Boeren hoeven wat minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) niet te vrezen dat zij verplicht moeten stoppen met hun boerenbedrijf of dat de veestapel wordt gehalveerd om aan de stikstofuitspraak tegemoet te komen.

"Ik heb nooit gezegd dat er geen krimp komt in de veestapel, maar een generieke halvering vind ik niet onderbouwd", zei Schouten donderdag in het Kamerdebat over de plannen van haar ministerie voor komend jaar.

"Gaat het sowieso om het krimpen van de veestapel of om het verlagen van de stikstofuitstoot? Ik geloof in een combinatie."

Het voorstel om de veestapel te halveren, komt van D66 en krijgt openlijk veel steun van de Partij voor de Dieren en GroenLinks. Maar de boeren zijn woedend over deze uitspraak en ook een deel van de Tweede Kamer, waaronder coalitiepartijen VVD, CDA en ChristenUnie, wil hier niets van weten.

Dat er minder dieren gehouden moeten worden vanwege de uitstoot van stikstof, is wel duidelijk. "Ook de natuur kent grenzen", zei Schouten. Voor een oplossing is alleen "een lange adem" nodig.

Omslag in de landbouw gaat soms pijn doen

Daarbij is het uitgangspunt dat boeren alleen op vrijwillige basis stoppen. "Boeren die willen stoppen, helpen we daarbij. Maar er moet ook een plek zijn voor degenen die willen blijven", aldus de bewindsvrouw.

Op aandringen van Partij voor de dieren en GroenLinks gaf Schouten toe dat de omslag in de landbouw ondanks de vrijwillige basis soms pijn gaat doen. "De keuzes worden natuurlijk ook op het boerenerf gevoeld."

Ook hier haalde D66 de woede van de boeren zich weer op de hals door verplichte sluiting van bedrijven niet uit te sluiten.

Warme sanering varkenshouderij al per november van start

Al dan niet toevallig ging er tijdens het debat een brief naar de Kamer dat de zogenoemde 'warme sanering' van de varkenshouderij al in november wordt gestart en tot 15 januari 2020 duurt. Voor de regeling om een boerenbedrijf met behulp van overheidsgeld te stoppen, is 180 miljoen euro vrijgemaakt.

Het plan werd al in het regeerakkoord in 2017 aangekondigd en is daarom ook niet specifiek gericht op het verminderen van de stikstof bij beschermde natuurgebieden. Het belangrijkste doel is om de stankoverlast in gebieden met veel vee te verminderen.

Duizenden projecten liggen stil

De methode om de stikstofuitstoot bij economische activiteiten te compenseren, werd eind mei door de Raad van State afgekeurd omdat beschermde natuurgebieden er te veel onder lijden. Sindsdien liggen ongeveer achttienduizend projecten, van wegenbouw tot de aanleg van windmolenparken, stil.

Een commissie onder leiding van oud-minister Johan Remkes adviseerde het kabinet hoe de stikstofuitstoot kan worden teruggebracht. Het verlagen van de maximumsnelheid en het verkleinen van de veestapel in de buurt van beschermde natuurgebieden springen het meest in het oog.

Vorige week demonstreerden tienduizenden boeren op het Malieveld in Den Haag omdat zij vinden dat het stikstofadvies de zoveelste maatregel is die hun het werk belemmert en in een kwaad daglicht stelt. De boeren hebben aangekondigd om op 16 oktober opnieuw naar het Binnenhof te komen om te demonstreren tegen het "saneren en demotiveren" van hun beroepsgroep.