviserende afdeling, had ook veel kritiek op het invoeren van een drempelwaarde. Zo'n instrument is alleen effectief als dat gepaard gaat met een "geloofwaardig en effectief pakket aan maatregelen".

Dat pakket zou in eerste instantie nog deze maand worden gepresenteerd door Schouten, maar dat wordt waarschijnlijk enkele weken later in januari.

Ander veevoer en herstel natuurgebieden

Verder komt er een stikstofregistratiesysteem. Daarmee wordt per gebied in kaart gebracht wat het effect is van stikstofmaatregelen in de buurt van beschermde natuurgebieden. Op basis daarvan kan worden bepaald of er gebouwd kan worden zonder dat er te veel stikstof vrij komt.

Ook wordt met de spoedwet geregeld dat het veevoer een andere, stikstofarme samenstelling krijgt. Dit is een voor de hand liggende methode die van alle maatregelen de meeste stikstofwinst oplevert. Vanwege de huidige druk om stikstof te besparen, wordt er nu werk van gemaakt.

Tot slot regelt de spoedwet de bescherming, de verbetering en het herstel van Natura 2000-gebieden. Voor dat laatste is 250 miljoen euro uitgetrokken.

De maatregel om varkensboeren met overheidsgeld vrijwillig uit te kopen (warme sanering), was al geregeld in het regeerakkoord waar 120 miljoen euro voor was gereserveerd. In het Klimaatakkoord is die maatregel verder uitgebreid met 60 miljoen euro omdat minder varkens ook zorgen voor een lagere CO2-uitstoot.

In dit geval wordt één maatregel, de warme sanering van varkensboeren, in twee verschillende dossiers gebruikt; voor minder stikstof- en minder CO2-uitstoot.

Voor de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur op alle wegen tussen 6.00 uur en 19.00 uur is geen wet nodig. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Verkeer) kan dat daarom zelf regelen. Die maatregel gaat vanaf maart 2020 in, zoals vorige week werd bekendgemaakt.

Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?
77
Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?