Premier Mark Rutte is op dit moment niet bereid om extra geld uit te trekken voor de versterking van de politie en de bestrijding van het lerarentekort. Ook is hij terughoudend met het inzetten van belastingverlaging voor grote bedrijven als drukmiddel om de lonen te laten stijgen.

Dat zijn de belangrijkste conclusies van de Algemene Politieke Beschouwingen donderdag waar de Tweede Kamer opnieuw stilstond bij de moord op strafrechtadvocaat Derk Wiersum.

Een moord die door Rutte gezien wordt als een "aanval op de rechtsstaat". De strijd die Nederland voert tegen de zware georganiseerde criminaliteit is volgens de premier ingewikkeld, maar zal gewonnen worden. "De tegenstander maakt het ons niet makkelijk. De strijd is complex, maar die zullen we winnen."

Hoewel de gehele Kamer zich achter die woorden van de premier schaarde, klonk er ook kritiek. Geert Wilders vraagt zich af of politie, justitie en het bestuur in Nederland nog wel het gezag hebben.

'Wie heeft in Nederland het gezag?'

Wilders benadrukte dat meer agenten nodig zijn om de cocaïnemaffia aan te pakken. "Ik zeg niet dat de moord had kunnen worden voorkomen, maar hadden we niet eerder meer kunnen doen?", aldus de PVV'er die in herinnering bracht dat de politie al langer vraagt om meer mensen. "Waarom hebben we niet geluisterd naar de politie?"

De PVV-leider kreeg bijval van Lodewijk Asscher (PvdA). "De steden melden ons: wij hebben te weinig rechercheurs en te weinig gespecialiseerde capaciteit." De sociaaldemocraat vindt dat als Rutte zegt dat dit kabinet er alles aan zal doen om de rechtsstaat te beschermen, hij ook moet zeggen dat de politie op sterkte wordt gebracht.

De premier beloofde geen extra geld en wees erop dat er al geïnvesteerd wordt in extra agenten en de aanpak van ondermijning.

'Eerst cao, dan eventueel meer geld voor onderwijs'

Ook voor het onderwijs heeft het kabinet op dit moment geen extra geld. De premier zei een eenmalige financiële bijdrage te willen leveren, maar dan moeten de onderwijsbestuurders en onderwijsvakbonden wel eerst tot een nieuw cao komen. De onderhandelingen liggen al sinds juni stil.

Rutte wijst erop dat er momenteel al 285 miljoen euro op de plank ligt. Ook dat geld is pas beschikbaar als er nieuwe afspraken zijn gemaakt over de arbeidsvoorwaarden.

Hoeveel het kabinet bereid is eenmalig opzij te zetten, is niet bekend.

PvdA wil ruim half miljard voor lerarensalarissen

Wat PvdA-leider Lodewijk Asscher betreft is er 560 miljoen euro extra nodig om de salarissen in het basisonderwijs gelijk te trekken met de salarissen in het voortgezet onderwijs. Dat zou ervoor zorgen dat meer mensen ervoor kiezen om voor de klas te staan.

Asscher noemt het een politieke keuze om met de economische groei en de overschotten op de begroting niet te kiezen voor het onderwijs.

Of Rutte de wens van de linkse oppositie kan negeren, valt te bezien. De PvdA is samen met GroenLinks een sleutelpartij in de Eerste Kamer nu de coalitiepartijen sinds maart van dit jaar geen meerderheid meer hebben in de senaat.

Rutte wil niet meer dreigen met verlaging winstbelasting

In het debat kwam ook de loonontwikkeling in het bedrijfsleven aan bod. Voor het kabinet en de coalitiepartijen wordt 2020 een belangrijk jaar waarin het economisch herstel en de groei van de economie gevoeld moet worden in de portemonnee van de burger. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is gebleken dat mensen de economische groei niet terugzien in het dagelijks leven.

De loonstijging blijft volgens het Centraal Planbureau (CPB) dit en komend jaar steken op gemiddeld 2,5 procent. Vakbond FNV en ook Rutte zelf hebben eerder gezegd te hopen op een stijging van 4 tot 5 procent.

Om het bedrijfsleven ertoe te bewegen de salarissen te verhogen, heeft het kabinet aangekondigd de verlaging van de winstbelasting voor grote bedrijven een jaar uit te stellen en te kiezen voor een minder harde verlaging: van 22,25 procent niet naar 20,5 procent, maar naar 21,7 procent.

D66'er Rob Jetten wil dat het kabinet de optie om de verlaging van de winstbelasting terug te draaien nadrukkelijk als stok achter de deur houdt als blijkt dat het bedrijfsleven niet tegemoetkomt aan de eis om de lonen met 4 tot 5 procent te doen stijgen."Als de lonen niet stijgen, moet de verlaging van tafel", zei Jetten.

'Lasten voor bedrijfsleven niet verder laten stijgen'

Het voorstel om de winstbelasting als koevoet te gebruiken, is overigens afkomstig van Rutte zelf. Onlangs dreigde hij op een VVD-congres de verlaging van de vennootschapsbelasting terug te draaien als de lonen niet omhooggaan.

Als premier zegt Rutte nu te moeten oppassen "dat de lasten voor het bedrijfsleven niet nog verder stijgen". Ook vindt hij nu het eventueel terugdraaien van de winstbelasting "een lomp instrument" dat alle bedrijven over één kam scheert. "Balans is cruciaal", meent de minister-president.