Het kabinet streeft ernaar de gedupeerde ouders in de affaire rond de onterechte terugvordering van de kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst nog dit jaar te compenseren. Dat zei premier Mark Rutte vrijdag na afloop van de ministerraad.

"Er komt snel een compensatieregeling voor de ouders", aldus de premier. "Wij spannen ons in ze nog dit jaar tegemoet te komen"

Donderdag presenteerde de commissie-Donner het langverwachte onderzoeksrapport, waarin het optreden van de Belastingdienst bij de uitkering van kinderopvangtoeslag bij een gastouderbureau in Eindhoven is onderzocht.

Rutte noemde het een "stevig en gedegen" rapport. Hij deelt de conclusie dat de Belastingdienst "de grenzen van de handhaving doelbewust heeft opgezocht en overschreden".

De premier wilde geen excuses maken en verwees door naar staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst). Hij bood wel excuses aan. "Niet alleen excuses voor de gang van zaken, maar vooral voor het feit dat ouders door de Belastingdienst zijn aangewezen als fraudeur."

Commissie fileert handelen Belastingdienst

De commissie, onder leiding van oud-minister en oud-vicepresident van de Raad van State Piet Hein Donner, oordeelde snoeihard over het optreden van de fiscus en stelt dat gedupeerde ouders recht hebben op een ruimhartige compensatie.

Volgens Donner handelde de Belastingdienst met "institutionele vooringenomenheid" door er zonder aanleiding van uit te gaan dat ouders die kinderopvangtoeslag hadden aangevraagd fraudeerden.

Ouders die recht hadden op de kinderopvangtoeslag moesten in sommige gevallen tienduizenden euro's terugbetalen. "Ouders kregen geen duidelijke informatie over wat er van hen werd verwacht en kregen geen kans om onregelmatigheden te herstellen, zodat zij nauwelijks aan deze aanpak konden ontsnappen", concludeert de commissie. "In de jaren die volgden hebben deze ouders geleefd onder een financiële last die ook ingrijpend is geweest voor hun persoonlijke leven."

De commissie concludeert dat de fraudeaanpak van de fiscus het gevolg is van het politieke klimaat dat strenge regels eist bij de bestrijding van fraude. De fraudebestrijdingsmethode van de fiscus "sloot aan bij de wens vanuit de politiek om fraudeplegers hard aan te pakken", aldus de onderzoekers in het rapport.

Donner: 'Eerder duizenden dan honderden gedupeerde ouders'

De commissie-Donner heeft in het onderzoek specifiek gekeken naar de zogeheten CAF 11-zaak uit 2014 waar ouders de toeslag aanvroegen met hulp van een gastouderbureau uit Eindhoven. Hoewel het hier gaat om driehonderd gedupeerde ouders, kan de zaak veel groter uitvallen. Er zijn naar schatting ongeveer 170 CAF-dossiers. "Ik ben bang dat we het eerder over duizenden ouders hebben dan honderden", aldus Donner.

De commissie is nog niet klaar met het onderzoek. Het gaat hier om een tussenrapportage die bedoeld is om zo snel mogelijk met een advies over de compensatie te komen.

In het eindrapport zal de commissie ook onderzoeken of er sprake is geweest van etnisch profileren door de Belastingdienst. In mei van dit jaar kondigde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) aan een onderzoek te starten naar mogelijk etnisch profileren door de fiscus. Uit berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw bleek dat de Belastingdienst aan gastouderbureaus om de tweede nationaliteit van de ouders vroeg en de toeslag van vooral ouders met een migratieachtergrond stopzette.

De commissie-Donner is met de AP in overleg hoe de beide onderzoeken elkaar kunnen versterken.