Na Prinsjesdag volgen de Algemene Politieke Beschouwingen, het belangrijkste debat van het jaar. Tijdens deze twee dagen debatteert de Tweede Kamer met het kabinet over de plannen voor volgend jaar.

Daarmee sluiten wij dit liveblog. De belangrijkste punten op een rij: 

  • Oppositiepartijen SP, GL en PvdA vragen in hun gezamenlijke tegenbegroting om hogere lonen.
  • Dijkhoff (VVD) wijst op de maatschappelijke rol die bedrijven vroeger vervulden.
  • Asscher (PvdA) vraagt om meer geld voor lerarensalarissen. 
  • Donderdag beantwoordt premier Rutte de gestelde vragen en gaat hij met de Kamer in debat.
  • PVV en 50PLUS willen garanties dat de pensioenen niet worden gekort

Bedankt voor het lezen en nog een fijne nacht!
woensdag 18 september om 23:18
En daarmee is er een einde gekomen aan het debat.

Arib maakt nog een laatste opmerking over de dood van advocaat Derk Wiersum. 

"Het is afschuwelijk en ongekend voor onze rechtsstaat. Namens de Tweede Kamer wens ik zijn vrouw, zijn twee kinderen en zijn geliefden heel veel sterkte toe."

De Kamer roffelt instemmend op de bankjes.
woensdag 18 september om 23:05
Het is de beurt aan de allerlaatste spreker van vandaag: Femke Merel van Kooten-Arissen. Afgelopen zomer stapte ze uit onvrede uit de Partij voor de Dieren en nam haar zetel, tot onvrede van Thieme, mee.


woensdag 18 september om 22:59
Baudet wil dat mensen met een migratieachtergrond zich aanpassen aan Nederland. Hoe zit dat dan met Klaver, vraagt de GroenLinks-leider zelf? "Mijn oma komt uit Indonesië en mijn vader uit Marokko. Ben ik dan niet aangepast?"

Baudet wil niet op individuele gevallen ingaan, maar volgens Klaver gaat het daar juist wel om. "Je kunt Nederland niet platslaan."

Ook Jetten slaat hier op aan. "Kunnen we afspreken dat derde en vierde generatie immigranten gewoon zichzelf kunnen zijn in Nederland?", vraagt de D66-fractieleider.

De FVD-leider houdt vol dat de integratieproblemen "zeer groot" zijn.
woensdag 18 september om 22:35
Baudet krijgt van Klaver de vraag of hij aangifte gaat doen van fraude, iets waar hij zijn oud-partijgenoot Henk Otten van beschuldigt. Baudet somt namelijk een aantal criminaliteitscijfers op in relatie tot allochtonen met een niet-westerse achtergrond. "Ik heb fraude verijdeld", zegt Baudet, maar hij doet geen aangifte. 

"U heeft het over een mogelijke poging tot fraude en u zegt: ik heb het afgedaan binnen de partij. Als u anderen de maat neemt, moet u zelf ook aangifte doen. Als u een grote mond heeft om de partij op te schonen, doe dat dan ook in uw eigen partij", zegt Klaver.

Dat "opschonen" heeft FVD ook gedaan, zegt Baudet. Otten is inmiddels uit de partij gezet. Hij doet alleen geen aangifte. Dat neemt teveel tijd in beslag, liet hij eerder weten.

Otten heeft overigens wel aangifte gedaan tegen Baudet vanwege smaad.
woensdag 18 september om 22:29
FVD-leider Baudet tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen (ANP).
woensdag 18 september om 22:23
De laatste sprekers worden niet meer geïnterrumpeerd. De meeste fractieleiders hebben hun punt ook al gemaakt eerder in het debat. Op die manier hopen ze ook zichtbaarder te zijn in de media, dan wanneer ze pas hun punt maken op het moment dat ze aan de beurt zijn.

Zo vliegen Thieme (Partij voor de Dieren), Krol (50PLUS), Van der Staaij (SGP) en Kuzu (DENK) door hun spreektijd heen.
woensdag 18 september om 21:47
Er gaan stemmen op voor meer ondersteuning voor Kamerleden. D66-fractieleider Jetten wierp vorige week al een balletje hierover op. Segers en Krol pleiten er nu ook voor. Zo hopen de parlementariërs dat ze meer slagkracht hebben om het kabinet te controleren.
woensdag 18 september om 21:18
Ook Segers stipt het stikstofprobleem aan."Dit verhaal van ons stikstofprobleem is eigenlijk ook het verhaal van Nederland. Het verhaal van ons allemaal", zegt de CU-voorman. "We willen alles. We willen het nu. En we willen het allemaal tegelijk op dat hele kleine stukje aarde."
woensdag 18 september om 21:08
De dinerpauze is voorbij en Segers van de ChristenUnie is aan het woord. Al voor zijn inbreng bracht de partij naar buiten dat ze iets willen doen aan de schommelingen in de budgetten van de gemeentebegroting. Segers krijgt in ieder geval steun van D66. 

De ChristenUnie wil ook dat de Kamer onderzoek gaat doen naar falende overheidsinstanties, zoals we tegenwoordig zien bij de Belastingdienst, het UWV en het CBR. 
 
woensdag 18 september om 19:27
Het debat is tot 20.20 uur geschorst. Dan melden wij ons weer. Lees intussen hier een uitgebreid debatverslag.
woensdag 18 september om 19:25
PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft complimenten voor het kabinet. Hij ziet economische groei en gunstige koopkrachtvoorspellingen, maar is ook kritisch. “Er klopt iets niet. Mooie woorden en beloften hebben niet bij iedereen effect. Belofte van vooruitgang wordt niet gevoeld. Voor middengroepen is het koopkrachtverhaal niet voldoende.”

Asscher ziet dat er een begrotingsoverschot is, maar de miljarden naar de schatkist gaan. “Wat heeft het kabinet gedaan met de rijkdom? De btw is verhoogd, de energierekening is verhoogd.”

Asscher herhaalt zijn pleidooi dat er meer geld naar het onderwijs moet. Hij wijst erop dat er scholen zijn die kinderen pas vanaf vijf, in plaats van vier jaar aannemen op school. Ook worden er kinderen naar huis gestuurd en zijn er scholen die vanwege het lerarentekort noodgedwongen een vierdaagse in plaats van vijfdaagse schoolweek hanteren.
woensdag 18 september om 18:56
Jetten houdt een pleidooi over de tolerantie in Nederland richting niet-westerse allochtonen. Hij maakt zich zorgen over het wantrouwen dat er heerst tussen de verschillende bevolkingsgroepen. "Wat gaat de premier doen om de laatste drempels weg te nemen voor al die Nederlanders met een migrantenachtergrond die worden geweigerd voor een stage of een baan?"

Hij maakt, zonder zijn naam te noemen, een sneer naar CDA-minister Hoekstra. In een speech vroeg de bewindsman zich hardop af in welke mate we immigratie en integratie succesvol kunnen dragen. Tegelijkertijd zag Hoekstra tijdens zijn verblijf in het buitenland de kracht van diversiteit. "Woorden hebben gevolgen", zegt Jetten.

De D66'er ziet ook dat niet alles goed gaat en wil ook de problemen van immigratie aanpakken. "We moeten hard optreden tegen radicale moslims."
woensdag 18 september om 18:25
Jetten wordt geconfronteerd met het leenstelsel. D66 is officieel nog steeds voorstander van de maatregel die in 2015 de basisbeurs voor studenten verving. 

Het idee was investeringen in het onderwijs, maar het is de vraag of het geld wel op de juiste plek terecht is gekomen. Daarnaast mocht het niet ten koste gaan van de toegankelijkheid. Wat dat laatste betreft gaat het nog goed, zegt Jetten.

"Het is een zoektocht om de aanvullende beurs te verhogen zodat meer jongeren kunnen doorstromen naar hoger onderwijs", zegt Jetten als antwoord op DENK-leider Kuzu.

Verder wil Jette niet gaan. "Ik ga niet beloven dat de oude basisbeurs weer terug moet", zegt de D66-fractieleider. Dan krijgen sommige studenten volgens hem een beurs die ze helemaal niet nodig hebben. "De jonge bouwvakker betaalt dan voor de toekomstige advocaat."

Jetten wil het onderwerp niet per se over de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 te tillen. "Als we er de komende twee jaar uit kunnen komen, dan doe ik dat graag."
woensdag 18 september om 18:21
Coalitiepartners D66 en ChristenUnie herhalen hun standpunten met betrekking tot de verruiming van euthanasie. Het is bekend dat D66 vindt dat mensen op hogere leeftijd die het leven als voltooid zien hun leven kunnen beëindigen.

CU-leider Segers wil van Jetten weten of zijn partij de uitkomsten van een onderzoek naar voltooid leven serieus wil nemen, alvorens een voorstel in te dienen die de euthanasiewetgeving verruimd. Daar is Jetten kort over: "Ja".

Hij verzekert de christelijke coalitiegenoot dat zijn partij niet lichtzinnig met voltooid leven omgaat. Voordat er sprake is van euthanasie zal er uitgebreid gesproken worden met de betrokkene om vast te stellen dat er echt sprake is van een voltooid leven.

Segers is bang mensen die een beroep zullen doen op voltooid leven niet moe zijn van het leven, maar moe zijn van de omstandigheden waarin zij verkeren. Hij vindt dat mensen geholpen moeten worden om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van leven verbetert.

Ook daar is Jetten het mee eens. "Het voorstel is voor mensen die zeggen: mijn leven is voltooid. Wij willen niet dat deze mensen op een onmenselijke wijze zelf een einde maken aan het leven op een manier die wij verschrikkelijk vinden."
woensdag 18 september om 18:16
Klaver wil van Jetten weten wat D66 gaat doen om de zogenoemde 'Urgenda-uitspraak' te halen, het vonnis waarin de Staat voor 2020 de benodigde tonnen CO2-uitstoot moet reduceren. 

Klaver wil zo snel mogelijk concrete voorstellen van het kabinet, maar Jetten verwijst de vraag door naar minister Wiebes (Klimaat). De bewindsman had al toegezegd met nadere maatregelen te komen, maar om welke maatregelen het precies gaat en voor wanneer die moeten worden voorgesteld, is tot ergernis van de GroenLinkser onduidelijk. 

In het Urgenda-vonnis stelt de rechter dat de overheid zich aan de eigen, in het Energieakkoord gestelde, doelen hoort te houden.

Voor het einde van dit jaar moeten de broeikasgassen (vooral CO2) in Nederland met 25 procent zijn verminderd ten opzichte van 1990, maar dat cijfer blijft steken op 21 procent, berekende het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) begin dit jaar.
woensdag 18 september om 18:00
Jetten (D66) in de plenaire zaal, Wilders (PVV) debatteert op de achtergrond (ANP).
woensdag 18 september om 17:59
Het is de beurt aan de derde fractieleider uit de coalitie van vandaag: D66'er Jetten. Hij houdt opnieuw het pleidooi om de veestapel te halveren zodat de stikstofuitstoot wordt verlaagd. Zo ontstaat er ruimte voor nieuwe woningen. "Van biggen naar bouwen", vat Jetten het samen.
woensdag 18 september om 17:45
SP'er Marijnissen kijkt naar 'Vak K' tijdens haar inbreng (ANP).
woensdag 18 september om 17:24
SP-leider Marijnissen is inmiddels beginnen aan haar bijdrage. In een aantal interruptiedebatten werd al duidelijk dat de socialisten inzetten op hogere lonen voor mensen met een laag inkomen, goedkopere woningen en goedkopere zorg.

Marijnissen kondigt aan dat haar partij met een initiatiefwet komt om het minimumloon te verhogen, een terugkerende wens van de SP.

Er wordt ook gewerkt aan een plan om bedrijven met meer dan honderd werknemers te verplichten hun personeel een "gouden aandeel" te geven. Daarmee krijgen zij het recht op een winstdeling en op meer zeggenschap. "Dat is een eerste stap naar een eerlijkere balans tussen werknemers en aandeelhouders", aldus Marijnissen.
woensdag 18 september om 17:01
Terug naar de veestapel, een onderwerp waarover D66 en CDA het binnen de coalitie vurig met elkaar oneens zijn. 

D66'er Jetten wil in het kader van de stikstofuitspraak de veestapel halveren. Dat betekent dat er zo'n 25 miljoen kippen en 3 miljoen varkens moeten verdwijnen. Dat is tegen het zere been van CDA'er Heerma. 

"We hebben een fantastische agrarische sector, belangrijk voor de voedselvoorziening", zegt Heerma. Hij wil wel dat er iets verandert, maar dat moet met de boeren en niet tegen.
woensdag 18 september om 16:52
In de kabinetsplannen wordt fors geïnvesteerd in de woningmarkt. Er gaat 1 miljard euro naar een fonds waarop gemeenten een beroep kunnen doen om meer huizen te bouwen. Ook krijgen de woningcorporaties over een periode van tien jaar 1 miljard euro korting op de verhuurdersheffing. 

Ook wordt onderzocht of de overdrachtsbelasting voor starters verlaagd en voor beleggers verhoogd kan worden.

Dat zijn goede eerste stappen, vinden SP, PvdA en GroenLinks, maar de oppositiepartijen zien liever dat er nog meer gebeurt.
woensdag 18 september om 16:32
Heerma stipt het leenstelsel aan. Daarover is de coalitie het niet eens, want het CDA en de ChristenUnie zijn tegen en D66 en VVD voor. 

Heerma is bereid voor de toekomst te kijken naar een alternatief. Hoe dat eruit komt te zien, wil hij nog niet zeggen. "Laten we niet stoppen met nadenken", zegt hij tot slot. 

Inmiddels is er in de Kamer een ruime meerderheid voor het afschaffen van het leenstelsel, nu de PvdA en GroenLinks van gedachten zijn veranderd

Het blijft gissen wat er dan voor in de plek moet komen. Geen van de partijen wil immers terug naar de basisbeurs zoals we die tot 2015 kenden.
woensdag 18 september om 16:20
Wilders windt zich op over de dreigende kortingen van een aantal grote pensioenfondsen in 2020. Hij wil van Heerma garanties dat er niet wordt gekort, maar die kan de CDA'er niet geven.

Tijdens een debat twee weken geleden kreeg minister Koolmees (Sociale Zaken) van de Kamer de opdracht geen "onnodige kortingen" door te voeren.

Ook Henk Krol (50PLUS) en Baudet willen dat het CDA meer doet voor de gepensioneerden. 

Er wordt in deze discussie vaak gewezen op de zogenoemde rekenrente, een fictief rendement waarmee pensioenfondsen hun bezittingen moeten waarderen. Die rente stond al laag en is onlangs nog verder verlaagd op advies van een speciale commissie. 

Dat betekent dat fondsen nog meer geld in kas moeten hebben om aan hun financiële verplichtingen te kunnen voldoen, terwijl er in werkelijkheid hoge rendementen worden gehaald.

SP, PVV, 50PLUS en FVD willen daarom de rekenrente verhogen, zodat de fondsen de pensioenen niet hoeven te korten of misschien zelfs kunnen laten meestijgen met het prijspeil (indexeren).  

Daar wil de rest van de Kamer alleen niet aan. "De rekenrente politiek aanpassen omdat het op de korte termijn goed uitkomt, is niet verstandig", zegt Heerma.

Lees ook: Er dreigen alsnog kortingen op de pensioenen: Hoe kan dat?
woensdag 18 september om 16:09
Marijnissen kijkt de zaal van de Tweede Kamer in tijdens de Politieke Beschouwingen. (Foto: ANP)
woensdag 18 september om 16:02
Heerma oppert om van de Volksbank (de bank achter ASN Bank, BLG Wonen, RegioBank en SNS) een coöperatieve bank te maken. Daarbij zijn de leden eigenaar van de financiële instelling in plaats van aandeelhouders.
woensdag 18 september om 15:49
Vooralsnog verloopt het debat zonder noemenswaardige botsingen en vooral de vriendelijkheid valt op. Vorig jaar moest Arib ingrijpen (en had dat volgens sommigen zelfs eerder moeten doen), omdat de parlementariërs elkaar verbaal in de haren vlogen. 

Het debat was een jaar geleden "grof en hard", zei de Kamervoorzitter.
woensdag 18 september om 15:41
Premier Rutte pleegt nog een telefoontje voordat het debat na de lunch weer wordt hervat. (Foto: ANP)
woensdag 18 september om 15:39
Asscher vraagt aan Heerma hoe hij het lerarentekort wil oplossen. Daar is meer geld voor nodig, zegt de PvdA'er. 

Heerma brengt in herinnering dat het kabinet al miljoenen heeft uitgetrokken voor hogere salarissen en een lagere werkdruk.
woensdag 18 september om 15:35
CDA-fractievoorzitter Heerma is aan het woord. Net als Klaver begint ook hij wat filosofisch. Hij heeft het over de gemeenschap. "Ieder voor zich en de staat voor ons allen, daar kun je geen samenleving op bouwen."

Heerma heeft het over the fear of falling van de middenklasse: burgers die bang zijn om van een kwartje weer een dubbeltje te worden.  

Die uitspraak lijkt op de kern van een lezing van zijn partijgenoot Hoekstra. Ook hij waarschuwde dat de middenklasse onzeker is over de eigen toekomst.
woensdag 18 september om 15:25
PVV-leider Geert Wilders in debat. (Foto: ANP)
woensdag 18 september om 15:18
Het gaat nu over drugsgebruik. Klaver zegt dat hij "de loser binnen de fractie" is, omdat hij nog nooit drugs heeft gebruikt.

Dat leidt tot hilariteit in de Kamerbankjes en tot ongemakkelijke blikken in de GroenLinks-fractie. 

Segers (ChristenUnie) reageert: "Ik heb ook nog nooit drugs gebruikt en ik ben in mijn fractie een held." Weer wordt er gelachen.

Arib onderbreekt het debat en richt zich tot de publieke tribune. "Ik zie daar jongeren zitten en wil even zeggen: dat over drugs was een grapje. Je moet dat niet gebruiken."

Klaver en Segers vervolgen op een serieuze toon het debat. Zodra je drugs gebruikt, hou je het criminele circuit in stand, zegt de ChristenUnie-leider. "Dan kun je niet zeggen dat drugsgebruik oké is."

GroenLinks is voor het legaliseren van xtc.
woensdag 18 september om 15:13
Dijkhoff (VVD) en Klaver (GroenLinks) in de wandelgangen. (Foto: ANP)
woensdag 18 september om 15:11
Klaver wil van Rutte horen wat hij vindt van "scorebordpolitiek" en wat de premier voor ogen heeft met het miljardenfonds. 

Ook wil de GroenLinks-leider aandacht voor betere arbeidsvoorwaarden voor leraren en een goede oplossing in het stikstofdossier, zonder dat er aan beschermd natuurgebied wordt getornd.
woensdag 18 september om 15:01
Klaver gaat nog even verder over de politieke tactiek. In het verleden dreigde hij weleens tegen een plan van de coalitie te stemmen. "Dat doe ik niet meer, want dan heb je een winnaar en verliezer. Het wordt dan een zero-sum game." In plaats daarvan moet het volgens hem over de inhoud gaan.

Hier moet overigens bij worden gezegd dat GroenLinks vorig jaar zelf een initiatiefwet had klaarliggen om de afschaffing van de dividendbelasting terug te draaien. Daar werd in meerdere debatten mee gedreigd door de partij.
woensdag 18 september om 14:50
Klaver steekt ook de hand in eigen boezem. GroenLinks heeft namelijk veel debatten aangevraagd "Twee derde kun je er met gemak afhalen", zegt Klaver. Dat heeft de partij dan ook gedaan.

Sommige debatten staan twee jaar op de lijst voordat ze worden gevoerd. Zoals onlangs het geval was met een debat over het korten van de pensioenen. Klaver zou bijvoorbeeld graag eerst willen debatteren over de hoofdlijnen van een plan voordat het kabinet of coalitie iets presenteert. 

Heerma (CDA) vindt dat Klaver wel een breder gedragen gevoel raakt. "Je hoort dit terug in de afscheidsbrieven van vertrekkende Kamerleden", zegt de CDA'er. 

Ook FVD'er Baudet is het tot zijn eigen verbazing eens met GroenLinks.
woensdag 18 september om 14:47
Zo. De lunchpauze is voorbij. Jesse Klaver (GroenLinks) begint aan zijn inbreng.

Hij memoreert de afgelopen zomer en hoe hij veel tijd kon doorbrengen met zijn kinderen. Klaver heeft een derde kind gekregen.

Klaver constateert dat Den Haag behoorlijk bezig is met "scorebordpolitiek", oftewel de eerste en de beste willen zijn. "Constant bezig zijn met wie het debat wint, in plaats van problemen oplossen", meent Klaver.

Hij noemt het miljardenfonds als voorbeeld. Er is binnen de coalitie chagrijn ontstaan over wie nou de bedenker van dat fonds is. Was het CDA'er Wopke Hoekstra (Financiën) of VVD'er Eric Wiebes (Economische Zaken)? Klaver: "Het gaat erom hoe dat fonds eruit komt te zien."
woensdag 18 september om 13:54
Dijkhoff heeft in totaal elf minuten van zijn eigen tekst gesproken, maar stond er dankzij de interrupties ruim twee uur.

Kamervoorzitter Arib vermoedt dat de Kamer nu wel toe is aan de lunchpauze. Rond 14.30 uur wordt het debat weer hervat. Dan melden wij ons ook weer.
woensdag 18 september om 13:39
Jetten begint over de stikstofproblematiek en het bouwen van "betaalbare woningen", zonder dat de natuur eronder lijdt. D66 pleitte er eerder voor om de veestapel te verkleinen, de landbouw is verantwoordelijk voor een groot deel van de stikstofuitstoot. Dijkhoff antwoordt dat hij "alles tegen het licht wil houden", zonder taboes.

Afgelopen mei oordeelde de Raad van State dat de manier van stikstofreductie, het Programma Aanpak Stikstof (PAS), bij het afgeven van vergunningen in strijd is met Europese regels, omdat het schadelijk is voor beschermd natuurgebied.

Dit betekent dat achttienduizend infrastructuur-, woningbouw-, landbouw- en klimaatprojecten opnieuw moeten worden bekeken en worden beoordeeld. Tot die tijd ligt alles stil. Het kabinet kwam met een eerste oplossing om een deel van de projecten weer op gang te krijgen.
 
Het kabinet laat zich aan het einde van deze maand adviseren door een speciale commissie.
woensdag 18 september om 13:18
Asscher wil Dijkhoff ertoe verleiden om de verlaging van de winstbelasting volledig terug te draaien. Volgens de PvdA-leider kunnen de miljarden die het kabinet daarmee binnenhaalt naar de leraren gaan. Asscher bracht in herinnering dat de VVD een jaar geleden nog vurig stond te verdedigen dat de dividendbelasting moest worden afgeschaft en ziet dat Dijkhoff en premier Rutte daarvan zijn teruggekomen.

Dijkhoff ziet vooralsnog niets in het voorstel. Hij wijst erop dat de verlaging van de winstbelasting pas over een jaar ingaat en bovendien minder wordt verlaagd dan aanvankelijk is voorgesteld.
woensdag 18 september om 13:06
Jetten vraagt Dijkhoff naar meer mogelijkheden om de lonen in 2021 verder te laten stijgen door de winstbelasting in dat jaar niet te verlagen. De D66'er wil dat drukmiddel "vol op tafel te laten liggen". 

Dijkhoff laat zich niet vastpinnen op precieze percentages. Wanneer bepaal je hoeveel bedrijfswinsten naar de lonen gaan? Sommige bedrijven investeren ook in onderzoek, daar profiteren mensen weer op een andere manier van, zegt hij. 

SP'er Marijnissen pleit voor een verplichte vorm van winstdeling. Dijkhoff wil zo'n plan eerst kunnen bestuderen voordat hij er iets over zegt. 

De loondiscussie werd dit voorjaar aangejaagd door premier Rutte. "De winsten bij de grote ondernemingen klotsen tegen de plinten op", zei hij op een VVD-congres. "Maar het enige dat in die bedrijven echt stijgt, zijn de salarissen van de topmannen en niet de cao-lonen. Die gaan onvoldoende omhoog en ik vind dat niet acceptabel."
woensdag 18 september om 13:05

Nog voordat CDA en ChristenUnie aan de beurt zijn, geven de twee coalitiepartijen een deel van hun inbreng prijs. De christelijke partijen willen een parlementair onderzoek naar het functioneren van overheidsinstanties, zoals de Belastingdienst, het UWV en DUO.

"De overheid is soms een gesloten bastion. Regels lijken belangrijker dan mensen, systemen falen, wachttijden zijn te lang en burgers worden van het kastje naar de muur gestuurd", zegt Gert-Jan Segers (CU) in een persbericht. Pieter Heerma (CDA): "De menselijke maat moet terug bij de uitvoeringsdiensten die verstrikt zijn geraakt in ingewikkelde regels en wetgeving."

In de afgelopen maanden zijn verschillende overheidsinstanties in opspraak geraakt. Zo ligt de fiscus onder vuur vanwege problemen rond de kinderopvangtoeslag, terwijl het UWV al tijden worstelt met onrechtmatig uitgekeerde uitkeringen.

Koning Willem-Alexander verwees dinsdag in de troonrede ook naar problemen bij de overheidsinstanties. "De dienstverlening van de overheid moet veel hoger op de agenda. Uitvoeringsorganisaties als de Belastingdienst en het UWV zijn het gezicht van de overheid. Daar komen mensen de overheid tegen", aldus de koning.

"Zij mogen eenvoudigweg verwachten aan het overheidsloket goed te worden geholpen. De oorzaken van de huidige problemen zijn divers: verouderde ICT, personeelstekorten en te veel te gedetailleerd beleid, waardoor de uitvoering te ingewikkeld wordt."

Segers: "Met een parlementair onderzoek willen we langer terugkijken naar waar het fout gaat en is gegaan met de uitvoering van overheidsbeleid, inclusief de rol die de Tweede Kamer daarin speelde bij het optuigen van deze organisaties." 

woensdag 18 september om 12:59
Klaver vindt dat het tweeschijvenstelsel dat volgend jaar wordt ingevoerd niet ten goede komt aan de lage inkomens.   

In het Belastingplan voor 2020 betaal je over de eerste 68.000 euro 37,35 procent, daarboven 49,50 procent.

Dat is leuk voor mensen die veel verdienen, zegt de GroenLinks-leider, maar de mensen met een loon van rond de 20.000 euro bruto per jaar profiteren daar in mindere mate van. 

Dijkhoff noemt het "een valse vergelijking". "Iedereen gaat erop vooruit, alleen iemand anders nog meer dan anderen", zegt de VVD'er. 

Coalitiegenoot Jetten valt Dijkhoff bij. "Tel je zegeningen", zegt hij richting Klaver.
woensdag 18 september om 12:51
Wilders vindt dat het kabinet niet voldoende investeert in lastenverlichting. "Er liggen miljarden voor het oprapen", zegt hij tegen Dijkhoff, doelend op het begrotingsoverschot.

Dit kabinet trekt ruim 3 miljard euro uit voor lastenverlichting, maar dat is voor de PVV'er onvoldoende. "Wij willen de huren fors verlagen, het eigen risico verlagen en de btw-verhoging terugdraaien."
woensdag 18 september om 12:46
Dijkhoff gaat verder met zijn verhaal over het bedrijfsleven in Nederland. 

Daar haakt Pieter Heerma, fractieleider van het CDA, op in. "Als mkb'ers niet meer kunnen concurreren met grote bedrijven, heeft de overheid dan een rol zodat die mkb'ers kunnen blijven concurreren?", vraagt hij.

Heerma doelt op de mogelijkheden van multinationals die alles uit de kast halen om zo min mogelijk belasting te betalen of om werknemers zo weinig mogelijk te betalen via goedkope flexcontracten. 

Dijkhoff vindt van wel. "De vrije markt is geen anarchie", zegt hij.
woensdag 18 september om 12:39
Ook DENK-leider Tunahan Kuzu wil van Dijkhoff weten waarom er wordt afgeweken van de begrotingsregels.

Er wordt door de oppositie weleens een voorstel gedaan dat door het kabinet wordt afgewezen, omdat het niet past binnen de begrotingsregels.

"Waarom worden de regels nu opeens een jaar voor de verkiezingen aan de laars gelapt?", wil Kuzu weten. De DENK-leider vermoedt dat de coalitie en het kabinet "voor Sinterklaas" spelen door extra geld uit te geven.

Even over die regels: inkomsten en uitgaven worden van elkaar gescheiden. Dit is een uitvinding van Gerrit Zalm, die deze systematiek in de jaren negentig als minister van Financiën invoerde. Er wordt daarom ook wel gesproken van de zalmnorm.
 
Is er ergens een meevaller, dan mag dat geld niet worden gebruikt voor extra uitgaven, maar gaat dat naar de aflossing van de staatsschuld. Anderzijds hoeft het kabinet niet te bezuinigen als er minder geld binnenkomt dan verwacht; je laat de schuld dan juist oplopen. Het kabinet heeft zich in het regeerakkoord gecommitteerd aan deze norm.
woensdag 18 september om 12:30
Kamervoorzitter Arib merkt intussen op dat Dijkhoff vanwege de vele interrupties slechts vier minuten heeft gesproken. Hij heeft er voor veertig ingetekend. 

"Dat komt door uw familie", zegt Arib grappend. Het gaat namelijk al een tijdje over de 'rode' ooms van de VVD'er, waarmee wordt bedoeld dat zijn familieleden PvdA of SP stemmen.
woensdag 18 september om 12:28
Lilian Marijnissen (SP) pleit voor hogere lonen. "Het kabinet kan heel veel doen", zegt Marijnissen. Ze ziet wel dat de belasting voor bedrijven volgend jaar niet wordt verlaagd zoals eerder was beloofd, maar het jaar erna alsnog wel.  

Dijkhoff, die nog steeds aan het woord is, heeft eveneens zijn ongenoegen geuit over de beperkte loonstijgingen, ondanks de winsten bij bedrijven. Daarom worden de lasten voor burgers verlicht, zegt hij.
woensdag 18 september om 12:22
Kees van der Staaij (SGP) is kritisch op de overheidsfinanciën. Het kabinet houdt zich namelijk niet aan de eigen begrotingsregels, concludeerde de Raad van State dinsdag. 

Het geld van de begrotingsoverschot wordt namelijk niet gebruikt om de staatsschuld af te betalen, maar gaat onder andere naar lastenverlichting voor burgers, de klimaatplannen, het Pensioenakkoord en de woningmarkt. 

Dijkhoff snapt de keuze van het kabinet wel. De staatsschuld wordt namelijk kleiner als je die aflost of wanneer de economie groeit. Die groei wordt weer gestimuleerd door de investeringen, beweert de VVD'er.
woensdag 18 september om 12:18
VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff in debat met PVV-leider Geert Wilders. (Foto: Pro Shots)