Het wordt voor kinderen niet mogelijk om meer dan twee wettelijke ouders te hebben. Het kabinet heeft vrijdag besloten dat er een vorm van 'deelgezag' voor stiefouders of pleegouders komt en legt de aanbeveling van een staatscommissie om het ouderschap naar vier wettelijke ouders uit te breiden naast zich neer.

"Voor sommigen gaat dit niet ver genoeg, voor anderen gaat het misschien te ver", zei minister Sander Dekker (Justitie en Veiligheid) na afloop van de ministerraad. "De maatregelen die we nu nemen, zorgen voor een nette regeling waarbij het belang van het kind vooropstaat."

Dekker ziet dat er de afgelopen jaren veel veranderd is "in de samenstelling van gezinnen, de situaties waarin kinderen opgroeien en de mogelijkheden om een kind te kunnen krijgen".

Tot een wettelijke verankering van meeroudergezinnen komt het echter niet. Het kabinet kiest voor een vorm van deelgezag om tegemoet te komen aan "nieuwe gezinsvormen" met meerdere ouders die voor het kind zorgen. "Het is voor een stiefouder soms lastig om informatie van de school te krijgen. Of om met het kind naar de huisarts te gaan. Dit is niet in het belang van het kind."

De aanpassing in de wet moet dit soort problemen oplossen. Als het om ingrijpendere besluiten gaat, zoals de keuze voor een ingrijpende medische behandeling, gaan de twee wettelijke ouders daarover. Het deelgezag mag aan maximaal twee andere ouders worden toegekend. Bij het overlijden van de wettelijke ouders krijgen de ouders een voorkeurspositie bij het verkrijgen van het ouderlijk gezag.

Het kabinet legt daarmee het advies van de Staatscommissie Herijking ouderschap, die in 2016 voor vier wettelijk erkende ouders pleitte, naast zich neer. De voorgenomen wetswijziging is een compromis waarbij enerzijds D66 voor het meerouderschap ging, terwijl de christelijk-conservatieve CDA en ChristenUnie daartegen zijn.

'VVD en D66 breken belofte Regenboog Stembusakkoord'

Homobelangenorganisatie COC is teleurgesteld over het compromis. "Meerouders mogen dan straks wel mee naar een klassenavond, maar hun kind wordt wees als de officiële ouders overlijden. Dat vind ik onacceptabel", zegt voorzitter Astrid Oosenbrug.

De voorzitter stelt dat kinderen van homostellen en lesbische paren steeds vaker opgroeien met een derde of vierde ouder.

Zij wijst erop dat coalitiepartijen VVD en D66 samen met vijf oppositiepartijen in 2017 het Regenboog Stembusakkoord hebben ondertekend en beloofden het meerouderschap wettelijk vast te leggen. Die belofte lijken in ieder geval VVD en D66 te breken.

Dekker zegt de teleurstelling te begrijpen. "Zij hadden waarschijnlijk meer gewild. Maar er zijn ook partijen die deze maatregelen te ver vinden gaan", aldus Dekker, die eraan toevoegde dat over dit onderwerp lang is gesproken in de coalitie. "Sommige partijen moesten echt even kijken wat zij nog konden dragen."

"Daarom zeggen wij: laten we een voorzichtige stap zetten in de richting dat we deelgezag mogelijk maken."

Nieuwe regels draagmoederschap en registratie

Het kabinet komt ook met een nieuwe regeling voor draagmoeders. Het draagmoederschap is voor stellen die geen kinderen kunnen krijgen een manier om de kinderwens alsnog in vervulling te laten gaan.

De voorstellen moeten ervoor zorgen dat voor de geboorte van het kind juridisch wordt vastgesteld wie de ouders zijn. Op dit moment is de draagmoeder nog de juridische ouder. In de nieuwe regeling wordt het draagmoederschap getoetst door de rechter en worden de wensouders de juridische ouders. Ook belooft het kabinet "duidelijkere regels" voor een draagmoederschap in het buitenland.

Verder komt er een centraal loket waar kinderen die geadopteerd zijn, via een draagmoeder geboren zijn of met een donor verwekt zijn, terechtkunnen om de biologische afstamming op te vragen.

Dat is volgens het kabinet op dit moment nog te moeilijk om te achterhalen, maar de informatie over de biologische ouders is wel belangrijk voor "de ontwikkeling van de identiteit van het kind".

"Ieder kind heeft recht om te weten waar hij of zij vandaan komt", aldus minister Dekker.