De pensioenfondsen die er op dit moment heel slecht voor staan en waarschijnlijk volgend jaar de pensioenen moeten korten, krijgen een jaar uitstel om hun financiële positie te verbeteren, schrijft minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken dinsdag aan de Tweede Kamer.

Als er niets gebeurt, lopen 7,8 miljoen deelnemers bij 27 pensioenfondsen het risico dat hun pensioenen volgend jaar worden gekort. Met de ingreep van Koolmees geldt dat nog voor 600.000 deelnemers bij vier fondsen.

Fondsen krijgen nu dus langer de tijd om orde op zaken te stellen."Kortingen zijn daarmee volgend jaar naar verwachting voor een groot deel van de baan", schrijft Koolmees.

Gepensioneerden profiteren in eerste instantie het meest van het uitstel, al worden werkenden ook geraakt als de pensioenen worden gekort. Daarom is tegelijkertijd afgesproken dat de pensioenpremie niet wordt verhoogd. Dat is weer gunstig voor jongeren en werkenden.

Koolmees hoopt onzekerheid weg te nemen

De balans tussen het vermogen en de (toekomstige) verplichtingen van pensioenfondsen wordt uitgedrukt in de dekkingsgraad. In de nieuwe pensioenafspraken moeten fondsen sneller korten als de dekkingsgraad onder de 100 procent komt, maar mogen daarboven ook sneller verhogen. Zo bewegen de pensioenen beter mee met de economie, is de gedachte daarachter.

Met de stap die Koolmees dinsdag zet, wordt de zogenoemde kritische ondergrens om te korten tijdelijk op 90 procent gezet. Veel fondsen zijn daarmee tijdelijk uit de problemen, maar dat geldt vooralsnog dus niet voor de 600.000 deelnemers bij de vier fondsen.

De problemen zijn niet zomaar opgelost, waarschuwde Koolmees in een toelichting. Pensioenfondsen die in zwaar weer zitten, moeten wel laten zien hoe zij hun financiële positie willen verbeteren.

"Uiteraard heb ik geen invloed op de daadwerkelijke economische ontwikkeling en de ontwikkeling van de dekkingsgraden", liet Koolmees weten. "Maar hiermee neem ik binnen mijn mogelijkheden op korte termijn enige onzekerheid weg bij deelnemers en gepensioneerden."

Koolmees wil 'rust en ruimte' creëren

Het kabinet sloot in juni met werkgevers en de vakbonden het Pensioenakkoord, maar dat moet nog in wetgeving worden uitgewerkt. Met het uitstel haalt Koolmees nu een jaar lang de druk van de ketel zodat de partijen door kunnen werken. "Rust en stabiliteit zijn nodig om dat de komende periode goed te doen."

Het pensioenstelsel wordt vernieuwd, waarbij de regels voor het verhogen en verlagen van pensioenen worden versoepeld. In de afgelopen maanden is de situatie bij veel pensioenfondsen echter verder verslechterd. Daardoor voelde het kabinet de druk om iets te doen aan de dreigende kortingen.

De grootste vakbond FNV kondigde acties aan en oppositiepartijen GroenLinks en PvdA, die nodig zijn voor een meerderheid in de Eerste Kamer voor de pensioenplannen, willen evenmin dat er wordt gesneden in de uitkeringen.

Koolmees zegt de wens van betrokken partijen om niet te korten goed te begrijpen. "Het is evenwel goed om ons te realiseren dat binnen het huidige stelsel kortingen nodig zijn om beloftes die aan alle deelnemers worden gedaan ook waar te kunnen maken", schrijft de bewindsman.

Aanvankelijk wilde de gehele Kamer geen 'onnodige kortingen', maar inmiddels is die eis door de meeste partijen dus bijgesteld naar helemaal geen kortingen voor het komende jaar.

Pensioenfondsen hebben last van lage rente

Pensioenfondsen hebben vooral last van de lage en inmiddels zelfs negatieve rente. Daarnaast speelt de zogenoemde rekenrente de fondsen parten. Met die rekenrente moeten ze hun vermogen berekenen. Hoe lager die rente is, hoe meer geld fondsen in kas moeten hebben.

De PVV, SP, 50PLUS, DENK en Forum voor Democratie willen die rekenrente verhogen zodat pensioenfondsen op papier meer geld hebben, maar Koolmees vindt dit geen oplossing voor het probleem. "Verhoging van de rekenrente betekent immers dat we rendementen waarvan we niet weten of we ze zullen halen nu al uitdelen", schrijft hij.

De Nederlandsche Bank (DNB), de toezichthouder op de pensioenfondsen, heeft al vaker laten weten geen voorstander te zijn van het uitstellen van kortingen omdat het tot een vermogensherverdeling van jong naar oud leidt.

Toch zegt DNB in een reactie wel begrip te hebben voor het uitstel, zodat het Pensioenakkoord in rust kan worden uitgewerkt.