Het is verreweg de grootste opgave voor het kabinet-Rutte III: de stikstofproblemen. Die zijn niet met een toverstokje op te lossen, waarschuwde premier Mark Rutte al. Bovendien ligt bijna iedere uitweg politiek zeer gevoelig. Begin volgende week komt het kabinet met maatregelen. Wat kunnen we verwachten?

Het kabinet en de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zoeken deze week naar een oplossing om minder stikstof uit te stoten, zodat er in eerste instantie weer ruimte ontstaat om woningen te bouwen.

Want sinds de Raad van State, de hoogste bestuursrechter, eind mei het stikstofbeleid van het kabinet heeft afgekeurd, liggen ongeveer achttienduizend projecten stil.

Aanvankelijk werd de verwachting gewekt dat het kabinet vrijdag met de eerste oplossingen zou komen, maar Rutte liet woensdagavond weten dat dit niet eerder dan begin volgende week wordt.

"Het gaat nog over doorrekeningen en juridische kwesties", zei Carola Schouten, de minister van Landbouw die het stikstofberaad coördineert.

Er worden weer mondjesmaat bouwvergunningen afgegeven, maar dat zijn niet de grote stappen waar het kabinet naar streeft. Tegelijkertijd moeten de maatregelen in tegenstelling tot het oude stikstofbeleid dit keer wel juridisch robuust zijn, anders loopt de overheid weer tegen een vernietigende rechterlijke uitspraak aan.

De coalitie en het kabinet hebben een lijst met mogelijke maatregelen die snel genomen kunnen worden. Een aantal daarvan lekte deze week uit.

Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?
77
Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?

Rutte verzekert: Geen taboes in coalitie

Er zijn binnen de coalitie geen taboes, verzekerde Rutte. Die luxe kan de coalitie zich op dit dossier niet veroorloven.

Wie in het overzicht van het RIVM opzoekt welke sector de meeste stikstof uitstoot, ziet dat de meeste winst valt te behalen bij de landbouw (46 procent) en het wegverkeer (6 procent). De bouw is slechts verantwoordelijk voor minder dan 0,6 procent van de stikstofneerslag.

Zie daar de eerste politieke problemen. VVD, ChristenUnie en vooral het CDA hebben veel kiezers onder de boeren. We hebben gezien hoe gespannen de sfeer onder de agrariërs is vanwege de milieumaatregelen waar zij mee te maken hebben en nog mee te maken krijgen.

Er is al gesproken over vrijwillige uitkoop van boeren of verplichte verplaatsing als een vervuilende boerderij dicht bij beschermd natuurgebied (Natura 2000-gebied) staat, maar dat is een langdurig proces en daarmee ook een oplossing voor de lange termijn.

Boeren moeten op korte termijn misschien wel rekening houden met een aanpassing in hun veevoer en het minder uitrijden van mest op hun land om de stikstofuitstoot tegen te gaan.

Langzamer rijden betekent 75.000 woningen bouwen

RTL Nieuws meldde dat als de maximumsnelheid in het hele land naar 100 kilometer per uur wordt verlaagd er ruimte ontstaat voor de bouw van 75.000 woningen in 2020.

Weer zo'n politiek heikel punt. Want het lijkt een relatief snelle oplossing, maar dat ligt bij 'vroempartij' (dixit Rutte) VVD heel gevoelig. De liberalen willen lekker kunnen doorrijden op de snelwegen en zien de bordjes met 130 kilometer per uur als een belangrijk tijdens de kabinetsformatie 2012 binnengehaald punt.

Toch is het voor VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff inmiddels bespreekbaar om overal in het land maximaal 100 kilometer per uur te gaan rijden, mits je daar de bouwsector mee redt.

Nog meer mogelijke oplossingen binnen de mobiliteit: een autoloze zondag op een vaste dag in de maand, schreef het AD. De ChristenUnie opperde vorige maand al eerder een soortgelijke maatregel, maar dan niet voor het hele land en ook niet maandelijks. Toen vond de partij een onwelwillende verkeersminister (Cora van Nieuwenhuizen) tegenover zich.

De Europese Commissie voert de druk verder op

Woensdagmiddag bespreken het kabinet en de coalitie de mogelijke oplossingen.

Dat doen ze in de wetenschap dat de Europese Commissie de druk op dit dossier nog verder opvoert. Volgens de Volkskrant heeft Brussel aan Den Haag laten weten dat er ferme maatregelen worden verwacht die juridisch houdbaar zijn.

Daarmee wordt het nog ingewikkelder om te balanceren tussen de economische belangen, het milieu en de politieke gevoeligheden.