Aan het experiment met het reguleren van de wietteelt en wietverkoop zullen 79 coffeeshops uit tien gemeenten meedoen. Dat komt neer op 14 procent van het totale aantal coffeeshops in Nederland.

Dat maakte hoogleraar André Knottnerus, hoofd van de Adviescommissie Experiment gesloten cannabisketen, donderdag in het perscentrum Nieuwspoort bekend.

Knottnerus spreekt van een "substantieel experiment". De commissie beval in een eerder stadium nog aan om de opzet van het experiment te verruimen. Er zouden "aanzienlijk meer gemeenten" mee moeten doen om tot een "voldoende representatief onderzoek" te komen.

De Raad van State stelde in een eerder uitgebracht advies dat "gelet op de door de regering zelf gestelde ambities, het de vraag is in hoeverre het experiment met deze beperkte opzet voldoende zal zijn".

De huidige opzet zou volgens het laatste advies van de commissie voldoende zijn om het proces te kunnen evalueren.

Tien deelnemende gemeenten eerder uitgelekt

Woensdag lekte al uit welke gemeenten vanaf 2021 gedurende vier jaar aan de proef zullen meedoen: Arnhem, Almere, Breda, Groningen, Heerlen, Hellevoetsluis, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad.

Helmond, Hoorn, Lelystad, Midden-Groningen, Roermond, Tiel en Zutphen worden door de commissie aanbevolen als controlegemeenten. Dat zijn gemeenten waar de proef niet wordt uitgevoerd, maar wel gegevens worden verzameld om te kunnen vergelijken met die proefgemeenten. Deze steden staan tevens op de reservelijst om eventueel afhakende gemeenten te vervangen.

In totaal hadden zich 23 gemeenten aangemeld, waaronder Utrecht. De enige G4-gemeente kon echter niet voldoen aan de eis van het kabinet dat alle coffeeshops in de deelnemende gemeenten aan het experiment moeten meedoen. De commissie-Knottnerus raadt het kabinet aan te onderzoeken of Utrecht toch kan deelnemen, gezien de uitdagingen rond softdrugsbeleid die in de grote steden spelen.

Op zoek naar telers

Om de zogeheten wietketen van teelt tot verkoop te sluiten, is het noodzakelijk dat alle coffeeshops meewerken, maar moet er ook op zoek worden gegaan naar wietproducenten die legaal willen telen.

Het kabinet kondigde in april aan in te zetten op tien aangewezen telers die voor de productie van hennep moeten zorgen.

In een eerder uitgebracht advies stelt de commissie dat de wiet aan hoge kwaliteitseisen moet voldoen en de telers moeten aan strenge veiligheidseisen onderworpen worden om ongewenste inmenging vanuit de onderwereld tegen te gaan.

Het is nog niet bekend wie de telers zijn.

Kabinet wil met proef effecten van regulering onderzoeken

Met de proef wil het kabinet onderzoeken wat de effecten van de regulering van de wietteelt zijn. Een meerderheid van de Tweede Kamer is het erover eens dat het huidige gedoogbeleid niet werkt. In dit systeem is het telen van wiet verboden, maar wordt de verkoop onder voorwaarden toegestaan.

Volgens voorstanders van de regulering vormt dat een mogelijk gevaar voor de volksgezondheid, omdat er geen kwaliteitscontrole op de illegale wietteelt plaatsvindt.

Waar de voor- en tegenstanders het met elkaar over eens zijn, is dat het huidige gedoogbeleid een ongewenste goudmijn voor georganiseerde misdaad is. In de sector verdienen criminelen bakken met geld, met ondermijning als gevolg.