Premier Mark Rutte beantwoordt donderdag op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen de vragen die woensdag zijn gesteld. Volg alles in dit liveblog.
- Er komt vooralsnog geen extra geld voor onderwijs, de politie en loonsverhoging.
- De winstbelasting voor multinationals wordt niet nog verder verlaagd.
- Het debat verliep beide dagen rustig, vooral vergeleken met vorig jaar.
- De debatten werden overschaduwd door de liquidatie van advocaat Derk Wiersum.
Bedankt voor het lezen en nog een fijne nacht!


Met andere woorden: als de rijksuitgaven stijgen, stijgt de bijdrage aan het gemeentefonds. Als de rijksuitgaven dalen, daalt de bijdrage aan het gemeentefonds.
Dat zorgt voor veel onzekerheid bij de lagere overheden. Dat moet anders, vindt een meerderheid van de Kamer.

Kamerleden moeten vaak opboksen tegen ministeries met veel meer slagkracht. Dat schaadt de taak die de parlementariërs hebben om de macht te controleren.
Dat is niet genoeg voor een meerderheid. Bovendien is het heersende idee niet dat de overheid de loonsverhoging dicteert, dat doet de markt.
De juryvoorzitter: "Uit het hoofd hield Lodewijk Asscher een herkenbaar en meeslepend verhaal dat goed te volgen was. Tijdens zijn interrupties was hij slim in het kiezen van zijn woorden en handig op zoek naar samenwerking."

Lodewijk Asscher won vandaag de debatprijs voor zijn bijdrage tijdens de #apb2019. Lees het hele juryrapport hier: https://t.co/hSaWoltEic
- Avatar
- Auteur
- Het Nederlands Debat Instituut
- Moment van plaatsen
De GroenLinks-leider houdt ook een pleidooi niet te tornen aan de beschermde natuurgebieden in het kader van de stikstofuitspraak.
Verder wil Klaver een debat op hoofdlijnen over het investeringsfonds.
Over de motie zal later op de avond worden gestemd, maar die zal geen meerderheid krijgen.

Rutte houdt een uitgebreid betoog over het Nederlandse politieke landschap en hoe dat volgens hem werkt. Hij neemt het Klimaatakkoord als voorbeeld. Hij vertelt hoe lastig dat was rond de jaarwisseling, maar dat het met een breed maatschappelijk speelveld toch is gelukt het eens te worden. "Hadden we dat beter kunnen doen? Misschien wel, maar dat is achteraf."
Hij reflecteert ook op hoe we in Nederland omgaan met hiërarchie. "Op straat is het: 'Hey Mark.'" Dat is totaal anders vergeleken met Frankrijk waar de president sinds Lodewijk XIV veel formeler is, aldus de premier.
Het versplinterde politieke landschap hoort daar volgens Rutte ook bij. "Sommige mensen willen een kiesdrempel. Mijn partij is er zelfs voor. Nou ik dus niet! Het toppunt van democratie is als hier 150 partijen zitten."
Rutte zegt tot slot Nederland vanuit "een ideeënstrijd" beter te willen maken.


Klaver (GroenLinks) vindt alleen dat dit geen ordervoorstel is en wil verder met het debat. Kamervoorzitter Arib moet even schorsen om te overleggen wat er moet gebeuren.
Wilders gaat er uiteindelijk mee akkoord om zijn vraag in een motie vast te leggen en dus komt er geen hoofdelijke stemming.
Voor Wilders is een oordeel van het kabinet belangrijk, omdat uit documenten zou blijken dat het ministerie van Justitie en Veiligheid zich inhoudelijk zou hebben bemoeid met de vervolging van de PVV-leider. Ook dat zou een schending van de scheiding der machten zijn.

De Algemene Onderwijsbond (AOb) en de PO-Raad zijn sinds juni niet meer met elkaar in gesprek. De werkgevers boden een loonsverhoging van 4 procent, maar dat was voor de werknemersvereniging onvoldoende. Intussen ligt er 285 miljoen euro op de plank. Het geld komt pas beschikbaar als de partijen weer om tafel gaan.
Als er een cao wordt afgesloten, dan is het kabinet bereid eenmalig een extra bedrag uit te trekken om de salarissen te verhogen en het het lerarentekort terug te dringen.
Er is wel extra geld beschikbaar gesteld door dit kabinet. Voor volgend jaar is dat 330 miljoen euro om de werkdruk te verlichten. Dat bedrag loopt volgend jaar op naar 450 miljoen euro structureel. Voor de verhoging van de lerarensalarissen op de basisscholen komt er ieder jaar 280 miljoen euro bij.


Woningcorporaties die bouwen in gebieden waar de woningnood hoog is, krijgen de komende tien jaar jaarlijks een korting van 100 miljoen euro op die heffing, zodat er weer financiële ruimte ontstaat om te bouwen.
Rutte is niet van plan de verhuurdersheffing helemaal te schrappen.
Marijnissen (SP) en Asscher (PvdA) vinden het te weinig. "Dit beperkt jonge mensen bij het vinden van een betaalbare woning", zegt Asscher.
Rutte zegt in dit soort situaties regelmatig dat hij "keuzes moet maken uit schaarste". Dat doet hij nu ook.
Het wordt een uitdaging om de Belastingdienst, die kraakt onder oude ICT-systemen, dit door te laten voeren. Aan het einde van dit jaar is het onderzoek afgerond, zegt Rutte.
"Straks komt er zo'n joviale VVD-oplossing", zegt Van Kooten-Arissen. De commissie staat namelijk onder leiding van de voormalige VVD-minister Remkes.
Rutte begint te lachen, hij ziet die kwalificatie duidelijk niet als een belediging. Hij besluit dat de oplossing in ieder geval juridisch houdbaar moet zijn.
Afgelopen mei oordeelde de Raad van State dat de manier van stikstofreductie, het Programma Aanpak Stikstof (PAS), bij het afgeven van vergunningen in strijd is met Europese regels, omdat het schadelijk is voor beschermd natuurgebied.
Dit betekent dat achttienduizend infrastructuur-, woningbouw-, landbouw- en klimaatprojecten opnieuw moeten worden bekeken en worden beoordeeld. Tot die tijd ligt alles stil. Het kabinet kwam met een eerste oplossing om een deel van de projecten weer op gang te krijgen. Later deze maand komt een speciale commissie met een advies.
"Daar zijn geen plannen voor", verzekert Rutte. Bovendien kun je niet zomaar aangewezen beschermde natuurgebieden terugdraaien. Er zijn volgens hem geen taboes bij het zoeken naar oplossingen.
Jetten pleit vooral voor het bouwen van "de broodnodige woningen". Want ook die projecten liggen stil vanwege de stikstofuitspraak.
Rutte erkent dat er veel fout gaat en dat die diensten cruciaal zijn. De premier wil alleen niet meteen naar schuldigen gaan zoeken.



Premier Rutte wil zich niet scharen achter het standpunt van D66'er Jetten die oproept om de verlaging van de winstbelasting in te zetten als drukmiddel om ervoor te zorgen dat het grote bedrijfsleven de salarissen omhooggooit.
Het kabinet verlaagt de winstbelasting voor het grote bedrijfsleven, maar doet dat minder hard en bovendien een jaar later dan gepland. De oproep van Jetten lijkt in lijn met het dreigement dat Rutte eerder als VVD-leider op een congres had gedaan. Daar dreigde hij ook de verlaging van de winstbelasting terug te draaien als de lonen niet omhoog zouden gaan.
Gek genoeg herhaalt premier Rutte de woorden van VVD-leider Rutte donderdag niet. "We moeten voorzichtig zijn, omdat de lasten voor bedrijven al toenemen ten gunste van de mensen", aldus Rutte. "Balans is cruciaal."
Jetten noemt de uitspraken van Rutte "teleurstellend".
Er is nog geen definitief besluit over de Volksbank genomen. Rutte zegt wel dat Nederland al een dergelijke bank kent, namelijk de Rabobank. Dat is een coöperatieve bank, waarbij de leden de eigenaar zijn in plaats van de aandeelhouders.
DENK-leider Tunahan Kuzu wil van Rutte weten wat het met het vertrouwen in de samenleving doet als het kabinet mooie groeicijfers laat zien en aankondigt miljarden te pompen in een investeringsfonds, terwijl de lonen achterblijven. Kuzu verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat 70 procent van de Nederlanders het economisch herstel niet in de portemonnee heeft gevoeld.
Rutte snapt dat mensen denken: eerst zien, dan geloven. Hij erkende eerder al dat het het kabinet niet gelukt is om ervoor te zorgen dat mensen voelen dat het weer beter gaat. Hij doet geen beloftes dat het volgend jaar wel beter gaat, maar is positief dat het pakket van lastenverlichtingen van 3,4 miljard vanaf 2020 te voelen is.

Rutte vindt de loonontwikkelingen op dit moment "fatsoenlijk". Hij ziet dat de lonen bij de overheid zijn gestegen en niet achterlopen bij de lonen in het bedrijfsleven.
Het Centraal Planbureau (CPB) raamt dat de loonstijging bij bedrijven dit en volgend jaar uitkomt 2,5 procent. Voor dit jaar is dat lager dan de inflatie (2,6 procent), in 2020 stijgen de prijzen met 1,3 procent, aldus het planbureau.
Dat is deels kabinetsbeleid, erkent Rutte. Vooral werkenden moeten erop vooruitgaan. Bovendien is nivelleren van dit kabinet geen doel op zich.
Rutte benadrukt dat er voor komend jaar ruim 3 miljard euro wordt geïnvesteerd in koopkracht door lagere belastingen en hogere kortingen.
NU.nl heeft en handige tool waarmee je kunt zien wat de kabinetsplannen voor 2020 voor jou betekenen:
Check hier wat Prinsjesdag doet met jouw koopkracht
