Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok heeft de Turkse ambassadeur in Nederland ontboden. De bewindsman roept de ambassadeur op het matje om zijn afkeuring uit te spreken over de Turkse inval van het noordoosten van Syrië.

Blok stelt dat "niemand is gebaat bij de mogelijk verschrikkelijke humanitaire gevolgen" van de Turkse inval. De minister wijst erop dat de militaire acties nieuwe vluchtelingenstromen op gang kunnen brengen en Islamitische Staat (IS) in de kaart kan spelen.

Hij noemt de inval "schadelijk voor de stabiliteit in de regio". Blok eist via de ambassadeur meer duidelijkheid over "de gevolgen van de operatie" en beraadt zich op eventuele vervolgstappen.

Het ontbieden van een ambassadeur wordt in diplomatieke kringen als een zwaar middel gezien.

Tweede Kamer wil Europese sancties

Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer al over de situatie aan de Turks-Syrische grens. Wat een meerderheid van de Kamer betreft moet minister Blok op Europees niveau aandringen op sancties tegen de Turken. In ieder geval CDA, D66, SP, GroenLinks, PvdA en SGP scharen zich achter een motie van ChristenUnie-Kamerlid Joel Voordewind die pleit voor maatregelen om Turkije economisch te treffen.

Zo maken de Turken deel uit van de douane-unie van de Europese Unie en wat Voordewind betreft moet de EU bekijken hoe de handelsvoordelen van de Turken geraakt kunnen worden. Ook persoonsgerichte sancties als een stop op visumuitgiften voor Turkse ministers en Turkse militairen behoren tot de mogelijkheden.

Minister Blok zei dinsdagavond nog niet vooruit te kunnen lopen op sancties, omdat er op dat moment nog geen sprake was van een inval. Tegelijkertijd sloot hij maatregelen niet uit. Donderdag laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten dat Nederland de komende dagen met de Europese partners en NAVO-bondgenoten in gesprek zal gaan over vervolgstappen.

Zorgen om gevolgen voor Nederland

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan kondigde dinsdagmiddag de inval van de Turkse strijdkracht in het noordoosten van Syrië aan. De militaire actie volgt na het onaangekondigde besluit van de Amerikaanse president Donald Trump om de Amerikaanse troepen in het gebied terug te trekken.

De Koerden voerden samen met westerse bondgenoten een jarenlange strijd tegen IS, maar lijken er nu alleen voor te staan.

De inval is gericht op het verdrijven van de Koerdische strijdkrachten, die tot voor kort met behulp van de Amerikanen het gebied in het noordoosten controleerden. Erdogan wil van het gebied een "veilige zone" maken waar de Syrische vluchtelingen naartoe kunnen keren.

Naast de mogelijk grote humanitaire gevolgen die de strijd in de regio kan hebben, kan de inval ook verregaande consequenties voor Europa en Nederland hebben. Momenteel bewaken de Koerdische strijdkrachten de gevangenkampen in Syrië waar IS-strijders in worden vastgehouden.

De Amerikanen deden in de afgelopen maanden nog een beroep op de Europese bondgenoten om de Koerden samen met de Amerikanen te ondersteunen, maar de Europese partners, inclusief Nederland, gaven geen gehoor aan het sturen van grondtroepen naar de regio.

Bewaking van IS-kampen

De vraag is hoelang de Koerden de bewaking voor hun rekening kunnen nemen, voordat zij zich in de strijd tegen het Turkse leger mengen. Dat zou ertoe kunnen leiden dat de gevangen vrijkomen en IS zich kan hergroeperen en kan profiteren van Turkse inval.

Een deel van de Tweede Kamer vreest niet alleen dat de strijd zal leiden tot nieuwe vluchtelingenstromen, maar maakt zich ook zorgen om een mogelijke terugkeer van IS-strijders naar Europa en ook Nederland.

Momenteel verblijven 55 volwassene Nederlandse uitreizigers en negentig Nederlandse kinderen (onder de leeftijd van achttien jaar) in de Koerdische kampen in Syrië, blijkt uit de laatste cijfers van de AIVD.